Berichtnavigatie

Pagina 3 van 7412345...Laatste (74) »

De levenslange invloed van de ontbrekende ouder

De levenslange invloed van de ontbrekende ouder

Clichés: ze zijn met veel. Ook in de wereld van de rouw. Mogelijk juist vooral in de wereld van de rouw.
Clichés kunnen een zekere waarheid bevatten. Maar meestal verbergen ze een wereld van gevoelens. Gevoelens van ontbrekende liefde. Van verdriet. Van angst. Van boosheid. Van wanhoop. Van leegte. Van verloren strijd. Van eenzaamheid.
Een wereld die we niet mogen zien. Want we moeten flink zijn en sterk. We moeten bewijzen dat we over veerkracht beschikken. We moeten door. Verder.
Hoe zit dat met de ontbrekende ouder?

Diploma

‘Je miste je ouder bij je diploma-uitreiking’ is zo’n cliché dat wat mij betreft altijd een leeg cliché is geweest. Een herkenbaar cliché, dat gewoonlijk wel binnenkomt. Ook bij niet Verlaat Verdriet-ers. Want ja: ook niet Verlaat Verdriet-ers kunnen zich voorstellen dat je je ouder miste bij je diploma-uitreiking (en bij je huwelijk, en bij het krijgen van een kind).
Feitelijk klopt het cliché. Je overleden ouder ontbrak bij de uitreiking van je einddiploma. Maar de wereld van gevoelens achter deze cliché: daar gaat het eigenlijk om.

De ontbrekende ouder

Waar het in de ervaren werkelijkheid na jong ouderverlies namelijk om draait is om de ouder die ontbrak op momenten dat je nieuwe stappen moest gaan zetten in je nog jonge leven.
Je eerste dag naar (een nieuwe) school.
Je plekje veroveren op je nieuwe school.
Nieuwe vriendjes en vriendinnetjes maken.
Een nieuwe juf of een nieuwe meester, een nieuwe leraar of een nieuwe lerares van wie je nog maar af moest wachten wat die voor je zou gaan betekenen.
Je nieuwe en onbekende lesstof eigen maken.
Een vervolgschool waar niemand wist van het overlijden van je moeder/je vader.

Waar het in de ervaren werkelijkheid van Verlaat Verdriet-ers over gaat is over de ouder die er had moeten zijn om je te helpen moeilijkheden te overwinnen. Teleurstellingen te overwinnen. Je eigen weg te leren gaan.
Die jou raad had moeten geven bij ruzies met vriendjes en vriendinnetjes.
Met wie je nieuwe kleren kon gaan kopen. (Of misschien juist niet.)
Die erbij had moeten zijn toen jij je verkeersdiploma haalde. Je zwemdiploma.
Die erbij had moeten zijn toen jij een sportprestatie leverde. Ook al was je helemaal niet goed in sport.
De ouder die had moeten zien hoe ongelukkig jij je voelde. Hoe onzeker.

De altijd aanwezige afwezigheid

Natuurlijk zou het geweldig zijn geweest als je ouder aanwezig had kunnen zijn op de dag dat je je einddiploma uitgereikt kreeg (Of afstudeerde. Of trouwde. Of je pas ontdekte zwangerschap wilde delen. Of je ouder grootouder maakte op de dag dat jij je eerste kind kreeg).
De kers op de taart zou dat zijn geweest. (De taart trouwens die je zelf, zonder advies en hulp van je ouder en ondanks het gemis, zo goed en zo kwaad als dat ging in elkaar had geknutseld.)

De verborgen inhoud van het cliché van de ontbrekende ouder bij je diploma-uitreiking gaat over de wereld van de leegte na het vroege verlies van je ouder. Dat is waar jong ouderverlies en Verlaat Verdriet in de werkelijkheid over gaan: de altijd aanwezige afwezigheid van de ouder die te vroeg overleed. De ontbrekende ouder.
De ouder die jou tot hulp en steun had moeten zijn bij het ontwikkelen van je zelfvertrouwen. Van je zelfrespect.
De trotse moeder/de trotse vader die haar/zijn bijdrage had moeten leveren aan de ontwikkeling van je gevoel van eigenwaarde.

