Opgroeien in de schaduw van verslaving

Opgroeien in de schaduw van verslaving

A., nu eind 30, groeide op in de schaduw van verslaving. Ze verloor haar moeder plotseling toen ze amper 17 was. Haar gezin van herkomst bestond uit moeder, vader, A., broertje en 2 zusjes. A. het oudste kind.
Vader, zelfstandig ondernemer, was veel van huis. Moeder huisvrouw. En verslaafd aan alcohol. Zolang A. zich kon herinneren.

Zorgen

Rond haar 12e jaar werd A. zich ervan bewust dat de gang van zaken bij haar thuis niet ‘gewoon’ was.
Dat het niet gewoon was dat ze nooit vriendinnetjes mee nam naar huis.
Dat het niet gewoon was dat zij altijd voor haar jongere broertje en haar 2 jongere zusjes zorgde. Kookte. De was deed.
Dat het niet gewoon was dat ze haar moeder altijd ontzag. Haar verzorgde als ze weer eens ‘ziek’ in bed lag. De kots opruimde als haar moeder weer eens had overgegeven.

Gevoel van tekortschieten

Tot haar moeder plotseling overleed.
Schrik.
Opluchting.
Schaamte.
Een altijd aanwezig gevoel van tekortschieten.
Verdriet ver weggestopt.

Moeder van 2 kinderen

Het leven ging door.
Haar vader vond snel een nieuwe vrouw.
A. trouwde jong en kon zo ontsnappen aan haar ouderlijk huis. Ze werd moeder van 2 kinderen: een jongen en een meisje. Toen haar dochter begon te puberen liep de relatie met haar dochter vast. Steeds vaster en vaster. Tot ze beiden geen kant meer op konden.

Dit gaat over mij!

Dan leest A. over Verlaat Verdriet.
Als beginnende puber had ze zich gerealiseerd dat haar kinderleven niet ‘gewoon’ was. Maar zich er aan onttrekken kon ze niet. Ze paste zich aan. En aan. En aan.
Na het lezen over Verlaat Verdriet besefte ze: dit gaat over mij! Als volwassen vrouw zag ze de impact van het opgroeien in de schaduw van de verslaving van haar moeder op haar leven van nu. Op haar eigen moeder-zijn.
‘Ik wil mijn patronen niet doorgeven aan mijn dochter. Ik ga ermee aan het werk.’

In blijde verwachting van een boek

In blijde verwachting

Ken je dat? Je loopt maandenlang rond met het gevoel dat er iets moet gebeuren en het gebeurt maar niet. Er lijkt zich iets aan te kondigen. Je hebt het gevoel in verwachting te zijn van iets. Maar je krijgt er maar geen vat op. Wat is er toch aan de hand?

Gevoel

Afgelopen jaar gebeurde mij dat weer eens.
Er sluimerde iets. Maar wat?
Iets in mij wilde iets. Maar wat?

Het gevoel is een bekend gevoel. Ik ken het gevoel. Maar toch laat ik mij er nog steeds door verrassen. Sterker nog: ik trap weer in dat sluimerende onbevredigende gevoel. Wat is er toch met me aan de hand?
Waarom ben ik zo ontevreden over mijzelf?
Over wat ik doe?
Over wat ik laat?

Site

Afgelopen dagen was ik in Amsterdam. Werk aan m’n site. Je snapt het. AVG/DGPR.
Al werkend aan de gevolgen van AVG/DGPR voor mijn werk en mijn website kijk ik met andere ogen naar mijn site.
Ineens zie ik het.
Een nieuw boek. Er komt een nieuw boek!
Nu ineens weet ik wat er diep van binnen al die tijd gesluimerd heeft.
Een nieuw boek. Dat is het!

Geboorte

Vorm en inhoud van het boek ontrolt zich, terwijl ik ondertussen eigenlijk met hele andere dingen aan het werk moet zijn. AVG/DGPR bijvoorbeeld.
Een goed boek moet rijpen.
Nou: dat heeft het in het afgelopen jaar gedaan.
Vorm en inhoud van dit nieuwe boek houd ik nog even voor me.
De geboorte van dit nieuwe boek staat gepland voor november a.s.
Je hoort van me!

