Mooie lezingavond in Veldhoven

Gisteravond, 6 juni 2018, was het zover: Gat in m’n ziel. Lezingavond in Veldhoven.
En het was een mooie avond. Een hele mooie avond.

Aanleiding

Ruim 2 jaar geleden nam Wim contact met me op om zich aan te melden voor de jaartraining De kunst van het verbinden.
Ik ben dominee‘ vertelde hij aan de telefoon. ‘Ook in mijn gemeente kom ik Verlaat Verdriet-ers tegen. Ik wil graag in de toekomst iets voor deze Verlaat Verdriet-ers betekenen. Maar nu wil ik eerst zelf de jaartraining gaan volgen.’

Jaartraining

En zo ging het. Wim deed mee aan de jaartraining die ruim 2 jaar geleden plaatsvond. Na afloop van de jaartraining spraken we af in contact te blijven over zijn voornemen iets voor Verlaat Verdriet-ers in zijn gemeente te betekenen. Afgelopen winter kreeg ik een mail van Wim met de vraag of ik in het voorjaar een lezing wilde geven over Verlaat Verdriet, bij hem in de kerk.

Lezing

Gisteravond was het zover.
Rond de 30 mensen, gemeenteleden en niet-gemeenteleden, meldden zich aan voor de lezing. En waren daadwerkelijk aanwezig op deze mooie, warme zomeravond. In de gastvrije kerk van Wim.

Ik heb weliswaar een ‘draaiboek’ voor de lezing ‘Gat in m’n ziel’, maar mijn lezingen zijn geen standaard-lezingen. Dat wil zeggen dat de avond altijd de vorm krijgt die in de loop van de avond ontstaat.
Dertig aanwezigen op een lezing-avond is een heel mooi aantal. Ik kan dan mijn theorie verweven met de interactie met de aanwezigen.
Gisteravond verliep de interactie prachtig, waardoor een hele mooie informatieve en geanimeerde avond ontstond.

Dank

Wim, ik weet zeker dat ik namens veel van de aanwezigen spreek als ik jou bedank voor je uitnodiging.
Ik geeft toe: de afstand Nunspeet-Veldhoven vv is niet een kleinigheidje. Maar gisteravond in alle opzichten de moeite waard.
Dank dus voor je initiatief. En je uitnodiging.

Kinderombudsman slaat alarm over kinderen met zieke ouders

Kinderombudsman slaat alarm over kinderen met zieke ouders: ‘De hulp en zorg is nu vaak alleen gericht op de vader of moeder met problemen. Hun kinderen zijn te lang over het hoofd gezien. Het is de hoogste tijd dat zij de aandacht en zorg krijgen die zij verdienen.’

Verantwoordelijkheden

Gisteren (3 juni 2018) schreef ik de blog ‘Durf jij je maskers te laten vallen?’
Ook gisteren las ik op de site van de NOS het artikel ‘Bij het regelen van de begrafenis miste ik de hulp van een volwassene’. Vervolgens kwam ik terecht op de site van de Kinderombudsman en las daar de volgende inleiding:
Bijna een kwart van de kinderen en jongeren in Nederland heeft een ouder met een psychische of lichamelijke ziekte, verslaving of beperking. Vaak nemen zij taken en verantwoordelijkheden op zich die niet passen bij hun leeftijd. ‘Deze kinderen hebben op jonge leeftijd al met volwassen zorgen te maken,’ aldus Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer. ‘Nooit vriendjes mee naar huis nemen, omdat je bang bent dat je vader of moeder iets gek doet. Of door de zorg voor je zieke ouder niet aan je huiswerk toekomen’…….

Citaten uit het artikel op de NOS-site

Zware taak

Niet vertellen welke zware taak je thuis vervult, uit schaamte of om je ouders niet nog meer te belasten. En je als gevolg daarvan heel erg alleen voelen. Kinderen van zieke ouders deelden hun ervaringen met de Kinderombudsman, zodat lotgenoten betere zorg krijgen.

Volwassen

Ook Dicky (nu 19) en Lisa (15) weten hoe het is om als jongere voor een zieke ouder te zorgen. Dicky zorgde voor zijn moeder, die kanker had. ‘Je wordt snel volwassen en verantwoordelijk, uit noodzaak. Als jij het niet doet, doet niemand anders het’, vertelt hij. ‘Mijn vrienden puberden, maar ik moet naar huis, boodschappen doen en voor mijn moeder zorgen.’
Lisa’s moeder had ernstige psychische problemen. Lange tijd vertelde ze niemand over haar thuissituatie, omdat ze zich schaamde. ‘Maar ik begin nu te begrijpen dat ik me niet hoef te schamen: ik kan er zelf niks aan doen. Dit is mijn leven.’

