Malou Gorter: Ik kon mannen niet goed lezen

Gepubliceerd op maandag

‘Ik kon mannen niet goed lezen, en dat komt ongetwijfeld omdat ik maar zo kort een vader heb gehad.’ 

Malou Gorter

Teruggekomen van de weg van liefde in Codiponte ligt er een stapeltje zaterdagse Volkskranten op me te wachten. Dus ook Volkskrant Magazines.
In het Volkskrant Magazine van zaterdag 14 oktober 2023 een interview met actrice Malou Gorter. Malou Gorter (1969) was 7 jaar toen ze haar vader verloor. Het zal mogelijk niet gemakkelijk zijn het interview in z’n geheel nog te pakken te krijgen. Maar een paar Verlaat Verdriet-kenmerken die ik tegenkwam wil ik toch graag hier met je delen.

…….. ‘Het was een wilde scene, die van haar ouders. Hippie-achtig, heel vrij. We hebben een tijdje een jazzcafé gehad…… 
Prettige herinneringen, die overschaduwd werden door een tragische gebeurtenis: op haar 7de overleed haar vader. ‘Heel plotseling. Het café was net failliet en we waren verhuisd naar een kraakpand met 25 kamers ofzo. We zouden op vakantie gaan, de auto stond al voor de deur, ik dacht dat hij koffers ging inpakken, maar in plaats daarvan liep hij door, naar het ziekenhuis. Daar bleek hij een maagperforatie te hebben, en niet veel later was hij dood.” ……….

………. Wat volgde is mettertijd een rond verhaal geworden. ‘Zoals dat in families gaat. Ik leek op mijn vader, die enthousiast en ondernemend was. Mijn broer leek meer op mijn moeder – een humoristisch mens, maar niet heel vrolijk. Ze adoreerde mijn vader, maar zelf had ze een harde, lichtelijk sombere kant. Dus toen hij er niet meer was, heb ik me kennelijk in mijn hoofd gehaald dat ik zijn rol in het gezin moest overnemen.’ ……………

Je ging het verlies voor anderen compenseren?
………. ‘Ja. Vrolijk doen. De boel gezellig maken. Ik wist ook zeker dat het voor mijn moeder en mijn broer erger was dan voor mij. Dat was gewoon de wáárheid, dacht ik toen. Maar intussen liep ik zelf natuurlijk ook rond met een groot verdriet waarover ik met niemand sprak.’

Ergens in die jaren voelde ze voor het eerst de lokroep van het toneel, tijdens een voorstelling van Hauser Orkater. Alex van Warmerdam zat op een enorme barkruk en zong een zielig liedje over hoe ellendig het leven is. Hij leek héél klein op die kruk, net een jongetje, met een petje op en afhangende schoudertjes. Ik ken die tekst nog steeds uit mijn hoofd: Alles smaakt naar azijn/ Het leven bezorgt mij pijn/ Ik tors de twijfel/ Ik wil gelukkig zijn. Ik was een jaar of 10, 11, en compleet betoverd. Ooooh, dacht ik, dat dit kán! En meteen daarna: dat wil ik ook.’………..

Wat was het dat het zo bijzonder maakte?‘
‘Dat heb ik zelf ook pas veel later begrepen. Het was vormgegeven verdriet, schoonheid vinden in ellende. Ik was een vrolijk kind, maar ik had dus eigenlijk een kutjeugd, want het was niet fijn thuis. We deden het best goed met elkaar, maar er was wel een grondtoon van diepe pijn en verdriet ………..
………………………………………..

Ja, maar ik denk dat huiselijke omstandigheden wel een belangrijke rol spelen.
…………………… ‘Dat is ook waar. En het werkt natuurlijk door. Ik ben nu al jaren samen met mijn vriend Roel, die uit een stabieler gezin komt, maar daarvoor viel ik altijd op moeilijk, onveilige jongens. Ik kon mannen niet goed lezen, en dat komt ongetwijfeld omdat ik maar zo kort een vader heb gehad. Die moet je eerst op een voetstuk plaatsen, dan dondert-ie ervan af en ga jij van: stamp stamp. Maar dat ken ik dus niet.’ ……………….

