• | | | |

    Als alles trauma is, wat is dan trauma?

    DoorTitia Liese

    Ruptuur en trauma

    In een tijd waarin ‘alles’ trauma lijkt te zijn, is het bij jong ouderverlies door overlijden des te belangrijker zorgvuldig te onderzoeken. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?
    Wat betekent ruptuur? Wat betekent trauma?

    Stel

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Er is sprake van dood door schuld.

    Een andere persoon heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Jouw ouder heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Je ouder is verongelukt door een eenzijdig ongeval.
    Is er sprake van opzet? Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval voor, of vlak na, jouw geboorte.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders gelijktijdig door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Zoals je zult begrijpen als je dit leest: er is niet op elke gebeurtenis, op elke vraag, een pasklaar antwoord.
    Therapieën zijn vaak gericht op: hoe kom ik eraf. Een verlaat rouwproces begint bij de vraag: hoe ga ik het aan. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • Het leven is niet veilig, daar moet je mee dealen

    DoorTitia Liese

    Groot interview met actrice Marieke Heebink
    1962, 9 jaar toen ze haar moeder verloor.
    Volkskrant Magazine, 23 mei 2026.

    Het leven is niet veilig, daar moet je mee dealen

    Zelfverzekerd

    Ze belandde bijna per abuis op het podium en ontworstelde zich aan een problematische jeugd. ‘Eigenlijk is de bottomline: alles wat mis kon gaan, ging er mis.
    ‘Vinden ze me wel aardig? Kom ik niet dom over? Ben ik wel van toegevoegde waarde? Vinden ze me lelijk?’ ‘Je komt juist zo zelfverzekerd over, vind ik‘. ‘Dat is natuurlijk een soort rol die ik aanneem, zoals we dat allemaal doen. Hier tegenover mijn huis is een leuk wijncafé geopend, waar veel jonge mensen komen. Elke keer als ik de deur uitga, ben ik toch bang dat ze denken: ‘Loopt die vrouw daar nu alweer alléén? Heeft ze geen vrienden?’ Eigenlijk is dat een rare mix van jezelf als middelpunt van de wereld zien én een diepe onzekerheid.’
    ‘Weet je waardoor het komt?’ ‘Ik weet inmiddels dat het een oud trauma is dat wordt getriggerd, gecombineerd met het feit dat ik jarenlang teveel met de dood bezig ben geweest. Ik was 9 toen mijn moeder overleed, de afgelopen tien jaar stierven mijn vader, mijn stiefmoeder en mijn zusje Babette.

    Schaamte

    ‘Zelf schaamde ik me ontzettend voor het feit dat we geen moeder meer hadden.’ ‘Waarom schaamde je je? Daar kon jij toch niks aan doen?’ ‘Uiteindelijk wil je als kind gewoon zoals alle anderen zijn, toch? Mijn moeder was dood, dat mijn vader lesgaf op onze school hielp ook niet, en ik vond mezelf lelijk. Eigenlijk geldt daarvoor: hoe ouder hoe beter. Ik vind mijzelf nu helemaal oké. Maar die diepe zelfhaat heeft me wel lang dwarsgezeten.’

    Therapie

    Wat kun je ertegen doen?’ ‘Therapie. Bewustzijn. Sporten en minder drinken werpen z’n vruchten af. Op een gegeven moment ga je je afvragen: wat zal er vandaag gebeuren? Het leven is vaak heel onzeker geweest en heeft lange tijd vooral in het teken gestaan van óverleven. Maar goed, ik moet het afkloppen: op het moment gaat het vrij goed’.

    Lezen

    Kijken

    Titia Liese: Rouw kent geen tijd

  • | |

    Een dag met een hele dikke gouden rand

    DoorTitia Liese

    ‘Titia, wil je voor ons een lezing komen houden in Winschoten?’
    Ons is Stichting TrOost Groningen. Stichting TrOost Groningen biedt ondersteuning, informatie en herdenkingsmogelijkheden bij verlies en rouw.
    Winschoten is de plaats waar ik, inmiddels lang geleden, ter wereld kwam.