Dat is voor een kind op weg naar volwassenheid de inhoud van de altijd aanwezige afwezigheid van een overleden moeder/een overleden vader.
Dat is de betekenis van de levenslange invloed van de ontbrekende ouder.

Doorgeeffuik

De doorgeeffuik

‘Als ik iets afmaak ga ik dood.’
Dit antwoord kreeg Joke kort geleden van haar nichtje Mirjam. Joke (50+) is een dochter van een moeder (80+) die als kind in oorlogstijd haar moeder verloor.

Verlies van moeder

Mirjam (25+) verloor haar moeder op haar 16e na een langdurig ziekbed.
Op een dag realiseerde Joke zich dat haar nichtje steeds opnieuw aan iets begon. Maar dat ze, waar ze ook aan begon, nooit iets afmaakte.
Studie begonnen. Afgebroken.
Relatie begonnen. Afgebroken.
Nieuwe studie begonnen. Afgebroken.
Nieuwe relatie begonnen. Afgebroken.
Enzovoort. Enzovoort.
Een vicieuze cirkel.

Vraag en antwoord

Op haar vraag aan Mirjam: ‘Wat gebeurt er toch steeds met je? Waarom breek je steeds af waar je aan bent begonnen?’ kreeg Joke als antwoord van Mirjam: ‘Als ik iets afmaak ga ik dood.’

Levensbedreigend ziek

De moeder van Mirjam was jarenlang levensbedreigend ziek. Steeds weer was haar moeder bezig iets af te maken om afscheid van het leven te kunnen nemen.
In een neerwaartse spiraal steeds dichter bij de dood. Tot de dood uiteindelijk daar was toen Mirjam 16 was, en haar moeder overleed.

Dochter-zonder-moeder

Joke, zelf dochter van een moeder-zonder-moeder, weet het een en ander van Verlaat Verdriet-patronen. En van de doorgeeffuik. Haar eigen moeder heeft (nog altijd) moeite met het onderkennen, laat staan het erkennen, van de patronen die ze heeft doorgegeven aan haar dochters.
‘Ik heb het verwerkt.’ zegt deze ruim 80-jarige moeder. ‘Dus ik heb niets doorgegeven.’ Haar dochter Joke weet beter. Bijvoorbeeld als het over angst(en) gaat.

Doorgeeffuik

Hoe zal het gaan met Mirjam?
Met deze jonge vrouw die nooit iets af kan maken?
Wat zal zij door gaan geven aan haar (toekomstige) kinderen als zij niet haar eigen angsten, haar eigen relatie tot de dood, het van dichtbij meegemaakte verval van krachten bij haar moeder, het verlies van haar moeder door de dood onder ogen gaat zien?
De thema’s die ze daarin tegenkomt betekenis te geven als volwassen vrouw?
Haar kind-angsten in het licht te zetten en ze te overwinnen?

‘Als ik iets afmaak ga ik dood’.
De vrouw die nooit iets af kan maken uit angst voor haar eigen dood gun ik met heel mijn hart dat ze in begeweging komt.
Dat ze haar angsten iets af te maken uit angst voor de dood overwint.
Dat ze haar eigen leven kan gaan leven.
Dat ze haar eigen weg zal kunnen gaan.
Dat deze dochter-zonder-moeder, gesteund door de huidige kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn, de moed op gaat brengen haar eigen (toekomstige) kinderen de doorgeeffuik te besparen.  

Reis naar de stilte van de woestijn

Egyptereis oktober 2018

Naar de stilte van de woestijn

Afgelopen week stuurde Albertine Richaerts me haar aanbod voor een bijzondere reis naar de stilte van de woestijn (Sinaï).
Ik geef het aanbod van Albertine graag aan je door.
De reis naar de stilte van de woestijn vindt plaats van 13-20 oktober 2018.