Groot houden

Ze hielden zich als kind vaak groot. ‘Ik moest ervoor zorgen dat haar pijn of lasten minder werden. Ik zei altijd dat het goed ging met mij.’
Ook als dat niet zo was. Daarom deelt hij nu zijn verhaal. ‘Want ik wil niet dat er over ons heen wordt gekeken.’

Het venijn zit weer eens in de staart

Achteraf gezien ziet Dicky ook dat de moeilijke ervaringen hem sterker hebben gemaakt. ‘Het gemis is enorm, maar het heeft mij gevormd. En mijn moeder was trots op mij en gaf veel erkenning voor hoe goed ik het deed. Dat was ook enorm fijn.’

Het venijn zit weer eens in de staart. Dat is wat ‘de buitenwereld’ graag wil horen en zien: ‘Het gemis is enorm, maar het heeft mij gevormd. En mijn moeder was trots op mij en gaf veel erkenning voor hoe goed ik het deed. Dat was ook enorm fijn.’

Lees meer in mijn blogs

Durf jij je maskers te laten vallen?
Eenzaamheid is de achterkant van loyaliteit
Opgroeien in de schaduw van verslaving.

Site NOS

Site NOS

Site kinderombudsman

Site Kinderombudsman

 

Durf jij je maskers te laten vallen?

Vraag jij je wel eens af hoe het met jouw maskers zit?
Durf jij je maskers te laten vallen?

Karakter

Hoort dit erbij?
Ben ik dit?
Is dit mijn karakter?
Hoe was ik voordat mijn ouder overleed?
Zou ik ook zo zijn geworden als ik mijn moeder/mijn vader niet zo vroeg was verloren? 

Identiteit

De Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de loop van vele jaren heb gewerkt worstelen gewoonlijk met tal van vragen. Vragen vooral over hun identiteit.
Wie ben ik?
Wie was ik?
Wie wil ik zijn?
Wie kan ik zijn?

Overlevingspatronen

Overlevingspatronen…..
Daar zijn de meeste Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt zich wel van bewust. Bewust van het feit dat ze die hebben ontwikkeld.
Stoer.
Sterk.
Zelfstandig.
Onafhankelijk.
Ik red me wel.
Vraag een Verlaat Verdriet-er er naar en ja: BINGO!

Kwetsbaar

Terwijl Verlaat Verdriet-ers zich van binnen helemaal niet stoer voelen.
Niet zelfstandig.
Niet onafhankelijk.
Maar juist heel kwetsbaar.

Maskers

Ben jij je ervan bewust dat deze overlevingspatronen ook jouw maskers zijn?
Maskers waar jij de twijfel aan jezelf, je kwetsbaarheid, je innerlijke eenzaamheid achter verstopt.
Waar in werkelijkheid een onzeker, angstig kind achter schuilgaat.
Een kind dat eigenlijk heel hard roept: ik kan het niet! Ik weet niet hoe het moet! Ik durf het niet!
Een kind met een genzeloze behoefte aan goedkeuring. Goedkeuring van andere mensen.
Zie mij.
Hoor mij.
Bevestig mij. 

Durf jij je maskers te laten vallen?

Wat zou er gebeuren als jij je maskers laat vallen?
Wat zou er met jou gebeuren als jij je maskers laat vallen?
Wat kan er gebeuren als jij je maskers laat vallen?
Durf jij je maskers te laten vallen?

Tip

Lees meer over Overlevingspatronen bij Verlaat Verdriet.

Opgroeien in de schaduw van verslaving

Opgroeien in de schaduw van verslaving

A., nu eind 30, groeide op in de schaduw van verslaving. Ze verloor haar moeder plotseling toen ze amper 17 was. Haar gezin van herkomst bestond uit moeder, vader, A., broertje en 2 zusjes. A. het oudste kind.
Vader, zelfstandig ondernemer, was veel van huis. Moeder huisvrouw. En verslaafd aan alcohol. Zolang A. zich kon herinneren.