Bestaande boeken van Titia Liese

Gids voor Verlaat Verdriet
Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
Teruggaan, om verder te kunnen

Herbegraven of cremeren? Een voorbeeld uit mijn praktijk.

Herbegraven of cremeren?

Met enige regelmaat kom ik ze tegen in mijn Verlaat Verdriet-praktijk: Verlaat Verdriet-ers met vragen over herbegraven of cremeren.
Bij Verlaat Verdriet-ers gaat het dan altijd over een situatie in het NU, die betrekking heeft op de ouder die lang geleden – vaak decennia geleden – is overleden.

Aanleidingen

Vragen van Verlaat Verdriet-ers over herbegraven of cremeren kunnen verschillende aanleidingen hebben zoals:

  • De grafrechten zijn verlopen. Er moet een keuze gemaakt worden tussen verlengen of ruimen.
    Wat gebeurt er bij ruimen met de stoffelijke resten?
    Willen we dat?
    Wat willen we dan wel?
  • Eigenlijk wordt het graf niet heel trouw meer onderhouden.
    Maar ruimen?
    Nergens meer een plek?
  • De vroeg overleden ouder is begraven, omdat begraven toen het meest voor de hand liggend was.
    De overgebleven ouder kiest voor crematie.
    Hoe brengen we onze ouders bij elkaar?
  • Er is sprake van een familiegraf.
    De overgebleven ouder heeft een nieuwe partner.
    Hoe gaan we nu en in de toekomst om met dit gegeven?

Vroeger

‘Vroeger’, in de eerste jaren van mijn praktijk, werd over deze thema’s nooit gesproken.
Eng. Raar. Griezelig. Onbespreekbaar. Gelukkig is de schroom daarover aan het verdwijnen. Een toe te juichen ontwikkeling!

Nu

De behoefte als Verlaat Verdriet-er alsnog vorm te geven aan een ceremonie om je vroeg verloren ouder te eren, bijvoorbeeld door herbegraven of cremeren, kan groot zijn. Je kunt dan met vragen geconfronteerd worden als:
Hoe gaat dat in z’n werk?
Wat mag? Wat mag niet? Wat moet? Wat hoeft niet?
Hoe geef je zo’n ceremonie vorm?
Waar moet je op letten?
Hoe gaan we in dit proces als familie met elkaar om?
Waar moet je zijn voor informatie?
Bestaat er een checklist of zoiets?

Ervaring met vragen over herbegraven of cremeren

Inmiddels kom ik in mijn praktijk steeds vaker Verlaat Verdriet-ers tegen die dit bijzondere proces van herbegraven of cremeren zijn aangegaan. Hun verhalen hebben mij – Titia Liese – geïnspireerd in gesprek te gaan over herbegraven en cremeren met Maroesjcha Branderhorst – Verlaat Verdriet-er met een lange staat van dienst in de wereld van de uitvaart.

Raad en daad

Wij, Maroesjcha en ik, staan je graag met raad en daad terzijde.
Neem contact op met Maroesjcha Branderhorst
Of met Titia Liese

Tip

Ken je iemand in je omgeving van wie je weet dat bij haar/hem deze of soortgelijke vragen over herbegraven of cremeren spelen?
Geef deze raad en daad bij herbegraven of cremeren door!

Eenzaamheid is de achterkant van loyaliteit

Rouw is de achterkant van liefde

Rouw is de achterkant van liefde.
Je hoort het vaak.
Rouw is de prijs die je betaalt voor liefde.
Maar rouw is, denk ik, ook de achterkant van liefde die je misliep. Intens verdriet om een verbinding waar je naar verlangde, maar die je niet kreeg.
Een verbinding die nooit meer te herstellen is, omdat deze persoon is overleden.