Rode zee

Wil je eens meemaken hoe het is om de eerste 3 dagen in een rieten hutje aan het strand (met hangmat voor je deur) heerlijk tot rust te komen,
te onthaasten bij het geluid van de zee (dag en nacht),
de dag te beginnen met yoga op het strand,
ontbijt-lunch-diner all inclusive (eenvoudig maar heerlijk)
en een prachtige Rode zee waar je bij het rif geweldig mooi kunt snorkelen (lijkt wel een aquarium).
(Het sanitair/ badhuis is het best te omschrijven als eenvoudig, basaal campingsanitair. Het is geen luxe, maar het is netjes en alles werkt.)

Woestijn (Sinaï)

De volgende 3 dagen de stilte te ervaren in de woestijn,
het eenvoudige leven van de bedoeïenen mee te beleven,
geheel verzorgd,
het buiten slapen onder een prachtige sterrenhemel,
het rijden op een eigen kameel (of als je liever wandelt, is dat ook
prima).

Excursie

Een dagexcursie te maken naar het Catharinaklooster (een van de
oudste kloosters ter wereld, aan de voet van de Mozesberg; staat
op de unesco erfgoedlijst),
waar we ook een bedoeïenenvrouwenproject bezoeken waar schitterend handwerk
wordt gemaakt

Informatie en aanmelden

Mocht je meer informatie willen, ik hoor het graag!
Âln.1531994635emoh@1531994635strea1531994635hcir.1531994635enitr1531994635eblA1531994635

Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet

Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet

Verlaat Verdriet kent vele thema’s. Zoveel dat je er gemakkelijk de weg in kwijt raakt.
Waar gaat dit over?
Gaat dit over mij?
Ben ik gek?
Hoe krijg ik orde in de warboel in mijn hoofd?
Hoe vind ik een uitweg uit mijn verdriet? Uit de boosheid? Uit de machteloosheid?

Titia Liese

Titia Liese heeft zich in de afgelopen 25 jaar gespecialiseerd in de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Als geen ander kent en herkent ze de thema’s die bij Verlaat Verdriet-ers spelen.

Website

Niet alleen kent ze de thema’s, ze heeft er ook over geschreven. Een grote en informatieve website www.verlaatverdriet.nu.
Lees deze site, en er gaat een nieuwe wereld voor je open.

Boeken

Een drietal boeken van de hand van Titia Liese, die je laten kennismaken met de gevolgen van jong ouderverlies. Die je inzicht bieden in thema’s die mogelijk ook bij jou spelen. Die je helpen de uitweg te vinden in de warboel in je hoofd.

Gids voor Verlaat Verdriet wijst je de weg in de Verlaat Verdriet-thema’s.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek neemt je bij de hand en geeft je (innerlijke) zoektocht structuur. Een boek waar je ook je hulpverlener kennis mee kunt laten maken, zodat jullie samen aan de hand van de opdrachten en de werkbladen veilig aan het werk kunnen.

Teruggaan, om verder te kunnen diept op een eenvoudige en toegankelijke manier thema’s voor je uit en laat je kennismaken met de ervaringen van andere Verlaat Verdriet-ers.

Boeken bestellen

Titia Liese werkt sinds 2015 samen met Heel Nederland Leest/uitgeverij Wedding in Harderwijk.
Gids voor Verlaat Verdriet
Verlaat Verdriet (Ver)Werboek
Teruggaan, om verder te kunnen

Vandaag voor 14 uur besteld, morgen in huis.

De kerstengel en mijn moeder

De kerstengel en mijn moeder

‘De kerstengel en mijn moeder’ gaat vooral over herinneringen en herinneren.
Uit mijn eigen ervaring – en uit mijn jarenlange praktijk – weet ik hoe ingewikkeld het thema ‘herinneringen’ en ‘herinneren’ voor Verlaat Verdriet-ers kan zijn.
Wat is waar.
Wat is niet waar.
Klopt het wat ik denk.
Klopt wat ik denk met wat ik voel.
Wat heb ik van horen zeggen.
Wat herinner ik mij zelf.