Zorgen

Rond haar 12e jaar werd A. zich ervan bewust dat de gang van zaken bij haar thuis niet ‘gewoon’ was.
Dat het niet gewoon was dat ze nooit vriendinnetjes mee nam naar huis.
Dat het niet gewoon was dat zij altijd voor haar jongere broertje en haar 2 jongere zusjes zorgde. Kookte. De was deed.
Dat het niet gewoon was dat ze haar moeder altijd ontzag. Haar verzorgde als ze weer eens ‘ziek’ in bed lag. De kots opruimde als haar moeder weer eens had overgegeven.

Gevoel van tekortschieten

Tot haar moeder plotseling overleed.
Schrik.
Opluchting.
Schaamte.
Een altijd aanwezig gevoel van tekortschieten.
Verdriet ver weggestopt.

Moeder van 2 kinderen

Het leven ging door.
Haar vader vond snel een nieuwe vrouw.
A. trouwde jong en kon zo ontsnappen aan haar ouderlijk huis. Ze werd moeder van 2 kinderen: een jongen en een meisje. Toen haar dochter begon te puberen liep de relatie met haar dochter vast. Steeds vaster en vaster. Tot ze beiden geen kant meer op konden.

Dit gaat over mij!

Dan leest A. over Verlaat Verdriet.
Als beginnende puber had ze zich gerealiseerd dat haar kinderleven niet ‘gewoon’ was. Maar zich er aan onttrekken kon ze niet. Ze paste zich aan. En aan. En aan.
Na het lezen over Verlaat Verdriet besefte ze: dit gaat over mij! Als volwassen vrouw zag ze de impact van het opgroeien in de schaduw van de verslaving van haar moeder op haar leven van nu. Op haar eigen moeder-zijn.
‘Ik wil mijn patronen niet doorgeven aan mijn dochter. Ik ga ermee aan het werk.’

In blijde verwachting van een boek

In blijde verwachting

Ken je dat? Je loopt maandenlang rond met het gevoel dat er iets moet gebeuren en het gebeurt maar niet. Er lijkt zich iets aan te kondigen. Je hebt het gevoel in verwachting te zijn van iets. Maar je krijgt er maar geen vat op. Wat is er toch aan de hand?

Gevoel

Afgelopen jaar gebeurde mij dat weer eens.
Er sluimerde iets. Maar wat?
Iets in mij wilde iets. Maar wat?

Het gevoel is een bekend gevoel. Ik ken het gevoel. Maar toch laat ik mij er nog steeds door verrassen. Sterker nog: ik trap weer in dat sluimerende onbevredigende gevoel. Wat is er toch met me aan de hand?
Waarom ben ik zo ontevreden over mijzelf?
Over wat ik doe?
Over wat ik laat?

Site

Afgelopen dagen was ik in Amsterdam. Werk aan m’n site. Je snapt het. AVG/DGPR.
Al werkend aan de gevolgen van AVG/DGPR voor mijn werk en mijn website kijk ik met andere ogen naar mijn site.
Ineens zie ik het.
Een nieuw boek. Er komt een nieuw boek!
Nu ineens weet ik wat er diep van binnen al die tijd gesluimerd heeft.
Een nieuw boek. Dat is het!

Geboorte

Vorm en inhoud van het boek ontrolt zich, terwijl ik ondertussen eigenlijk met hele andere dingen aan het werk moet zijn. AVG/DGPR bijvoorbeeld.
Een goed boek moet rijpen.
Nou: dat heeft het in het afgelopen jaar gedaan.
Vorm en inhoud van dit nieuwe boek houd ik nog even voor me.
De geboorte van dit nieuwe boek staat gepland voor november a.s.
Je hoort van me!

Bestaande boeken van Titia Liese

Gids voor Verlaat Verdriet
Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
Teruggaan, om verder te kunnen

Herbegraven of cremeren? Een voorbeeld uit mijn praktijk.

Herbegraven of cremeren?

Met enige regelmaat kom ik ze tegen in mijn Verlaat Verdriet-praktijk: Verlaat Verdriet-ers met vragen over herbegraven of cremeren.
Bij Verlaat Verdriet-ers gaat het dan altijd over een situatie in het NU, die betrekking heeft op de ouder die lang geleden – vaak decennia geleden – is overleden.