Loyaliteit

Loyaliteit van kind naar ouder is de sterkste band die er tussen mensen bestaat. Geen enkele band tussen levende wezens is zo sterk als de loyaliteit van kinderen naar hun ouders.
De energie van loyaliteit laat volwassenen die in hun jeugd zijn geadopteerd, over de hele wereld reizen om hun biologische ouders te ontmoeten. Hun roots te vinden.
Wat onvoorwaardelijke liefde van een ouder naar een kind is, is – in omgekeerde zin – loyaliteit van een kind naar een ouder. En dan nog veel sterker. Als afhankelijk kind kun je niet kiezen of je van je ouder wilt houden. Je moet. Uit lijfsbehoud.

Loyaliteit en eenzaamheid

Ook kinderen die een ouder verliezen door overlijden hebben die vrijwel onverwoestbare energie van loyaliteit in zich. De loyaliteit naar hun biologische ouder.

Als een ouder overlijdt, betekent dat niet dat de energie van die loyaliteit verdwijnt. Die energie is er. Alleen: bij onomkeerbaar jong ouderverlies is de ontvanger van die energie voorgoed weg.
Je bleef achter met een energie die je niet meer kwijt kon.
Met als gevolg dat je mogelijk je leven lang een instilbaar verlangen in je draagt dat je niet kunt duiden. Dat on(ve)rvulbaar lijkt te zijn. 

Eenzaamheid

Als kind sluit je, na het verlies van je ouder, de energie van de loyaliteit naar je overleden ouder in jezelf op.
Je stopt het weg.
Ver weg.
Je ouder verdween in de loop van je leven steeds meer uit je leven. Zij/hij was er misschien nog wel. Maar tegelijkertijd eigenlijk ook niet.

Innerlijke eenzaamheid

In mijn Verlaat Verdriet-praktijk spreek ik veel Verlaat Verdriet-ers die deze eenzaamheid, deze innerlijke eenzaamheid, kennen.
De eenzaamheid van je in jezelf opgesloten voelen.
Je geen deelnemer voelen aan het leven.
Je een buitenstaander voelen.
Alsof er een glasplaat zit tussen jou en de rest van de wereld.

Opnieuw verbinden

Als deze innerlijke eenzaamheid zich ook bij jou voordoet, is het belangrijk je weer opnieuw – nu als volwassene –  te verbinden met je overleden ouder.
Je kunt dat bijvoorbeeld doen door het maken van een Herinneringsboek.
Speciaal voor dat doel hebben we Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader gemaakt dat je gratis kunt downloaden van deze website.

Leer meer

Leer meer over loyaliteit en onomkeerbaar jong ouderverlies in de
basisworkshop Verlaat Verdriet.

Het mooie en bijzondere van Veranderkracht

Veranderkracht

Ze zijn zo mooi en zo bijzonder – de verhalen van Verlaat Verdriet-ers die er, dank zij hun toewijding en hun uithoudingsvermogen, in slagen van overleven naar leven te gaan. Die hun Overleefkracht omzetten in Veranderkracht. En er dank zij hun doorzettingsvermogen in zijn geslaagd hun leven een nieuwe, eigen en waardevolle vorm te geven.
Vandaag wil ik graag het verhaal met jullie delen van Maroesjcha Branderhorst. Met ingang van deze week (mei 2018) de trotse zelfstandig onderneemster in haar geboortestad Deventer met haar eigen uitvaartbedrijf: Branderhorst Uitvaartzorg.

Workshop Zonder Moeder

In 1995 was Maroesjcha, toen 22 jaar, deelneemster aan de allereerste workshop Zonder Moeder. De workshop voor vrouwen die in hun jeugd hun moeder waren verloren door de dood (nu: basisworkshop Verlaat Verdriet, workshop voor mannen en vrouwen die in hun jeugd een ouder verloren door de dood).
We ontdekten al snel na onze kennismaking dat we in elkaars buurt woonden. Maroesj ‘adopteerde’ mij na de workshop als ‘moeder’. Een heel bijzondere actie die ons beiden veel plezier heeft gebracht. We hebben dus altijd contact gehouden.