Kerstmis 1957

December 1957. Een paar dagen voor Kerstmis. Op 12 december ben ik 8 jaar geworden.
Mijn moeder is al jaren ernstig ziek. (Hoe ziek? Ik weet het niet. Ik kan me niet herinneren dat het me in woorden is verteld).
Ze leeft nu in de laatste dagen van haar leven (Ik ben me daarvan niet bewust. Wie wel? Wie wil/kan dat onder ogen zien? Mijn beide ouders doen er alles aan het leven voor ons, de kinderen, zoveel mogelijk gewoon door te laten gaan).

Kerstengel

Samen met mijn vader en mijn 3 jaar jongere broertje (Denk ik. Was mijn moeder daar bij?) tuig ik de kerstboom op. We hebben een mooie kerstengel gekregen om in de boom te hangen. Van glas (Natuurlijk, in die tijd). Gekleurd. Met vleugels van ‘glas’.
Ik laat de kerstengel uit mijn handen vallen.
Kapot. Uiteraard. In duizend kleine stukjes.
Ik ben ontroostbaar. Ontroostbaar. Ontroostbaar. (Dat moet zo zijn geweest, gezien het vervolg van het verhaal).

Engel

Iemand, (Mijn vader? Mijn moeder?) lost de ramp op door mij een klein popje uit mijn poppenverzameling te laten halen.
Mijn moeder kleedt dit popje aan (Was ze er toch bij? Waar? In de kamer? In bed?) Jurkje van gaas (Natuurlijk hebben engelen jurken van gaas. Dat wist ik al.)
Luieronderbroekje (Vast de enige engel ooit met een luieronderbroekje, bedenk ik nu).
Een klein blauw kroontje op haar hoofd, geknipt uit een aluminium dop van een karnemelkfles (Dat moet van een karnemelkfles zijn geweest) en vastgeplakt met Velpon (Natuurlijk vastgeplakt met Velpon. Alle belangrijke dingen werden in die tijd vastgeplakt met Velpon.). In de loop van de jaren is dat kroontje van haar hoofd gevallen. De Velpon zit nog op haar kopje.
De vleugels plakt mijn vader aan het ruggetje vast met zegellak (Komt de interessante staaf zegellak weer eens tevoorschijn. Daar moet vuur bij komen om de lak te laten smelten. Deze indrukwekkende handeling vergoedt wel wat van mijn verdriet, naar ik vermoed. Want zegellak: dan is het echt heel belangrijk.).
Vanaf dat moment weet ik het absoluut zeker: engelen zijn meisjes (vanaf drie dagen later heb ik geen moeder meer om me te vertellen dat engelen doorgaans geen meisjes zijn).

Kerstboom

Ik heb de engel in de boom gehangen (Genoeg getroost? Ik weet het niet.). Wat ik wel weet is dat deze engel sinds 1957 een leven lang met mij is meegegaan. Ook al zijn er grote gaten in mijn gevoels-herinneringen aan toen: wat ik in deze kleine engel heb meegenomen is LIEFDE.

Engelengeduld

Hoe moeilijk het thema ‘herinneringen en herinneren’ ook voor jou als Verlaat Verdriet-er kan zijn: de meest waardevolle herinnering aan je overleden ouder ben je zelf.
Zorg dus goed voor deze kostbare herinnering aan je overleden ouder.
Zorg met aandacht.
Zorg met LIEFDE.
Heb ENGELENGEDULD met jezelf.  

Rode kersttulpjes en mijn moeder

Rode kersttulpjes en mijn moeder

Dit jaar, op tweede kerstdag, is het 60 jaar geleden dat mijn moeder overleed.
1957. Twee weken voor haar overlijden was ik 8 jaar geworden.
Ik heb weinig eigen herinneringen aan mijn moeder.
Soms herinner ik me situaties, maar zelf is mijn moeder daarin nooit aanwezig.

Rode kersttulpjes

Ik herinner me de rode kersttulpjes die mijn vader altijd vlak voor de kerstdagen meenam voor mijn moeder. Zelfs heb ik het gevoel dat ik zijn hand nog voor me zie, met daarin de bolletjes met de kleine rode kersttulpjes.