    JA

    JA, antwoord ik meteen op de uitnodiging van Marian Ek, want zij is degene die me de uitnodiging stuurt. Een logische volgende stap voor verlies-/ en rouwbegeleider Marian, geïnspireerd door haar deelname aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen van afgelopen november.
    ‘Wat leuk om dat te doen in mijn geboortestad. Natuurlijk doe ik dat graag. Thuiskomen in Groningen. Bij de mensen en hun verhalen, hun kijk op het leven, de humor waar ik zo van hou. Maar: mag het alsjeblieft een informatiemiddag zijn in plaats van een lezing? Een lezing voelt voor mij zo gelikt en ik wil graag met de aanwezigen in gesprek gaan. Ik wil horen wat ze van me willen weten. Wat ze van mij willen horen.’ ‘Natuurlijk mag dat.’
    Ik vraag Annemieke Arendsen een artikel te schrijven om door te geven aan de kranten in het Noorden. En dat schrijft Annemieke. Een mooi, uitnodigend artikel dat (in verkorte versie) op verschillende plekken is gepubliceerd.

    Ik begrijp het nu veel beter

    Op 9 mei 2026, toevallig twee dagen na de geboortedag van mijn moeder (geboren 7 mei 1908, Ambt Almelo, overleden 26 december 1957, Wildervank), in de Vennekerk in Winschoten. Opgewekt maak ik me in de ochtend al vroeg klaar voor vertrek. Benodigdheden voor mijn verhaal. Twee doosjes boeken. Voor een vleugje Italië, natuurlijk wil ik ook graag in de plaats waar ik ben geboren de aanwezigen vertellen over Casa Matilda – Huis voor Levensverhalen in Codiponte, bak ik een Torta della Nonna. Vertrek om 9.30 uur en ben om 11.30 uur in Winschoten. Inmiddels toch wel een beetje gespannen. Hoeveel mensen zijn er straks? Hoe zal het gaan? Wat ga ik allemaal vertellen? Delen? Als ik op m’n plek zit, op de tafel in plaats van erachter, valt alles van me af. Na de eerste woorden begint het te stromen. Heb ik contact met de rond de twintig aanwezigen. ‘Door wat jij vertelt begrijp ik het allemaal veel beter’ hoor ik in de pauze, en na afloop terug. Niet alleen van Verlaat Verdriet-ers zelf, maar ook van hun partners. Van broers en zussen. Alleen dat al maakt het zo de moeite waard om dit te doen. Met recht: een dag met een hele dikke gouden rand.
    Stichting (Tr)Oost Groningen, Marian, dank voor de uitnodiging en voor al het werk dat jullie hiervoor hebben verzet. Wat mij betreft graag voor herhaling vatbaar. Het eerste verzoek daartoe is vanochtend al vroeg bij me binnen gekomen. Doen?

    Meer lezen

  • Een nieuw jasje voor een vertrouwd thuis

    DoorRonald Schouw
    codiponte


    Al een tijdje geleden kondigde we aan dat het eraan zat te komen — de oude Verlaat Verdriet-site in een nieuwe vorm, met eigentijdse mogelijkheden. De rook was er dus al. Het vuur van toewijding is inmiddels volop ontstoken. De inhoud van de oude site in z’n totaliteit gehandhaafd — maar in een heel nieuwe jas.
    Want al geruime tijd zijn Stephanie en Ronald in de weer om de migratie van de oude website naar de nieuwe omgeving voor te bereiden. Het is een enorme klus gebleken voor allebei — en dat verdient alle erkenning.
    Alles wat op verlaatverdriet.nu stond, blijft behouden. Geen inhoud gaat verloren.
    Wat verandert, is de techniek erachter: de oude site werkte met plugins die hun beste tijd al lang gehad hadden en schaalde slecht op mobiele telefoons. Dat mocht niet langer zo blijven.
    De nieuwe site ademt dezelfde geest, maar functioneert zoals het in deze tijd hoort — soepel, toegankelijk, en prettig in gebruik op elk scherm.
    De migratie is afgerond, en zie hier het resultaat. Een bescheiden mijlpaal, maar zeker geen kleine stap. Met dank aan iedereen die hieraan heeft meegewerkt.

    Ik weet nog goed hoe ik vijf, zes jaar geleden via Google op deze site terechtkwam. De teksten spraken mij direct aan — maar ze waren ook moelijk om te lezen. Confronterend zelfs. Zoveel herkenning. Dat gevoel van: zie je wel, ik ben niet gek.
    Ik had toen nog geen idee dat ik de site later in beheer zou nemen. Het is een eer om dit te mogen doen.
    Ik hoop van harte dat iedereen die hier terechtkomt, de site net zo waardevol vindt als ondergetekende.