Mijmeren over De weg van liefde

Gepubliceerd op zondag

Els Pronk schreef een mooi bericht over De weg van liefde 2023.
Haar bericht deel ik hier graag met jullie.

Mijmeren over De weg van liefde

Terugblik

Wanneer ik terugdenk aan De weg van liefde in Codiponte voel ik warmte. Niet alleen van de mediterrane zon, die ruim aanwezig was gedurende de week. Het was het geheel, de groep, Titia, Maartje en Davide en hun entourage. Het was de bedding van de Toscaanse omgeving, de oude huizen, de rust die het dorp uitstraalde.

De weg van liefde

Alles bij elkaar maakte dat zich De weg van liefde kon openen voor de deelnemers. Het ritme van de maaltijden deinde mee met ons programma. Dit programma, dat een open en gekaderd geheel was met uitnodigingen: om te vertellen wat verteld mocht worden, om te  schrijven wat geschreven mocht worden, om te delen wat gedeeld mocht worden.

Veilig

Wat me keer op keer verwonderde en raakte: hoe moeiteloos dat ging  als je je omringd weet door ervaringsgenoten in een veilige setting. En dat delen dan echt helend en inspirerend kan zijn.
Titia, die het stevige fundament is onder De weg van liefde, kende alle deelnemers van eerdere momenten. Zij wist op de juiste momenten te ondersteunen, mee te denken, de grote kaders te benoemen, het perspectief te bekrachtigen of te verbreden en de grote lijnen te zien vanuit haar kennis en kunde. 

Aandacht

Ik denk nu aan: het aandacht geven aan je héle levensweg: de tijd mét je ouder(s), zónder je ouder(s), de eventuele andere invloeden vóór de dood van je ouder(s). Of, een ander voorbeeld: het besef dat we vaak de verbinding aangaan met de dood in plaats van met het leven. Pittige thema’s, die je wakker kunnen schudden en je blik kunnen verruimen, wanneer je daar aan toe bent.

Schrijven

Soms liggen er nog andere dingen te wachten om eerst in de ogen te kijken of aandacht te geven. Keer op keer bleek het schrijven een krachtige manier om hiermee aan de slag te gaan. Mooi, om te zien hoe deelnemers elkaar aanmoedigden en verbaasd waren over hun eigen gedichten. De woorden van ervaringsgenoten zijn heel veel krachtiger en inspirerender gebleken, dan wat wij kunnen ‘verzinnen’. Fantastisch dat ik hierin ondersteunend heb mogen zijn.

De brief-schrijfvorm is een eenvoudige en doeltreffende uitnodiging om te schrijven. Het mijmerend schrijven, waarbij we het boek ‘Vader’ van Ap Dijksterhuis konden gebruiken als voorbeeld: ‘Lieve papa, wat ik je nog wil vertellen’…. bleek een effectief middel waarbij er steeds weer een nieuw hoofdstuk van het eigen verhaal aan bod mocht komen. Ook de dialoogbrief, waarbij je als volwassene in gesprek kon gaan met het kind van toen, bleek een mooie manier om de weg van liefde te openen en op eigen wijze te vervolgen.

Uniek

Een scala aan superlatieven schieten door mijn hoofd, wanneer ik terugdenk aan de week in Toscane. Wat zijn we enorm verwend met Italiaanse lunches en maaltijden van Davide. Liefde en aandacht proefde je in alles terug. Maartje was onze aandachtige, attente en liefdevolle gastvrouw, bij wie we ons welkom voelden vanaf het moment van aankomst. Ze omringde ons met zorg, dekte de tafels sfeervol en dacht mee wanneer dit nodig was.