Aanleidingen

Vragen van Verlaat Verdriet-ers over herbegraven of cremeren kunnen verschillende aanleidingen hebben zoals:

  • De grafrechten zijn verlopen. Er moet een keuze gemaakt worden tussen verlengen of ruimen.
    Wat gebeurt er bij ruimen met de stoffelijke resten?
    Willen we dat?
    Wat willen we dan wel?
  • Eigenlijk wordt het graf niet heel trouw meer onderhouden.
    Maar ruimen?
    Nergens meer een plek?
  • De vroeg overleden ouder is begraven, omdat begraven toen het meest voor de hand liggend was.
    De overgebleven ouder kiest voor crematie.
    Hoe brengen we onze ouders bij elkaar?
  • Er is sprake van een familiegraf.
    De overgebleven ouder heeft een nieuwe partner.
    Hoe gaan we nu en in de toekomst om met dit gegeven?

Vroeger

‘Vroeger’, in de eerste jaren van mijn praktijk, werd over deze thema’s nooit gesproken.
Eng. Raar. Griezelig. Onbespreekbaar. Gelukkig is de schroom daarover aan het verdwijnen. Een toe te juichen ontwikkeling!

Nu

De behoefte als Verlaat Verdriet-er alsnog vorm te geven aan een ceremonie om je vroeg verloren ouder te eren, bijvoorbeeld door herbegraven of cremeren, kan groot zijn. Je kunt dan met vragen geconfronteerd worden als:
Hoe gaat dat in z’n werk?
Wat mag? Wat mag niet? Wat moet? Wat hoeft niet?
Hoe geef je zo’n ceremonie vorm?
Waar moet je op letten?
Hoe gaan we in dit proces als familie met elkaar om?
Waar moet je zijn voor informatie?
Bestaat er een checklist of zoiets?

Ervaring met vragen over herbegraven of cremeren

Inmiddels kom ik in mijn praktijk steeds vaker Verlaat Verdriet-ers tegen die dit bijzondere proces van herbegraven of cremeren zijn aangegaan. Hun verhalen hebben mij – Titia Liese – geïnspireerd in gesprek te gaan over herbegraven en cremeren met Maroesjcha Branderhorst – Verlaat Verdriet-er met een lange staat van dienst in de wereld van de uitvaart.

Raad en daad

Wij, Maroesjcha en ik, staan je graag met raad en daad terzijde.
Neem contact op met Maroesjcha Branderhorst
Of met Titia Liese

Tip

Ken je iemand in je omgeving van wie je weet dat bij haar/hem deze of soortgelijke vragen over herbegraven of cremeren spelen?
Geef deze raad en daad bij herbegraven of cremeren door!

Eenzaamheid is de achterkant van loyaliteit

Rouw is de achterkant van liefde

Rouw is de achterkant van liefde.
Je hoort het vaak.
Rouw is de prijs die je betaalt voor liefde.
Maar rouw is, denk ik, ook de achterkant van liefde die je misliep. Intens verdriet om een verbinding waar je naar verlangde, maar die je niet kreeg.
Een verbinding die nooit meer te herstellen is, omdat deze persoon is overleden.

Loyaliteit

Loyaliteit van kind naar ouder is de sterkste band die er tussen mensen bestaat. Geen enkele band tussen levende wezens is zo sterk als de loyaliteit van kinderen naar hun ouders.
De energie van loyaliteit laat volwassenen die in hun jeugd zijn geadopteerd, over de hele wereld reizen om hun biologische ouders te ontmoeten. Hun roots te vinden.
Wat onvoorwaardelijke liefde van een ouder naar een kind is, is – in omgekeerde zin – loyaliteit van een kind naar een ouder. En dan nog veel sterker. Als afhankelijk kind kun je niet kiezen of je van je ouder wilt houden. Je moet. Uit lijfsbehoud.

Loyaliteit en eenzaamheid

Ook kinderen die een ouder verliezen door overlijden hebben die vrijwel onverwoestbare energie van loyaliteit in zich. De loyaliteit naar hun biologische ouder.

Als een ouder overlijdt, betekent dat niet dat de energie van die loyaliteit verdwijnt. Die energie is er. Alleen: bij onomkeerbaar jong ouderverlies is de ontvanger van die energie voorgoed weg.
Je bleef achter met een energie die je niet meer kwijt kon.
Met als gevolg dat je mogelijk je leven lang een instilbaar verlangen in je draagt dat je niet kunt duiden. Dat on(ve)rvulbaar lijkt te zijn. 

Eenzaamheid

Als kind sluit je, na het verlies van je ouder, de energie van de loyaliteit naar je overleden ouder in jezelf op.
Je stopt het weg.
Ver weg.
Je ouder verdween in de loop van je leven steeds meer uit je leven. Zij/hij was er misschien nog wel. Maar tegelijkertijd eigenlijk ook niet.