Schaaltje

Mijn moeder zette de tulpjes altijd in een schaaltje.
Met een plukje sphagnum.
Of een plukje rendiermos.
Fascinerende namen voor een klein meisje. Rendiermos (waar waren de rendieren? Wat deden die?). Sphagnum (Een raar woord. Wat was dat nou weer? Waar kwam dat vandaan? Wie maakte dat?).

Op zoek

Ieder jaar opnieuw probeer ik kersttulpjes te vinden. Dat valt niet altijd mee. Vaak ben ik aan de late kant. Vaak zijn ze duur. En toch wil ik ze hebben. Ook al doe ik verder niet iets bijzonders met de kerst. Ook al heb ik nooit een kerstboom. Rode kersttulpjes moeten er zijn.

Gevonden

Afgelopen donderdag ging ik op zoek naar de rode kersttulpjes. Op de Nunspeetse weekmarkt. Tot mijn stomme verbazing bleken de marktkramen met bloemen en planten ineens vol te staan met dozen met kleine rode kersttulpjes.
Ik heb ze dus gevonden.
Rode kersttulpjes, zoals ze altijd in mijn ouderlijk huis stonden tegen de tijd dat het kerstmis werd.

Zestig jaar later

2017. Zestig jaar na het overlijden van mijn moeder staan de kleine rode kersttulpjes weer in mijn huis.
In een schaaltje dat ik erfde van mijn moeder.
Inmiddels weet ik waar de rendieren zijn. En ook waar ik rendiermos kan vinden.
Het schaaltje met de kleine rode kersttulpjes is dus compleet.
Kleine rode kersttulpjes in een schaaltje van mijn moeder. Met een plukje rendiermos.

Moedertaal

 

 

 

 

Moedertaal

Afgelopen week werd ik gebeld door een mevrouw die graag een afspraak met me wilde maken voor een gesprek. ‘Ik wil graag van je weten wat het verschil is als je afscheid hebt kunnen nemen van je moeder, of als je dat niet hebt gekund omdat je te jong was’.
‘Wat bedoel je?’ vraag ik haar verbaasd. ‘Wat bedoel je met het verschil als je afscheid hebt kunnen nemen van je moeder, of als je dat niet hebt gekund?’

Ik voel al nattigheid.

‘Nou, mijn moeder is vlak na haar geboorte haar moeder verloren. En ik ben eigenlijk erg benieuwd naar wat mijn moeder aan mij heeft doorgegeven, omdat ze geen afscheid heeft kunnen nemen van haar moeder – omdat ze te jong was toen haar moeder overleed.
De mevrouw die me belde volgt een opleiding rondom rouw. Haar vraag aan mij past in een opdracht die ze uit moet voeren.

Misvattingen

Aha!
Hoor ik hier weer de grote misvatting die ontstaat als je geen verschil maakt tussen verdriet verwerken en verlies verwerken?
Hoor ik hier weer de grote misvatting dat de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn een gevolg zijn als je als kind geen afscheid hebt kunnen nemen?
Hoor ik hier weer de grote misvatting dat je ‘er later geen last van zult hebben’ als je maar afscheid hebt kunnen nemen van de ouder die je heel jong bent verloren?

Gesprek

We maken een afspraak voor een gesprek begin januari. De tijd zal me dus leren hoe het zit met deze mevrouw en de opleiding die ze volgt.

Moedertaal

Ondertussen houdt dit telefoongesprek me flink bezig.

MOEDERTAAL zit in mijn hoofd.

Bestaat Moedertaal?
Wat is Moedertaal?
Wat krijg je mee als je in je taalvorming de taal van je moeder meekrijgt?
Wat loop je mis als je moeder overlijdt in je babytijd?
Hoe kun je invulling geven aan MOEDERTAAL, als je als volwassene het gemis aan moeder(taal) ervaart?

Gevolgen van jong ouderverlies

Zo brengt een telefoongesprek als afgelopen week weer een nieuwe dimensie in mijn denken over de gevolgen van jong ouderverlies.
Niet alleen voor Verlaat Verdriet-ers (bijvoorbeeld in het ontwikkelen van een passende werkvorm), maar ook naar professionals die nog altijd blijk geven de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn onvoldoende te kennen (en daar ondertussen wel cursussen en opleidingen in geven!).