Van overleven naar leven

In de loop van de jaren heb ik Maroesjcha zien groeien. Gemakkelijk ging dat niet (een verlaat rouwproces na jong ouderverlies vraagt wel zo het een en ander van je!). Maar elke strijd werd aangegaan. En elke strijd werd ten slotte gewonnen.
Zo veranderde, dank zij haar veranderkracht, haar leven van overleven naar leven.

De dood

Maroesjcha zette een grote ommekeer in haar leven in werking toen ze onder ogen zag – en aanpakte – waar ze in haar hart het meest bang voor was: de dood.
Ze zette haar eerste schreden op het pad van uitvaartzorg.
Een heel nieuw vak voor haar, dat haar als gegoten bleek te passen.

Branderhorst Uitvaartzorg

Uitvaartzorg: het vak waarin Maroesjcha sinds vele jaren werkzaam is. Waar ze haar hart aan heeft verpand. Dat ze beheerst tot in haar vingertoppen.
Dat ze met ingang van 1 mei 2018 als zelfstandig ondernemer in haar woonplaats Deventer uit gaat voeren.
Een aanwinst voor Deventer!
Branderhorst-Uitvaartzorg.nl.

Van harte

Maroesjcha – van harte gefeliciteerd met deze nieuwe, grote, mooie stap.
Wat vond ik het mooi toen ik je sprak om je te horen zeggen: ‘Weet je wat ik zo geweldig vind? Diep van binnen weet ik dat het me gaat lukken.’
Weet je Maroesj wat ik zo geweldig vind? Ik weet zeker dat het je lukt!
Je bent een prachtig en inspirerend voorbeeld van Veranderkracht.
Ik ben zo trots op je!

Succes

Heel veel succes met je eigen onderneming: Branderhorst Uitvaartzorg.
Nu en in de toekomst!

Wetenschappelijk onderzoek

Wetenschappelijk onderzoek

‘Langdurige wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de meeste volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden daar later geen last van hebben.’
Aan het woord een wetenschappelijk onderzoeker met een lange staat van dienst op het gebied van verlies en rouw.

Verbijsterd

Ik hoor hem verbijsterd aan. Meent hij wat hij zegt? Denkt hij zelf dat dit waar is?
Zijn wij dan toch gek? Sukkels die het niet goed hebben gedaan? Klunzen? Al die honderden Verlaat Verdriet-ers die ik in de loop van de jaren heb gesproken, met wie ik heb gewerkt, zijn dat echt allemaal klunzen die de aanleg hebben kluns te zijn en dus levenslang kluns te blijven?

Diagnoses

‘Mensen die jong een ouder hebben verloren maken niet opvallend vaker gebruik van hulpverlening dan andere volwassenen.’ komt uit deze onderzoeken naar voren.
Zou iemand al hebben bedacht dat ‘geen hulp zoeken’ een kenmerk is van Verlaat Verdriet-ers?
Dat Verlaat Verdriet-ers reguliere hulp liever uit de weg gaan omdat ze daar diagnoses krijgen als ADD, ADHD, Autisme, Borderline, dysthyme stoornis, bipolaire stoornis en wat mogelijk allemaal nog meer? Met bijbehorende behandelplannen, inclusief medicatie?
In plaats van hulpverleners die zeggen: ‘Jong ouderverlies? Daar kunnen we mee aan het werk!’

Cynisch

De uitspraak houdt me maandenlang bezig.
Wat is hier aan de hand?
Waarom zijn mijn bevindingen totaal anders dan die uit wetenschappelijk onderzoek?
Tot ik vanochtend wakker werd en het tot me doordrong.
Als Verlaat Verdriet-ers ergens behoefte aan hebben, dan is het zich gezien en gehoord te voelen. Zou het kunnen zijn dat het pure feit dat deze mensen dertig jaar lang zijn gevolgd ervoor heeft gezorgd dat ze niet opvallend vaker gebruik maken van hulpverlening?
Zou het zo cynisch kunnen zijn?
Met als gevolg dat erkenning, en dus gedegen kennis, van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn binnen de reguliere hulpverlening nog altijd niet gewoon voorhanden is?

