• | |

    Introductie bij Rouw kent geen tijd

    DoorTitia Liese

    Rouw kent geen tijd

    Verlies van mijn moeder

    Titia: ‘’Ik was 8 jaar toen ik mijn moeder verloor. Twee jaar later hertrouwde mijn vader. Ogenschijnlijk ging mijn leven gewoon door. Nu weet ik dat het de buitenkant was die ‘gewoon’ doorging; in die tijd was mijn leven ‘gewoon’ zo. Rond mijn 16e was de relatie tussen mij en de tweede vrouw van mijn vader onhoudbaar geworden. Ik zorgde ervoor dat ik uit huis werd geplaatst. Verhuisde naar een pleeggezin in mijn geboorteplaats Winschoten. Daar rondde ik de middelmare school af. Na het behalen van mijn diploma verhuisde ik naar Groningen.

    Studeren

    Ging op kamers wonen. In Groningen volgende ik twee opleidingen: de Bibliotheek Academie en de leraressenopleiding Tekenen & textiele werkvormen. In die jaren voelde ik me vooral eenzaam en ongelukkig. Al zou ik dat zelf in die tijd nooit zo benoemd hebben.

    Leerkracht

    Na het behalen van mijn diploma kreeg ik een baan in Nunspeet aan een internaat voor bijzonder Jeugdwerk. Leerkracht beroepsvorming. Jarenlang genoot ik van mijn werk en de plek waar ik werkte. Tot ik steeds meer vastraakte in mezelf. ‘Ik denk dat het te maken heeft met het feit dat ik als kind mijn moeder verloor.’ Maar waar ik ook aanklopte voor hulp: niemand die aansloot bij het vroege verlies van mijn moeder.

    Zonder Moeder

    Tot ik het boek ‘Zonder Moeder’ las. ‘Zie je wel: ik ben niet gek’ wist ik vanaf dat moment. Dat is het begin geweest van wat je mijn ‘levenswerk’ zou kunnen noemen – mijn werk met mensen die, net als ik, in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden.’

    Kenmerkende patronen

    Nog veel te vaak worden de gevolgen van jong ouderverlies gezien als een persoonlijke zaak. De overeenkomende kenmerkende patronen die ik in de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk steeds beter heb leren onderscheiden worden nog veel te vaak over het hoofd gezien. In Rouw kent geen tijd maak je kennis met de kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet in samenhang met elkaar. Ondergebracht in 13 op elkaar aansluitende, losse modules.

    Uitnodiging

    Graag nodig ik je uit Rouw kent geen tijd te gaan zien

  • | |

    Verlaat Verdriet en erfrecht

    DoorTitia Liese

    Goed om weer eens aandacht te besteden aan Verlaat Verdriet en erfrecht, realiseerde ik me gisteren na een gesprek met een Verlaat Verdriet-er.

    Verlaat Verdriet en erfrecht

    In 2017 schreef ik (in verband met symposium ZEER voorjaar 2017) een blog over Verlaat Verdriet en erfrecht. Aan de telefoon sprak ik indertijd ter gelegenheid van het symposium een dochter-zonder-moeder die jaren geleden een basis-workshop Zonder Moeder volgde.  (Meer dan 20 jaar geleden, zo kwamen we toen samen tot de conclusie.)

    Stiefmoeder

    Deze dochter-zonder-moeder verloor als kind van 6 jaar haar moeder. Haar vader hertrouwde al snel. Ze kreeg dus een stiefmoeder. Een stiefmoeder met wie het in het geheel niet boterde. Jarenlang heeft de dochter-zonder-moeder als volwassene gewerkt aan het normaliseren van haar relatie met de stiefmoeder. En kwam een heel eind. Er was een volwassen relatie ontstaan. Een relatie met haar stiefmoeder waar ze mee kon leven.

    Erfenis

    Een paar jaar geleden overleed haar vader. Wat de erfenis betreft had deze vader helemaal niets geregeld. Naar blijkt na het overlijden van haar vader maakt de stiefmoeder alsnog verschil tussen de kinderen van het samengestelde gezin: broers/zussen, halfbroers/halfzussen, stiefbroers/stiefzussen. Alle inspanningen om de relatie te normaliseren zijn als gevolg daarvan weer teniet gedaan. ’Ik wil haar nooit meer zien, zegt deze dochter-zonder-moeder. Voor mij is het nu klaar.’

    Erfrecht

    ‘Goed om aandacht te besteden aan Verlaat Verdriet en erfrecht. Je kunt zoveel ellende besparen als je tevoren nadenkt over erfenis, erfrecht en nabestaanden in samengestelde gezinnen’, benadrukt deze gedupeerde dochter-zonder-moeder nogmaals.