Zoeken en vinden met Yoeke Nagel

 

 

 

 

Zoeken naar mijn moeders moeder
die verdween in het verzet

‘Wil je een recensie schrijven voor mijn boek Zoeken naar mijn moeders moeder?’ vraagt Yoeke Nagel me na afloop van onze sessie van vorige week.
Yoeke leerde ik een aantal weken geleden kennen. Ik was op zoek naar hulp bij het vormgeven van een nieuw Verlaat Verdriet-tool dat ik aan het ontwikkelen ben. En vond Yoeke Nagel.

Yoeke

Afgelopen oktober maakten we kennis. We kenden elkaar niet, maar vanaf het eerste moment is er een bijzonder soort klik tussen ons. ‘Mijn moeder verloor als kind haar moeder’ vertelt Yoeke me bij ons eerste contact. Om me na de sessie van de vorige week te vertellen: ‘Ik ben bezig een boek te schrijven over de levenslange zoektocht van mijn moeder naar haar moeder Jeanne. Mijn oma dus.’
Jeanne, verzetsstrijdster en joods, verdween in 1944 spoorloos uit het leven van haar beide dochters. Om nooit meer terug te keren.

Manuscript

Ik beloof Yoeke dat ik de gevraagde recensie zal schrijven. Yoeke geeft me het manuscript van haar boek mee dat voorjaar 2018 uit zal komen.
Thuisgekomen begin ik meteen te lezen.
En word vanaf de eerste bladzijde het boek in gezogen.

Zoektocht

Haar hele leven lang is de moeder van Yoeke op alle mogelijke manieren op zoek geweest naar haar moeder.
Wat is er gebeurd?
Waar is ze gebleven?
Wie was ze?
Enzovoort, enzovoort.
In Zoeken naar mijn moeders moeder leggen dochter Yoeke en moeder de gevonden puzzelstukjes bij elkaar om samen de puzzel, zoveel als mogelijk is, tot een geheel te maken.

Mijn eigen moeder

Zelf voel ik iets heel bijzonders gebeuren bij het lezen van dit manuscript.
Het verlies van mijn eigen moeder heb ik vooral gevoeld in het verlies van de links-humanistische cultuur van mijn moeder.
Het vaderdeel van die cultuur bleef over in de persoon van mijn vader.
Het levende moederdeel verdween. Met mijn moeder.

Wonder

Al lezend voltrekt zich langzaam maar zeker een wonder in mij. Ik was niet meer op zoek. Maar vind – volkomen onverwacht – een heel bijzonder verloren innerlijk puzzelstuk terug.
Zo waardevol.
Zo helend.
Echt een wonder!

Zoeken naar de moeder van mijn moeder

Ik zal je zeker op de hoogte brengen als het boek van Yoeke Nagel voorjaar 2018 uit komt.

Een trouwe vrouw

‘Je mag me nooit verlaten’

Een trouwe vrouw

‘Elizabeth, je mag me nooit verlaten. Dat is de voorwaarde. Ik ben mijn hele leven al verlaten. Vanaf dat ik klein kind was, ben ik bij mensen weggehaald. Raj-wees en zo. Niet dat ik de enige ben. En men zegt dat het ons ruggengraat heeft gegeven.’

Elisabeth Macintosh, (Betty). Ierse, geboren en opgegroeid op Borneo, verliest in haar jeugd haar beide ouders in een interneringskamp. Ze gaat op zijn verzoek een verstandshuwelijk aan met de in Hongkong werkzame jurist Edward Feathers – Old Filth.

Edward Feathers, Brit, geboren in ‘Brits Indië’. Verloor zijn moeder vlak na zijn geboorte. Raj-wees (kinderen van hoogeplaatste Britten werkzaam in de tropen. Raj-wezen zijn de kinderen van deze hoge ambtenaren, die al heel jong naar Engeland werden gezonden om een Europese opvoeding te krijgen. Ze groeiden op in (liefdeloze) pleeggezinnen en kostscholen).