Oplossen

Willen we dit nog langer aanhoren?
Willen we echt nog langer zo behandeld worden?
Wat doen wij daar dan aan?
Hoe lossen wij, Verlaat Verdriet-ers, dit op?

Ik had het niet willen missen

Ik had het niet willen missen

Voor mijzelf is het inmiddels jaren geleden dat het gebeurde. De dag waarop ik, zomaar ineens, door me heel voelde gaan ‘Ik had het niet willen missen.’ Ehhh, wat had ik niet willen missen?

Verlaat rouw- en veranderproces

Het duurde even voor ik me realiseerde wat ik dan precies niet had willen missen. Want wat ik niet had willen missen was het verlate rouw- en veranderproces waar ik in vele jaren voor die dag doorheen was gegaan. Dat vemaledijde proces. Dat proces dat ik 100.000 x 100.000 keer heb vervloekt. Dat ik heb gehaat. Dat me elke keer als ik dacht ermee klaar te zijn weer naar beneden sleurde. Twee stappen vooruit, drie stappen terug (nou ja: drie? Kan ook best vijf zijn geweest. Of meer.) Dat proces waar maar geen einde aan leek te komen. Dat me keer op keer bang maakte. Boos. Verdrietig. Wanhopig.
Dat me keer op keer naar een einde deed verlangen. Of naar het einde.

Ik lijk wel gek

Van dat proces voelde ik ineens: ‘Ik had het niet willen missen.’
Ik lijk wel gek.
Of misschien ben ik wel gewoon gek geworden.

Contact

In de loop van de vele jaren dat ik mijn Verlaat Verdriet-werk doe (ja zeker, dat doe ik nog steeds. En als het aan mij ligt de komende twintig jaar ook nog) heb ik met veel, heel veel Verlaat Verdriet-ers gewerkt. Met een aantal van hen heb ik door de jaren heen nog steeds goed contact.

Ik had het niet willen missen

En ja: steeds hoor ik het Verlaat Verdriet-ers die hun proces helemaal zijn aangegaan zeggen – vaak met eenzelfde soort verlegen terughoudendheid, maar eigenlijk ook altijd met eenzelfde soort van vurigheid – ‘Ik had het niet willen missen.’

Lees meer

Lees meer over Verlaat Verdriet.
Lees meer over verlate rouw.

 

Doodzwijgen is nog altijd doodzonde

Doodzwijgen en openheid

‘Over verlies moet je praten.’
‘Een overledene mag je niet doodzwijgen.’
‘Openheid is belangrijk bij rouw.’

‘De realiteit van het verlies onder ogen zien.’

Niet doodzwijgen

‘Rouwdeskundigen’ weten het doorgaans zeker: een overledene moet je niet doodzwijgen.
Over een verlies moet je praten.
Openheid is belangrijk bij rouw.
Om verder te kunnen is het noodzakelijk de realiteit van een verlies onder ogen te zien.

Dat moet je niet alleen als volwassene.
Ook kinderen moeten dat.
Om verder te kunnen.

Wel doodzwijgen

Hoe merkwaardig is het dan toch dat deze verworven inzichten nooit op lijken te gaan als het gaat over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Verlaat Verdriet en verlate rouw worden, ook door ‘rouwdeskundigen’, in veel gevallen nog altijd genegeerd. Doodgezwegen.

Doodzonde

Afgelopen week kreeg ik een link toegestuurd naar een artikel in Trouw: Moet je een kind dat een ouder heeft verloren daarnaar vragen? Of is school juist een plaats waar die rouw niet bestaat? 
Aan het woord de ‘rouwdeskundigen’ Mariken Spuij en Daan Westerink over kinderen, verlies en rouw. Aanleiding voor het artikel is een vraag in verband met een 17-jarige jongen die in korte tijd zijn beide ouders verloren heeft. In het artikel het ge-ijkte verhaal van de dames.