Innerlijke eenzaamheid

In mijn Verlaat Verdriet-praktijk spreek ik veel Verlaat Verdriet-ers die deze eenzaamheid, deze innerlijke eenzaamheid, kennen.
De eenzaamheid van je in jezelf opgesloten voelen.
Je geen deelnemer voelen aan het leven.
Je een buitenstaander voelen.
Alsof er een glasplaat zit tussen jou en de rest van de wereld.

Opnieuw verbinden

Als deze innerlijke eenzaamheid zich ook bij jou voordoet, is het belangrijk je weer opnieuw – nu als volwassene –  te verbinden met je overleden ouder.
Je kunt dat bijvoorbeeld doen door het maken van een Herinneringsboek.
Speciaal voor dat doel hebben we Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader gemaakt dat je gratis kunt downloaden van deze website.

Leer meer

Leer meer over loyaliteit en onomkeerbaar jong ouderverlies in de
basisworkshop Verlaat Verdriet.

Het mooie en bijzondere van Veranderkracht

Veranderkracht

Ze zijn zo mooi en zo bijzonder – de verhalen van Verlaat Verdriet-ers die er, dank zij hun toewijding en hun uithoudingsvermogen, in slagen van overleven naar leven te gaan. Die hun Overleefkracht omzetten in Veranderkracht. En er dank zij hun doorzettingsvermogen in zijn geslaagd hun leven een nieuwe, eigen en waardevolle vorm te geven.
Vandaag wil ik graag het verhaal met jullie delen van Maroesjcha Branderhorst. Met ingang van deze week (mei 2018) de trotse zelfstandig onderneemster in haar geboortestad Deventer met haar eigen uitvaartbedrijf: Branderhorst Uitvaartzorg.

Workshop Zonder Moeder

In 1995 was Maroesjcha, toen 22 jaar, deelneemster aan de allereerste workshop Zonder Moeder. De workshop voor vrouwen die in hun jeugd hun moeder waren verloren door de dood (nu: basisworkshop Verlaat Verdriet, workshop voor mannen en vrouwen die in hun jeugd een ouder verloren door de dood).
We ontdekten al snel na onze kennismaking dat we in elkaars buurt woonden. Maroesj ‘adopteerde’ mij na de workshop als ‘moeder’. Een heel bijzondere actie die ons beiden veel plezier heeft gebracht. We hebben dus altijd contact gehouden.

Van overleven naar leven

In de loop van de jaren heb ik Maroesjcha zien groeien. Gemakkelijk ging dat niet (een verlaat rouwproces na jong ouderverlies vraagt wel zo het een en ander van je!). Maar elke strijd werd aangegaan. En elke strijd werd ten slotte gewonnen.
Zo veranderde, dank zij haar veranderkracht, haar leven van overleven naar leven.

De dood

Maroesjcha zette een grote ommekeer in haar leven in werking toen ze onder ogen zag – en aanpakte – waar ze in haar hart het meest bang voor was: de dood.
Ze zette haar eerste schreden op het pad van uitvaartzorg.
Een heel nieuw vak voor haar, dat haar als gegoten bleek te passen.

Branderhorst Uitvaartzorg

Uitvaartzorg: het vak waarin Maroesjcha sinds vele jaren werkzaam is. Waar ze haar hart aan heeft verpand. Dat ze beheerst tot in haar vingertoppen.
Dat ze met ingang van 1 mei 2018 als zelfstandig ondernemer in haar woonplaats Deventer uit gaat voeren.
Een aanwinst voor Deventer!
Branderhorst-Uitvaartzorg.nl.

Van harte

Maroesjcha – van harte gefeliciteerd met deze nieuwe, grote, mooie stap.
Wat vond ik het mooi toen ik je sprak om je te horen zeggen: ‘Weet je wat ik zo geweldig vind? Diep van binnen weet ik dat het me gaat lukken.’
Weet je Maroesj wat ik zo geweldig vind? Ik weet zeker dat het je lukt!
Je bent een prachtig en inspirerend voorbeeld van Veranderkracht.
Ik ben zo trots op je!

Succes

Heel veel succes met je eigen onderneming: Branderhorst Uitvaartzorg.
Nu en in de toekomst!

Wetenschappelijk onderzoek

Wetenschappelijk onderzoek

‘Langdurige wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de meeste volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden daar later geen last van hebben.’
Aan het woord een wetenschappelijk onderzoeker met een lange staat van dienst op het gebied van verlies en rouw.