Villa Le Muse

Hun gele huis ‘Villa le Muse’ is een warme plek met veel terrassen en een heerlijk (dompel)bad met ligbedden en schrijftafel in de buurt. In het huis waren prachtige kamers met schrijfplekken. Grappig vond ik het om te zien, hoe iedere deelnemer daarnaast ook zijn of haar eigen plek koos: in het dorp bij de rivier, in de kerk, aan een picknicktafel of gedurende een wandeling alleen of met iemand samen. Het dorp en de omgeving bood hiervoor volop gelegenheid.

Aandacht

Voor mijzelf was het iedere dag meer voelbaar dat ik me kon overgeven aan de rust van deze mooie omgeving. De wandeling iedere morgen, het ‘dolce far niente’ – de kunst van het niet(s) doen – na de lunch en het verzorgd worden heeft me goed gedaan. Hierdoor kon, heel belangrijk, alle aandacht naar de groep gaan.

Veel waardering heb ik voor Titia, die zich alle moeite getroost heeft tijdens deze week, maar ook al ver daarvoor, om De weg van liefde aan te bieden en onder de aandacht te brengen. Zonder te weten of er zich überhaupt deelnemers zullen melden. Haar vertrouwen dat De weg van liefde op deze plek voor Verlaat Verdriet-ers mag plaatsvinden en zal plaatsvinden begrijp ik nu heel goed.

Vervolg

Ik ben nog lang niet uitgeschreven, maar wil het voor nu hierbij laten en afsluiten met de wens dat er in de toekomst in Codiponte een prachtig Internationaal Biografisch schrijfhuis Bodoni mag komen.
Titia, dankjewel dat je mij een plek gunde als assistente tijdens De weg van liefde 2023.
Een stevige knuffel voor jou en alle deelnemers.
En een diepe buiging voor wat jullie gedaan hebben en mee naar huis hebben genomen om je eigen weg van liefde te vervolgen.

In liefde, Els

Liefde voor De weg van liefde

Gepubliceerd op woensdag

De weg van liefde 2023

Voor iets wat heel mooi en bijzonder is geweest gebruik je het liefst superlatieven om over te dragen hoe mooi en bijzonder iets is geweest. Maar als het niet als passend voelt grote woorden te gebruiken, wat doe je dan om te vertellen hoe mooi en bijzonder De weg van liefde 2023 is geweest. De rust en de stilte van Codiponte. Het verblijf in ‘het gele huis’ (Villa le Muse) en op de Concia. De liefdevolle gastvrijheid van Maartje en Davide. De heerlijke maaltijden die Davide voor ons bereidde. Het mooie weer. De avondmaaltijd op de binnenplaats van de Concia, terwijl het om ons heen langzaam donker werd. De sterrenhemel. De lichtjes in het dorp.

Samen

De gespreide aankomst van de deelnemers. Het gespreide vertrek. De samenwerking met schrijfcoach Els Pronk die we weer op hebben gepakt voor De weg van liefde. Albertine Richaerts (met wie ik al jaren samenwerk in de workshop Dubbel Ouderverlies) die, samen met haar man Jurjen, na afloop van De weg van liefde nog een paar dagen bij ons kwam logeren in het gele huis.

De groep

Maar boven alles de prachtige groep van de Weg van liefde 2023. De groep die, ondanks de gespreide aankomst en het gespreide vertrek van de deelnemers, al snel een hechte groep werd. Wat extra bijzonder is voor Verlaat Verdriet-ers die zich zo snel een buitenstaander kunnen voelen. Een niet-deelnemer. ‘Iedereen kent elkaar hier al‘. ‘Iedereen heeft het hier leuk met elkaar‘. ‘Ik hoor daar niet bij.’
De groep die elkaar als groep zoveel te vertellen had. Die zo snel harmonie vond. Zoveel deelde. Waar alles er mocht zijn. Verdriet. Diep verdriet. Wanhoop. Gevoelens van eenzaamheid. Van de eeuwige buitenstaander zijn. Van opluchting. Vreugde. Blijdschap. Plezier. Van verbondenheid.
Waar ontdekkingen werden gedeeld. Gevoelens. Gedachten. Waar ieder haar/zijn eigen plek kon innemen. Haar/zijn eigen weg kon bewandelen. Haar/zijn eigen Weg van liefde.