En weer: geen enkel woord over de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder door de dood. Of, zoals in het geval van deze jongen, het verlies van beide ouders.

Geen woord over het feit dat de kans aanwezig is (zeg maar rustig: groot is) dat deze jongen als volwassene nog het één en ander aan verwerkwerk te doen zal hebben. Dat verlate rouw na jong ouderverlies heel natuurlijk is. En heel gewoon. Dat je daar hulp voor kunt zoeken. En hulp voor kunt vinden (nou ja: daar valt ook nog artikel over te schrijven…..).
Geen woord daarover.
Doodzonde!

Verbijsterend

De ouderwetse methode dus: als je net doet alsof het er niet is, dan is het er niet.
Niks niet doodzwijgen.
Niks openheid.
Niks de werkelijkheid onder ogen zien.
Niks erover praten.

Verbijsterend.
Verbijsterend dat dit kennelijk nog steeds gebeurt.
Uitgerekend bij de beroepsgroep ‘Rouwdeskundigen’ die zelf openheid 
en de werkelijkheid onder ogen zien bij verlies en rouw altijd weer benadrukt. 

Werkelijkheid

Dus: kom op dames en heren ‘rouwdeskundigen’: zie de werkelijkheid van de impact van jong ouderverlies eindelijk eens onder ogen.
Erken nu eindelijk eens de realiteit van het bestaan van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

Wegwijs

Ik weet zeker dat er een heleboel Verlaat Verdriet-ers zijn die jullie graag wegwijs maken in dit voor jullie kennelijk nog steeds hoogst onbekende gebied.

Welkom

Welkom dus in de wereld van Verlaat Verdriet-ers.
Zie.
Hoor.
Leer.
Neem je eigen theorieën over doodzwijgen, het belang van openheid en onder ogen zien van de werkelijkheid eindelijk eens serieus.
Doodzwijgen is nog altijd doodzonde.

 

Gat in m’n ziel, lezing in Veldhoven

Gat in mijn ziel, wegen naar herstel

Op uitnodiging van ds. Wim Dekker verzorgt Titia Liese op 6 juni a.s. de lezing Gat in m’n ziel in Veldhoven over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

Datum

Woensdag 6 juni 2018

Tijd

19.30 tot ± 22 uur

Plaats

Immanuelkerk
Teullandstraat 1
5503 VV Veldhoven

Verlaat Verdriet

Ruim een miljoen volwassen Nederlanders verloor als kind – op een leeftijd jonger dan 20 jaar – een ouder door overlijden. De impact van dit vroege, onomkeerbare verlies wordt in veel gevallen niet, of onvoldoende, onderkend. De gevolgen op de langere termijn uiten zich onder meer in angst- en paniekaanvallen, moeite intieme relaties aan te gaan, twijfel aan bestaansrecht, controle, stressgevoeligheid en gezondheidsproblemen.

Lezing

In de lezing Gat in m’n ziel geeft Titia Liese informatie over de problematiek die speelt bij veel volwassenen die in hun jeugd een ouder verloren door overlijden. Ze toont de mogelijkheden voor Verlaat Verdriet-ers om dit verlies alsnog te verwerken en te helen en biedt ruimte voor vragen.

Doelgroep

Deze lezing is bestemd voor ieder die geïnteresseerd is in de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder. Dus zowel voor Verlaat Verdriet-ers, als voor professionals, familieleden en anderszins belangstellenden.

Titia Liese

Titia Liese ontwikkelde in de afgelopen decennia, vanuit ervaring, haar veelzijdige kennis op het gebied van Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet. Ze is tevens auteur van Gids voor Verlaat Verdriet, Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek en Teruggaan, om verder te kunnen.

Aanmelden en info

Wim Dekker, ln.li1539791658amnpk1539791658@49911539791658rekke1539791658dw1539791658

Kinderen horen erbij

Vroeger werden kinderen niet bij een uitvaart betrokken. Ze werden niet als nabestaanden gezien. Ook niet als het kind een gezinslid verloor: een ouder of een broertje of een zusje.
Wel werd er tegen ze gezegd: ‘Hoe gaat het met je moeder?’. ‘Zorg maar goed voor je vader.’ ‘Lief zijn, hoor! Je moeder/ je vader heeft het moeilijk.’
Kinderen zijn kinderen.
Maar: kinderen zijn ook mensen.
Kinderen horen erbij.