Verbijsterd

Ik hoor hem verbijsterd aan. Meent hij wat hij zegt? Denkt hij zelf dat dit waar is?
Zijn wij dan toch gek? Sukkels die het niet goed hebben gedaan? Klunzen? Al die honderden Verlaat Verdriet-ers die ik in de loop van de jaren heb gesproken, met wie ik heb gewerkt, zijn dat echt allemaal klunzen die de aanleg hebben kluns te zijn en dus levenslang kluns te blijven?

Diagnoses

‘Mensen die jong een ouder hebben verloren maken niet opvallend vaker gebruik van hulpverlening dan andere volwassenen.’ komt uit deze onderzoeken naar voren.
Zou iemand al hebben bedacht dat ‘geen hulp zoeken’ een kenmerk is van Verlaat Verdriet-ers?
Dat Verlaat Verdriet-ers reguliere hulp liever uit de weg gaan omdat ze daar diagnoses krijgen als ADD, ADHD, Autisme, Borderline, dysthyme stoornis, bipolaire stoornis en wat mogelijk allemaal nog meer? Met bijbehorende behandelplannen, inclusief medicatie?
In plaats van hulpverleners die zeggen: ‘Jong ouderverlies? Daar kunnen we mee aan het werk!’

Cynisch

De uitspraak houdt me maandenlang bezig.
Wat is hier aan de hand?
Waarom zijn mijn bevindingen totaal anders dan die uit wetenschappelijk onderzoek?
Tot ik vanochtend wakker werd en het tot me doordrong.
Als Verlaat Verdriet-ers ergens behoefte aan hebben, dan is het zich gezien en gehoord te voelen. Zou het kunnen zijn dat het pure feit dat deze mensen dertig jaar lang zijn gevolgd ervoor heeft gezorgd dat ze niet opvallend vaker gebruik maken van hulpverlening?
Zou het zo cynisch kunnen zijn?
Met als gevolg dat erkenning, en dus gedegen kennis, van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn binnen de reguliere hulpverlening nog altijd niet gewoon voorhanden is?

Oplossen

Willen we dit nog langer aanhoren?
Willen we echt nog langer zo behandeld worden?
Wat doen wij daar dan aan?
Hoe lossen wij, Verlaat Verdriet-ers, dit op?

Ik had het niet willen missen

Ik had het niet willen missen

Voor mijzelf is het inmiddels jaren geleden dat het gebeurde. De dag waarop ik, zomaar ineens, door me heel voelde gaan ‘Ik had het niet willen missen.’ Ehhh, wat had ik niet willen missen?

Verlaat rouw- en veranderproces

Het duurde even voor ik me realiseerde wat ik dan precies niet had willen missen. Want wat ik niet had willen missen was het verlate rouw- en veranderproces waar ik in vele jaren voor die dag doorheen was gegaan. Dat vemaledijde proces. Dat proces dat ik 100.000 x 100.000 keer heb vervloekt. Dat ik heb gehaat. Dat me elke keer als ik dacht ermee klaar te zijn weer naar beneden sleurde. Twee stappen vooruit, drie stappen terug (nou ja: drie? Kan ook best vijf zijn geweest. Of meer.) Dat proces waar maar geen einde aan leek te komen. Dat me keer op keer bang maakte. Boos. Verdrietig. Wanhopig.
Dat me keer op keer naar een einde deed verlangen. Of naar het einde.

Ik lijk wel gek

Van dat proces voelde ik ineens: ‘Ik had het niet willen missen.’
Ik lijk wel gek.
Of misschien ben ik wel gewoon gek geworden.

Contact

In de loop van de vele jaren dat ik mijn Verlaat Verdriet-werk doe (ja zeker, dat doe ik nog steeds. En als het aan mij ligt de komende twintig jaar ook nog) heb ik met veel, heel veel Verlaat Verdriet-ers gewerkt. Met een aantal van hen heb ik door de jaren heen nog steeds goed contact.

Ik had het niet willen missen

En ja: steeds hoor ik het Verlaat Verdriet-ers die hun proces helemaal zijn aangegaan zeggen – vaak met eenzelfde soort verlegen terughoudendheid, maar eigenlijk ook altijd met eenzelfde soort van vurigheid – ‘Ik had het niet willen missen.’

Lees meer

Lees meer over Verlaat Verdriet.
Lees meer over verlate rouw.