• | |

    Herbegraven of cremeren? Een voorbeeld uit mijn praktijk.

    DoorTitia Liese

    Herbegraven of cremeren?

    Met enige regelmaat kom ik ze tegen in mijn Verlaat Verdriet-praktijk: Verlaat Verdriet-ers met vragen over herbegraven of cremeren.
    Bij Verlaat Verdriet-ers gaat het dan altijd over een situatie in het NU, die betrekking heeft op de ouder die lang geleden – vaak decennia geleden – is overleden.

    Aanleidingen

    Vragen van Verlaat Verdriet-ers over herbegraven of cremeren kunnen verschillende aanleidingen hebben zoals:

    • De grafrechten zijn verlopen. Er moet een keuze gemaakt worden tussen verlengen of ruimen.
      Wat gebeurt er bij ruimen met de stoffelijke resten?
      Willen we dat?
      Wat willen we dan wel?
    • Eigenlijk wordt het graf niet heel trouw meer onderhouden.
      Maar ruimen?
      Nergens meer een plek?
    • De vroeg overleden ouder is begraven, omdat begraven toen het meest voor de hand liggend was.
      De overgebleven ouder kiest voor crematie.
      Hoe brengen we onze ouders bij elkaar?
    • Er is sprake van een familiegraf.
      De overgebleven ouder heeft een nieuwe partner.
      Hoe gaan we nu en in de toekomst om met dit gegeven?

    Vroeger

    ‘Vroeger’, in de eerste jaren van mijn praktijk, werd over deze thema’s nooit gesproken.
    Eng. Raar. Griezelig. Onbespreekbaar. Gelukkig is de schroom daarover aan het verdwijnen. Een toe te juichen ontwikkeling!

    Nu

    De behoefte als Verlaat Verdriet-er alsnog vorm te geven aan een ceremonie om je vroeg verloren ouder te eren, bijvoorbeeld door herbegraven of cremeren, kan groot zijn. Je kunt dan met vragen geconfronteerd worden als:
    Hoe gaat dat in z’n werk?
    Wat mag wel? Wat mag niet? Hoe moet het dan? Wat hoeft niet?
    Hoe geef je zo’n ceremonie vorm?
    Waar moet je op letten?
    Hoe gaan we in dit proces als familie met elkaar om?
    Waar moet je zijn voor informatie?
    Bestaat er een checklist of zoiets?

    Ervaring met vragen over herbegraven of cremeren

    Inmiddels kom ik in mijn praktijk steeds vaker Verlaat Verdriet-ers tegen die dit bijzondere proces van herbegraven of cremeren zijn aangegaan. Hun verhalen hebben mij – Titia Liese – geïnspireerd in gesprek te gaan over herbegraven en cremeren met Maroesjcha Branderhorst – Verlaat Verdriet-er met een lange staat van dienst in de wereld van de uitvaart.

    Raad en daad

    Wij, Maroesjcha en ik, staan je graag met raad en daad terzijde.
    Neem contact op met Maroesjcha Branderhorst
    Of met Titia Liese

    Tip

    Ken je iemand in je omgeving van wie je weet dat bij haar/hem deze of soortgelijke vragen over herbegraven of cremeren spelen?
    Geef deze raad en daad bij herbegraven of cremeren door!

  • | |

    Wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Langdurige wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de meeste volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden daar later geen last van hebben.’
    Aan het woord een wetenschappelijk onderzoeker met een lange staat van dienst op het gebied van verlies en rouw.

    Verbijsterd

    Ik hoor hem verbijsterd aan. Meent hij wat hij zegt? Denkt hij zelf dat dit waar is?
    Zijn wij dan toch gek? Sukkels die het niet goed hebben gedaan? Klunzen? Al die honderden Verlaat Verdriet-ers die ik in de loop van de jaren heb gesproken, met wie ik heb gewerkt, zijn dat echt allemaal klunzen die de aanleg hebben kluns te zijn en dus levenslang kluns te blijven?

    Diagnoses

    ‘Mensen die jong een ouder hebben verloren maken niet opvallend vaker gebruik van hulpverlening dan andere volwassenen.’ komt uit deze onderzoeken naar voren.
    Zou iemand al hebben bedacht dat ‘geen hulp zoeken’ een kenmerk is van Verlaat Verdriet-ers?
    Dat Verlaat Verdriet-ers reguliere hulp liever uit de weg gaan omdat ze daar diagnoses krijgen als ADD, ADHD, Autisme, Borderline, dysthyme stoornis, bipolaire stoornis en wat mogelijk allemaal nog meer? Met bijbehorende behandelplannen, inclusief medicatie?
    In plaats van hulpverleners die zeggen: ‘Jong ouderverlies? Daar kunnen we mee aan het werk!’

    Cynisch

    De uitspraak houdt me maandenlang bezig.
    Wat is hier aan de hand?
    Waarom zijn mijn bevindingen totaal anders dan die uit wetenschappelijk onderzoek?
    Tot ik vanochtend wakker werd en het tot me doordrong.
    Als Verlaat Verdriet-ers ergens behoefte aan hebben, dan is het zich gezien en gehoord te voelen. Zou het kunnen zijn dat het pure feit dat deze mensen dertig jaar lang zijn gevolgd ervoor heeft gezorgd dat ze niet opvallend vaker gebruik maken van hulpverlening?
    Zou het zo cynisch kunnen zijn?
    Met als gevolg dat erkenning, en dus gedegen kennis, van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn binnen de reguliere hulpverlening nog altijd niet gewoon voorhanden is?

    Oplossen

    Willen we dit nog langer aanhoren?
    Willen we echt nog langer zo behandeld worden?
    Wat doen wij daar dan aan?
    Hoe lossen wij, Verlaat Verdriet-ers, dit op?