Elfje

De dag na afsluiting van De weg van liefde kwam een Elfje bij me op dat ik graag met je wil delen.

Verdriet
Verlaat Verdriet
Verlaat Verdriet verlaten
De weg van liefde
Dankbaar     

De weg van liefde 2024

Mijn gedachten gaan uit naar een nieuwe Weg van liefde in het voorjaar van 2024. Volg mijn blogs als je meer wilt weten over deze mogelijk komende Weg van liefde voorjaar 2024.

Lees meer

De weg van liefde 
Maartje Schönefeld en Davide Donati

Ik wil heel graag van je leren!

Gepubliceerd op zondag

‘Ik wil heel graag van je leren! Mag ik je een keer assisteren bij een workshop?’ Enige tijd geleden nam Babette telefonisch contact met me op. Bijna twee jaar geleden deed ze de workshop Verlaat Verdriet bij mij. Toen al zei ze: ‘Ik wil zelf iets gaan doen met Verlaat Verdriet, en voor Verlaat Verdriet-ers. Het is belangrijk dat Verlaat Verdriet veel meer bekendheid krijgt. Ook daar ga ik iets mee doen.’

Ik wil heel graag van je leren

‘Je bent welkom’ antwoordde ik haar. ‘Maar: je moet je goed realiseren dat assisteren bij een Verlaat Verdriet-workshop wat mij betreft betekent dat je aanwezig mag zijn, maar dat je niks mag doen. Je mag aanwezig zijn. Van me leren. Maar dat is het voor nu.’ ‘Dat begrijp ik’ antwoordde Babette prompt. ‘Dat snap ik helemaal. Ik kom echt om van je te leren. Om te zien, en te ervaren wat jij doet.’

Zo was Babette de afgelopen dagen aanwezig bij de Verlaat Verdriet-workshop. Stelde zo nu en dan een vraag. Was in alle bescheidenheid aanwezig. Echt aanwezig. Bereid om te luisteren naar de verhalen. De deelnemers te zien in hun verdriet. In hun pijn. In hun opluchting. Te delen. En te leren van elkaar.

‘Je hoort erbij.’ zei een van de deelnemers bij de afsluiting van de workshop tegen Babette. ‘Je hoort er echt helemaal bij.’ Een prachtig – en zeer verdiend – compliment.

Dank

Mooi gedaan! ook wat mij betreft Babette. Geen sinecure voor een Verlaat Verdriet-er met een eigen praktijk die staat te trappelen om zelf meer te doen met Verlaat Verdriet en Verlaat Verdriet-ers, dat begrijp ik heel goed. Twee-en-halve dag in alle bescheidenheid werkelijk aanwezig te zijn bij een Verlaat Verdriet-workshop.

Dank Babette voor jouw mooie en waardevolle aanwezigheid!

Lees meer

Babette van Drunen

Mijn hart stroomt over van liefde

Gepubliceerd op zondag

De weg van liefde 2023 komt dichterbij. Volgende week zondag, 1 oktober, vertrekken we. We rijden in één dag naar Codiponte. Een lange rit. Maar gelukkig kennen we de plaats van bestemming goed. Zelfs in het donker vinden we onze weg.

Een bijzondere start

In de loop van de dagen voorafgaand aan de (schrijf)retraite druppelen vrienden en deelnemers aan De weg van liefde binnen. Op hun eigen tijd. Op hun eigen reis-wijze. Een vriend die alles wil weten van ons project op het pleintje van CodiponteCastello is al onderweg met camper, motor en fiets. Als wij aankomen in Codiponte zal hij al bewoner zijn van de camping in het nabijgelegen Casola.