Cossee

Van de site van Cossee, uitgever van Een trouwe vrouw 

Begin jaren zestig keert Betty, op dat moment nog Elizabeth, terug naar haar geliefde, lawaaiige en naar heerlijk eten geurende Hongkong, waar zij is opgegroeid. Daar krijgt de jonge vrouw met de rode krullen, onmiskenbaar een kind van het British Empire, een onberispelijk huwelijksaanzoek. Schriftelijk, op briefpapier van een advocatenkantoor.

Als Betty ‘eeuwige trouw’ belooft aan Edward Feathers, een advocaat met de rare bijnaam Old Filth (Failed In London Try Hong Kong), weet zij intuïtief, dat hun huwelijk nauwelijks op passie gegrond zal zijn. En zij weet nóg niet, dat zij kort daarna Terry Veneering zal ontmoeten, de liefde van haar leven, en Edward Feathers’ aartsrivaal. Toch zal ze later, als oude dame terug in Engeland, bij hoog en bij laag beweren dat zij hartstochtelijk van Edward houdt. Is liefde een kwestie van attitude? Of van integriteit?

Lezers en boekhandelaren bewonderen de elegante stijl van Jane Gardam, haar altijd empathische observatievermogen, maar vooral haar uiterst genuanceerde inzichten in de human condition. Wie het verhaal vanuit het perspectief van Old Filth gelezen heeft in Een onberispelijke man, zal verrast zijn hoe totaal anders Betty haar jaren met Edward beschouwt.

De manier waarop Jane Gardam hetzelfde verhaal – het huwelijk van het echtpaar Feathers in de laatste dagen van het British Empire – zonder enige herhaling in een volkomen ander licht kan laten zien, noemt The Guardian ‘gaandeweg meesterlijk’.

Trilogie van Jane Gardam

Deel twee uit de trilogie van Jane Gardam.
Deel 1 – Een onberispelijke man
Deel 2 – Een trouwe vrouw
Deel 3 – Gaat verschijnen begin 2018

Stille kracht Frans Klein

Stille Kracht

‘Ik heb trouwens nagedacht wat een goede kop voor dit artikel zou zijn en toen leek ‘Stille kracht’ me wel wat.
In Volkskrant Magazine van 9 december 2017 een interview met Frans Klein, de hoogste baas van de publieke omroep (NPO).

Frans Klein

Frans Klein, Indische roots, geboren in 1965. Verloor plotseling zijn vader toen hij 9 was. De moeder van Frans – afkomstig uit Indië – bleef achter met 14 kinderen. Frans nam al vroeg een grote zorgtaak op zich.

Verantwoordelijkheid

‘Kijk, ik was 9 toen mijn vader overleed en hoewel mijn oma een grote rol speelde, stond mijn moeder er alleen voor met tien zonen en vier dochters.
Als ik het romantisch inkleur, weet ik zeker dat zij al snel dacht: die Frans is een pienter ventje, die kan me helpen. Ik deed al vroeg de administratie en ging inderdaad mee naar ouderavonden. Mijn moeder was een echte Indische vrouw, ze kon met haar charme veel voor elkaar krijgen. Ze sprak Nederlands, maar vroeg als het om keuzes ging toch of ik alles wilde vertalen. Dus al jong werd er een beroep gedaan op mijn verantwoordelijkheidsgevoel. Daardoor ontfermde ik me over mijn jongste broertjes en zusjes.
Toen ik ging puberen was ik daar best verdrietig over.
Ik heb een deel van het kind-zijn gemist.
Dat gevoel kun je moeilijk uitleggen.’

Vraag interviewer

Bavo (de man van Frans Klein) denkt dat in de periode na het overlijden van je vader de basis is gelegd voor de rest van je leven.

Antwoord Frans Klein

‘Ja, er komt ineens zo’n harde knip in je leven als je vader doodgaat. En dan ben je pas 9. Voor een deel achtervolgt dat je leven lang. Mijn onbevangenheid was ik meteen kwijt. Dat krijg je als je jong met de dood wordt geconfronteerd.

Volkskrant Magazine

 

Berichtnavigatie

Pagina 3 van 7412345...Laatste (74) »