    Advies

    Heb je als Verlaat Verdriet-er het gevoel dat ook bij jou erfenis en erfrecht een rol spelen? Zowel bij grote zaken als bij kleine zaken? Ben je op zoek naar advies?
    Neem contact op met mr. Martine Verhaar. Martine is jurist – advocaat en mediator. Gespecialiseerd in erfrecht. Als Verlaat Verdriet-er is Martine bovendien op de hoogte van zaken die (kunnen) spelen in samengestelde gezinnen en families.

    Website

    Mr. Martine Verhaar  https://www.verhaaradvocatuur.nl/

  • | |

    Er zit een zwart gat in me

    DoorTitia Liese

    ‘Er zit een zwart gat in me’
    Het is minstens 40 jaar geleden. Ik volgde een opleiding tot Humanistisch Uitvaartbegeleider en moest iets over mezelf vertellen.
    Nog nooit had ik iets gezegd over dat zwarte gat. Tegen niemand. Nog nooit had ik het zelfs maar benoemd. Ineens was het er. Daar. Op dat moment werd ik me er volledig van bewust: er zit een zwart gat in me.

    Het zwarte gat

    De begeleidster van de cursus vroeg door. Ik vertelde dat ik jong mijn moeder was verloren. Ook een thema waar ik eigenlijk nooit over sprak. Althans niet over wat het voor mij betekende. Met niemand. ‘Wat apart’ reageerde ze. ”Het zwarte gat’: dat heb ik eerder horen zeggen door andere vrouwen die jong hun moeder waren verloren.’

    Bijeenkomst

    Op dat moment kende ze een paar andere vrouwen met deze ervaring. ‘Zullen we een keer een dag bij elkaar komen om het hier over te hebben? Kan bij mij thuis. Ik doe dit graag voor jullie, want het fascineert mij ook.’ Zo gezegd, zo gedaan. Wat een bijzondere dag. Voor het eerst van mijn leven ontmoette ik bewust andere vrouwen die jong hun moeder waren verloren. Die dat verlies – en de gevolgen van dat verlies – net als ik ervaarden als ‘een zwart gat.’

    Die dag

    Mijn bewustwording van het zwarte gat, en de impact die dat niet alleen op mij had maar dus ook op andere vrouwen die hun moeder jong verloren – die dag – is het begin geweest van het werk waarvan je kunt zeggen dat het mijn levenswerk is geworden: mijn Verlaat Verdriet-werk. Het zwarte gat heeft zich gevuld met kleur. Met leven.

  • | | |

    Hoe zit het met jouw gevoel van eigenwaarde?

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet kent vele thema’s. Thema’s die zich mogelijk ook bij jou voordoen. Een van de thema’s is gevoel voor eigenwaarde.

    Waardevol

    Een kenmerk van veel Verlaat Verdriet-ers is dat ze weinig – of geen – gevoel van eigenwaarde hebben. Als je geen idee hebt wie je bent: hoe zou je je dan waardevol moeten voelen? Of als je je altijd hebt aangepast, alles altijd belangrijker lijkt te zijn dan jij, als je twijfelt aan je bestaansrecht: waar zou je dan gevoel van eigenwaarde aan kunnen ontlenen?

    Besef van eigenwaarde

    Er is een aspect van weinig of geen besef van eigenwaarde hebben dat ik in deze blog graag met je wil delen. Namelijk dat Verlaat Verdriet-ers eveneens vaak heel weinig – of geen – besef hebben van wat ze bij andere mensen teweeg kunnen brengen. Wat voor invloed hun gedrag heeft op andere mensen. Wat hun woorden doen met andere mensen. Dat kan zijn bij naasten. Maar dat kan ook zijn bij mensen die verder van je weg staan. Zoals vrienden of collega’s.

    Gelijkwaardig

    Heb jij hier ooit bij stil gestaan? Sta je er ooit bij stil? Realiseer jij je dan dat de ander een mens is zoals jij? Met eigen gevoelens. Eigen kwetsbaarheden. Met eigen blauwe plekken op de ziel. Net als jij. Gelijkwaardig.

    Groeien

    Ik weet dat het lastig is voor Verlaat Verdriet-ers, om dit te onderkennen. Om dit zien. Onder ogen te zien dat dit ook wel eens voor jou zou kunnen gelden.
    Maar als we het over eigenwaarde hebben, of over gebrek aan eigenwaarde, is het nodig om dit te beseffen. Onder ogen te zien. Er verantwoordelijkheid voor te nemen. Alleen dan kun je het veranderen. Kan jouw eigen gevoel van eigenwaarde groeien. Misschien wel uit deze onverwachte hoek.