Twee dagen na onze aankomst arriveert Els Pronk, samen met een van de deelnemers. Els assisteert mij dit jaar bij De weg van liefde. Wat een mooie voortzetting van een samenwerking die al lang geleden is begonnen! Eén van de appartementen op de Concia is voor hen gereserveerd.
Andere deelnemers arriveren in de loop van de week. Ieder op haar/zijn eigen tijd. Ieder op haar/zijn eigen reis-wijze. Ook voor hen zijn alvast plekken beschikbaar op de Concia en/of in Villa le Muse (‘het gele huis’).
Wat een bijzondere start van De weg van liefde!

De weg van liefde

En dan een week samen werken met een mooie groep Verlaat Verdriet-ers in De weg van liefde. Ieder aan haar/zijn thema’s. Ieder op haar/zijn eigen wijze. Uitgenodigd om te helen door schrijven – en dat wat op dat moment goed is om te kunnen doen wat goed is. Wat helend is. Gedragen in de liefdevolle gastvrijheid van Maartje en Davide. In Codiponte. Waar oud zeer kan helen.

Mijn hart stroomt over van liefde

Waar, in de week na afloop van de (schrijf)retraite, een dierbaar gezelschap samenblijft. De een wat korter. De ander wat langer. Waar Albertine, met wie ik al jaren samen de workshops Dubbel Ouderverlies geef, met haar man Jurjen een paar dagen aansluit bij het aanwezige gezelschap.

Hans, ik zie er naar uit je mee te nemen naar het pleintje op CodiponteCastello. CASA BODINI te verkennen. Van buiten. En van binnen.
Steef, ik zie uit naar onze reis naar De weg van liefde, en alles wat er in Codiponte op ons pad komt.
Els, ik verheug me op jouw kennismaking met Codiponte, en zie uit naar onze samenwerking in De weg van liefde.
Albertine en Jurjen: ik verheug me op jullie kennismaking met Codiponte. Ik weet zeker dat jullie je welkom zullen voelen.
Maartje en Davide: ik zie uit naar De weg van liefde 2023. Insieme. Samen met jullie.

Aan de deelnemers van De weg van liefde: hoe je ook reist: ik wens je een goede en mooie reis naar Italië, en een hartelijk welkom in Codiponte!
Mijn hart stroomt over van liefde voor De weg van liefde 2023.

Lees meer

Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden

Gepubliceerd op maandag

Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden, maar moet voorwaarts worden geleefd

Veel mensen kennen dit citaat van Sören Kiekegaard, Deens theoloog en filosoof (1813-1855). Kierkegaard verloor niet zelf jong een ouder. Wel was hij een kind van een zeer zwaarmoedige vader, die het vroege verlies van zijn eerste vrouw nooit heeft kunnen verwerken.

Verlies in retrospectief

Pas in retrospectief – pas als je terugkijkt – kun je zien wat de werkelijke impact is geweest van het vroege verlies van je ouder(s). Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het nog altijd niet vanzelfsprekend thema’s die spelen in je volwassen leven te relateren aan het verlies van je ouder in je jeugd. Mogelijk spelen ook in jouw leven verschillende thema’s die je niet goed thuis kunt brengen, zoals bijvoorbeeld

  • Je relaties lopen steeds stuk;
  • Je voelt je altijd overal verantwoordelijk voor;
  • Voor jezelf leg je de lat altijd heel erg hoog;
  • Intimiteit is een probleem voor je;
  • Een diepe angst voor afwijzing;
  • Je hebt het gevoel dat je altijd alles alleen moet doen;
  • Na de geboorte van je eerste kind ben je in een depressie geraakt waar je maar niet uit komt;
  • Je twijfelt altijd aan alles, en nog het meest aan jezelf;
  • Je weet zeker dat er veel meer in je zit dan je nu kunt laten zien.

Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

Verloor je in je jeugd je ouder – of je beide ouders – door overlijden?
Heb je het gevoel dat dit ook over jou zou kunnen gaan?
Lees dan eens de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet 

Teruggaan om verder te kunnen

Is het voor jou tijd om nader kennis te maken met Verlaat Verdriet?
Wil je verder kunnen? Lees dan eens het boek van Titia Liese Teruggaan om verder te kunnen.

Tien essentiële vragen aan Verlaat Verdriet-ers

Gepubliceerd op zondag

Ik ben verbijsterd. Dat was ik al. Ik weet het. En toch ben ik weer verbijsterd. En ik vrees dat ik het nog wel even blijf.

Verbijsterd

Verbijsterd ben ik door het totale gebrek aan kennis binnen de GGZ als het gaat over Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet. Maar niet alleen ben ik verbijsterd door het totale gebrek aan kennis. Ook ben ik verbijsterd door de desinteresse om de kennis die er wel is in huis te halen. Om gebruik te maken van de kennis die er wel is. Niet alleen om Verlaat Verdriet-ers beter te kunnen helpen. Maar ook om ervoor te zorgen dat hulpverleners beter en met meer resultaat kunnen werken met Verlaat Verdriet-ers.

Vragen stellen

Gisteravond, na afloop van een bijzondere drie-daagse Verlaat Verdriet-workshop bedacht ik: het minste wat hulpverleners kunnen doen is Verlaat Verdriet-ers vragen stellen.
Tien vragen kwamen meteen bij me op die hulpverleners zicht geven op essentiële Verlaat Verdriet-thema’s. Die zicht geven op de omvang en de complexiteit van Verlaat Verdriet en verlate rouw.
Voordelen: de Verlaat Verdriet-er voelt zich om te beginnen gezien – en als het goed is – gehoord. En de hulpverlener heeft meer zicht op Verlaat Verdriet, en de persoonlijke omstandigheden van de Verlaat Verdriet-er.

Tien essentiële vragen aan Verlaat Verdriet-ers

  1. Welke ouder ben je verloren;
  2. Welke leeftijd had je;
  3. Op welke wijze ben je je ouder verloren;
  4. Hoe was de samenstelling van je gezin van herkomst voor het overlijden van je ouder;
  5. Wie zorgde er voor jou na het overlijden van je ouder;
  6. Welke andere ingrijpende verliezen hebben zich voorgedaan in je gezin van herkomst voor het overlijden van je ouder;
  7. Welke veranderingen hebben plaatsgevonden in de samenstelling van je gezin van herkomst na het overlijden van je ouder;
  8. Wat betekende school voor jou;
  9. Met welke problemen in je leven van nu worstel je;
  10. Wat verwacht je van mij ([GGZ]-behandelaar).

Ik deel de vragen graag met je. En hoor graag wat je mist als je iets wezenlijks mist wat ik voor deze lijst van tien vragen heb overgeslagen.
Reageer naar
Je reactie is van harte welkom!

 

 

De magische leeftijd en de volgende generatie

Gepubliceerd op donderdag

‘Dertien was ik toen mijn moeder plotseling overleed’ vertelt de deelneemster aan de workshop Zonder Moeder. ‘Daarna werd het leven afschuwelijk. Mijn vader liet het helemaal afweten. Met mijn stiefmoeder kon ik niks. Ik ben alleenstaand moeder van twee dochters. Lang geleden gescheiden. Nu komt het vreselijke. Toen mijn oudste dochter dertien werd heb ik alle emotionele banden met haar doorgesneden. Ik gaf haar te eten. Ik waste haar kleren. Maar dat was het. Wat ik verder met haar moest: geen idee. Tot aan haar dertiende wist ik het. Maar daarna hield het op. Geen idee wat ik aan moest met een kind van dertien.

De magische leeftijd

Haar verhaal is me altijd bijgebleven. Heeft me vanaf het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk ervan bewust gemaakt hoe sterk de invloed kan zijn van ‘de magische leeftijd’. Of die ‘magische leeftijd’ nu verbonden is met de leeftijd die je ouder had bij overlijden. Of dat die ‘magische leeftijd’ is verbonden met de leeftijd die je zelf had toen je je ouder verloor.