  • | |

    Herinneringsboek Moeder, Herinneringsboek Vader

    DoorTitia Liese

    Naar aanleiding van de blog van gisteren maak ik Verlaat Verdriet-ers graag attent op het bestaan van Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader.
    Gisteren (2 april 2018) schreef ik namelijk de blog over Zoeken naar mijn moeders moeder die verdween in het verzet. Het boek van Yoeke Nagel over de levenslange zoektocht van haar moeder, die als 13-jarige in 1944 haar moeder verloor.

    Levenslange zoektocht

    In haar boek maakt Yoeke een van de grote  Verlaat Verdriet-thema’s zichtbaar: de levenslange zoektocht na het vroege verlies van een ouder.
    Wie was je?
    Wat gebeurde er?
    Wat betekende ik voor jou?
    Wat betekende het verlies voor mij?
    Wat heeft het verlies betekend voor mijn leven?

    Zoeken

    In mijn Verlaat Verdriet-werk neem ik altijd de tijd om Verlaat Verdriet-ers te laten zien hoe helend het werkt je ouder een zichtbare plaats in je leven van nu te geven. Je weer te verbinden met de ouder die heeft geleefd. In plaats van – zoals die verbinding zich vaak voordoet – met de ouder die dood is. In plaats van verbonden te zijn met de schaduw van de dood je (weer) voluit te verbinden met het leven.

    Herinneringsboeken

    Naar aanleiding van de genoemde blog van gisteren wil ik je nog eens wijzen op het bestaan van Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader. Twee formats die we – speciaal voor Verlaat Verdriet-ers – hebben ontwikkeld.

    Met het Herinneringsboek onder je arm kun je, als het ware, als een journalist te werk gaan. Op zoek naar feiten. Naar herinneringen. Naar achtergronden. Je ouder plaatsen in de context van haar/zijn familie. In de context van haar/zijn tijd. Feiten van verzinsels onderscheiden.
    Je onderzoekt je eigen herinneringen. Kloppen ze? Zijn ze van jezelf? Heb je ze van horen zeggen? Heeft de tijd je herinneringen vervormd? Of misschien zelfs wel vervormd?

    Vinden

    Als je werkelijk op zoek gaat, vind je altijd meer dan je tevoren dacht.
    De negatieve ‘dingen’ die je mogelijk over je ouder te horen krijgt helpen je je ouder vanuit je volwassen perspectief – als gelijkwaardige – te beschouwen.
    De positieve ‘dingen’ zijn een warm bad. Een welkome aanvulling op je gevoel van eigenwaarde dat mogelijk, net als bij veel andere Verlaat Verdriet-ers, een beetje wankel is.
    Kom in begeweging.
    Ga op zoek.

    Laat het Herinneringsboek je gids zijn.

    Gratis downloaden

    Je kunt de Herinneringsboeken gratis downloaden van deze site.

    Tips

    Wil je meer weten over de gevolgen van jong ouderverlis op de langere termijn?
    Lees Gids voor Verlaat Verdriet – wegen naar herstel.

    Heb je behoefte aan meer structuur in je verlate rouwproces?
    Gebuik het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek.

  • | |

    Een deken van liefde en vriendschap

    DoorTitia Liese

    Deken van liefde en vriendschap
    Graag wil ik het verhaal met je delen over de deken van liefde en vriendschap die Albertine Richaerts heeft gemaakt.  

    De magische leeftijd
    De magische leeftijd – als Verlaat Verdriet-er heb je er vast ervaring mee. De leeftijd die in je ziel gegrift lijkt te staan. De leeftijd die je ouder had toe zij/hij overleed. Voor bijna alle Verlaat verdriet-ers met wie ik heb gewerkt is die magische leeftijd een thema. ‘Als ik die leeftijd maar haal’.  

    Albertine Richaerts
    Voor Albertine Richaerts was 2017 het jaar waarin ze ouder werd dan haar moeder is geworden. Een gedenkwaardig jaar voor haar, waar ze bij stil heeft gestaan. Dat ze heeft gevierd. Zo maakte Albertine een lang gekoesterde wens waar. Ze maakte een tocht door de woestijn. (de moeite waard om even een kijkje te nemen op de website van Angie, de Nederlandse vrouw die daar leeft en werkt en woestijntochten organiseert http://www.feel-the-desert.com/ ).

    Deken van liefde en vriendschap
    Maar Albertine deed ook nog heel iets anders. Ze maakte een deken van liefde en vriendschap. Gisteren stuurde Albertine me een foto van deze deken. Hij is af! Ik vroeg Albertine of ik deze prachtige vorm van verwerken ter inspiratie door mocht geven via mijn blog. Natuurlijk gaf Albertine daar haar toestemming voor. Bij deze dus!

    Verwerken
    Albertine nodigde voor een gezamenlijke dag de vrouwen uit die in haar leven van groot belang zijn geweest – en zijn. Aan deze vrouwen vroeg ze een lapje mee te nemen met het doel van de meegebrachte lapjes een warme deken van liefde en vriendschap te maken. Een prachtige, uitvoerbare vorm van – letterlijk – verwerken.

    Dag van liefde en vriendschap
    Zo kwamen in de afgelopen nazomer de vrouwen die bijzondere betekenis hebben voor Albertine bijeen voor een prachtige dag vol van warmte en liefde. En met de door Albertine gevraagde lapjes.

    Deken
    In de afgelopen wintermaanden verwerkte Albertine deze lapjes tot de prachtige, warme deken van liefde en vriendschap die je hierboven op de foto ziet. Een prachtig ritueel van verwerken dat mogelijk ook jou inspireert.