Kinderen horen erbij

Tegenwoordig gaat dat anders. Kinderen worden meer bij de uitvaart betrokken. Ze mogen de kist beschilderen. Ze mogen tekeningen maken. Ze mogen ballonnen oplaten. En soms mogen kinderen ook gewoon bij de uitvaart iets zeggen.
Kinderen zijn mensen.
Maar: kinderen zijn ook kinderen.
Kinderen horen erbij.

Existentiële crisis

Anders dan vaak wordt gedacht, wordt daarmee niet bewerkstelligd dat kinderen die vroeg een onomkeerbaar, levensveranderend verlies meemaken ‘daar later geen last van hebben.’ In feite laat dat juist zien dat de impact van jong ouderverlies vele, vele malen groter is dan vaak wordt verondersteld.
Het verlies van een ouder – of beide ouders – op jonge leeftijd is namelijk geen life-event. Het verlies van een ouder – of beide ouders – is een existentiële crisis in het leven van een jong mens dat nog volop in ontwikkeling is.

Vertrouwen

Een kind dat een ouder verliest, verliest veel meer dan die ouder alleen. Het kind verliest ook geborgenheid. Veiligheid. Continuïteit. Het kind verliest vertrouwen. Niet zozeer het vertrouwen in mensen, maar vele malen ernstiger nog dan dat alleen: het kind verliest vertrouwen in het leven.
Verliesangst komt in de plaats van vertrouwen.
Verliesangst nestelt zich in alle levensgebieden. En groeit mee naar volwassenheid.
Leven veranderde in overleven.

Overleven

Als volwassene kun je dan tegen psychische en fysieke beperkingen aanlopen, die zijn ontstaan als gevolg van dat vroege, onomkeerbare verlies.
Dat betekent niet dat je een sukkel bent. Een loser die niet over voldoende veerkracht beschikt(e). Veerkracht na het verlies van een ouder betekent namelijk overleven.

Aan overleven hangt altijd een prijskaartje. En dat prijskaartje moet je onder ogen gaan zien (lees meer over de gevolgen Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet en/of maak de Zelftest 1 / Zelftest 2

Aandacht

Het betekent niet dat je overgebleven ouder ‘alles’ fout heeft gedaan.
Het betekent ook niet dat jij ‘alles’ fout hebt gedaan.
Het betekent dat het tijd is aandacht te besteden aan de gevolgen van het vroege verlies van je ouder(s) in je leven van nu.

Leven

Titia Liese biedt je diverse mogelijkheden om van overleven naar leven te gaan.

Boeken

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
Gids voor Verlaat Verdriet
Teruggaan, om verder te kunnen

Basisworkshop

De basisworkshop Verlaat Verdriet / Dubbel Ouderverlies helpt je te onderzoeken wat de gevolgen van het vroege verlies van je ouder(s) voor jou hebben betekend. En betekenen in je leven van nu. Welke thema’s er bij jou spelen. De basisworkshop biedt je ook de mogelijkheid te delen met  ervaringsgenoten. Alleen dat laatste zal je al zoveel herkenning, erkenning en opluchting brengen.
Lees meer over de basisworkshop Verlaat Verdriet / de basisworkshop Dubbel Ouderverlies

Jaartraining

De jaartraining De kunst van het verbinden die Titia Liese en Geerte Cammeraat ook in 2018-2019 aanbieden geeft je de gelegenheid gedurende een jaar in een kleine groep en n een veilige omgeving aandacht te blijven besteden aan jouw Verlaat Verdriet.
Je opnieuw te verbinden.
Met jezelf.
Met je overleden ouder.
Te helen.
Lees meer over de jaartraining De kunst van het verbinden

Kom in beweging. Je hebt een leven te winnen!