Onderkennen en erkennen

Het heeft me ervan bewust gemaakt hoe belangrijk het is te onderkennen wat het vroege verlies van je ouder met je heeft gedaan. Te erkennen dat ook jij mogelijk bent belast met de gevolgen van dat vroege verlies. Te onderzoeken wat dat betekent voor jou. Voor je kinderen. Voor mensen in je omgeving.

Herstel

Jaren later sprak ik haar tijdens het eerste symposium voor Verlaat Verdriet-ers, nu zo’n twintig jaar geleden. Ze vertelde me dat het beter ging met haar dochter. En met haarzelf. De periodes van depressies en suïcide-pogingen van haar dochter waren voorbij. De relatie tussen moeder en dochter was bezig zich te herstellen. ‘Ik ben nog altijd blij dat ik toen de workshop Zonder Moeder heb gedaan bij jullie. Dat heeft een ommekeer gebracht. Zowel bij mijzelf als bij haar.’

Lezen

Doen

Ervaren

Pijn en verdriet van het kind in je

Gepubliceerd op woensdag

‘Eén jaar, komma drie maanden was ik toen ik mijn moeder verloor. En niet één jaar komma vijf maanden zoals hier op het papier staat.’ Verontwaardigd kijkt de deelneemster aan de workshop voor Dochters zonder Moeder – op dat moment 60+ – me aan. Ze spreekt me bestraffend toe. Ik schrik. M’n tweede workshop. Ik ben nog heel onzeker. En dan nu dit. Natuurlijk was het niet mijn bedoeling iemand te beledigen. Of te kort te doen. Maar het stond er wel. En het raakte deze deelneemster diep. Ik leerde ervan. Ik leerde hoe diep deze magische leeftijd in Verlaat Verdriet-ers verankerd ligt. Deze magische leeftijd van de ruptuur. Van het onomkeerbare verlies van je ouder. Of je nu talig was of niet: het doet iets in je ziel, besefte ik. (Wat de ziel dan ook maar zijn moge.)

Aan de allereerste workshop voor Dochters zonder Moeder ooit verloor een deelneemster – toen midden 40 – haar moeder bij haar geboorte. Ze was de jongste van een groot gezin. ‘Niemand heeft het ooit hardop gezegd’ vertelde ze. ‘Maar vanaf dat ik thuis kwam uit het ziekenhuis – zonder mijn moeder – weet ik dat mijn broers en zussen me hebben gezien als de moordenaar van mijn moeder.’

Het kind in je

In de workshops Verlaat Verdriet komt het altijd weer ter sprake. Het kind in ons. Het kind dat boos is. Verdrietig. Ontredderd. Het kind dat behoefte heeft aan aandacht. Aan troost. En dan wij, Verlaat Verdriet-ers…. Hoe we met onze rug naar dat kind zijn gaan staan. We moesten door. We konden het niet gebruiken. Dat kind. Boos. Ontredderd. Verdrietig. Eenzaam. We konden het er niet bij hebben. Sloten ons ervoor af. Gingen met de rug naar dat kind staan. Duwden het weg.

Omarm dit kind

Eén van de bijzondere, helende stappen die je kunt zetten in je verlate rouwproces is onder ogen zien wat je hebt gedaan. Wat je doet. Hoe je met je rug naar dit kind bent gaan staan. Hoe je het altijd weg hebt geduwd. En nog wegduwt.
Draai je om. Verwelkom dit kind in je leven. Laat dit kind weten: ik weet dat je er bent. Ik zie je. Neem dit kind in je armen. Omarm het. Laat het weten: ik ben nu volwassen. Ik kan nu zorgen voor jou. Ik ga m’n best doen om dat te doen.

Dingen die je kunt doen en die je helpen

  • Zoek een foto op van vroeger. Misschien vind je een foto waar je op staat als het kind dat vol vertrouwen de wereld in keek. Dat van plan was iets moois te maken van het leven. Geef die foto een tijdlang een zichtbare plek in je leven. Een plek waar je jezelf als kind dagelijks even ziet;
  • Misschien kom je alleen foto’s tegen van jezelf waarop je pijn ziet. Verdriet. Hulpeloosheid. Neem dan eens de tijd om een brief te schrijven aan dit kind. Een brief waarin je laat weten: kom maar hier. Vanaf nu zorg ik voor jou. Lees deze brief hardop voor aan jezelf. Herinner jezelf eraan dat je deze brief hebt geschreven, en lees tenminste een keer in de week de brief nog eens helemaal door.

meer

De invloed van de magische leeftijd bij Verlaat Verdriet-ers

Gepubliceerd op dinsdag

‘Mijn moeder overleed toen ze 27 jaar was. Zelf was ik nog een kleuter. Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat het geen zin had om iets te doen. Dat ik ook dood zou gaan op m’n 27e. Ik ben nu 39, en nog altijd verbaasd dat ik mijn moeder heb overleefd.’

Mijn Verlaat Verdriet-werk was in de aller-verste verte nog niet aan de orde toen ik tijdens een cursus deze vrouw ontmoette. Voor het eerst hoorde ik iemand iets zeggen over het verlies van haar moeder. Ik was perplex. En nog veel perplexer toen ze iets zei wat me bekend voorkwam. Namelijk mijn angst dood te gaan op de leeftijd die mijn moeder had toen ze overleed.

Borstkanker

Een angst die bijvoorbeeld tot gevolg had dat ik nooit borst-controle deed, of liet doen. Die angst was te groot voor me. Mijn volwassen hoofd wist heel goed dat het belangrijk was om wel controle te doen. En dat je tegenwoordig niet meer per sé dood hoefde te gaan aan borstkanker, zoals met mijn moeder was gebeurd. Maar mijn kind-hoofd won het. Altijd. Dus ik deed het niet. Tot een van de huisartsen mij met klem aanraadde wel die mammografie te laten maken. Die keer won hij. Maar goed ook. Ik bleek borstkanker te hebben. ‘En ik ga hier niet aan dood’ was mijn eerste gedachte toen ik te horen kreeg dat er een tumor was gevonden in mijn borst. En dat is gelukt. Ondanks inmiddels drie keer borstkanker: ik ben er nog. En gezonder en fitter dan ooit.

De magische leeftijd

Je zult inmiddels hebben begrepen waar deze blog over de magische leeftijd over gaat. De leeftijd die je ouder had bij overlijden. De leeftijd die in je ziel gegrift staat. Die nog altijd invloed heeft op jou, en op jouw leven. Bijna alle Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt weten exact welke leeftijd de ouder had bij overlijden. De meeste van hen kennen die angst niet ouder te worden dan de ouder is geworden. Kennen die merkwaardige gevoelens van onrust in het jaar dat je ouder wordt dan je ouder is geworden. Ga ik het halen ouder te worden? Ga ik het wél redden? Kennen die merkwaardige gevoelens van opluchting als het gelukt is. Als je ouder bent geworden dan je ouder werd. De opluchting. Het gevoel eindelijk vrij te zijn. Bevrijd. Vrij-uit te kunnen leven.

Je hebt gelijk

‘Dat heb ik nooit gehad’ zegt een van de Verlaat Verdriet-ers tijdens het radio-interview van lang geleden. De interviewster vroeg me naar kenmerken van jong ouderverlies. Ik noemde de magische leeftijd. ‘Nou nee hoor’, zegt de genoemde Verlaat Verdriet-ster. ‘Dat heb ik nooit gehad.’ Na afloop van het interview komt ze naar me toe. ‘Je hebt gelijk’ zegt ze. Je hebt echt gelijk. Ik heb me alleen nooit gerealiseerd dat het dat was.’