• | | |

    Moedertaal

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

    Moedertaal

    Afgelopen week werd ik gebeld door een mevrouw die graag een afspraak met me wilde maken voor een gesprek. ‘Ik wil graag van je weten wat het verschil is als je afscheid hebt kunnen nemen van je moeder, of als je dat niet hebt gekund omdat je te jong was’.
    ‘Wat bedoel je?’ vraag ik haar verbaasd. ‘Wat bedoel je met het verschil als je afscheid hebt kunnen nemen van je moeder, of als je dat niet hebt gekund?’

    Ik voel al nattigheid.

    ‘Nou, mijn moeder is vlak na haar geboorte haar moeder verloren. En ik ben eigenlijk erg benieuwd naar wat mijn moeder aan mij heeft doorgegeven, omdat ze geen afscheid heeft kunnen nemen van haar moeder – omdat ze te jong was toen haar moeder overleed.
    De mevrouw die me belde volgt een opleiding rondom rouw. Haar vraag aan mij past in een opdracht die ze uit moet voeren.

    Misvattingen

    Aha!
    Hoor ik hier weer de grote misvatting die ontstaat als je geen verschil maakt tussen verdriet verwerken en verlies verwerken?
    Hoor ik hier weer de grote misvatting dat de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn een gevolg zijn als je als kind geen afscheid hebt kunnen nemen?
    Hoor ik hier weer de grote misvatting dat je ‘er later geen last van zult hebben’ als je maar afscheid hebt kunnen nemen van de ouder die je heel jong bent verloren?

    Gesprek

    We maken een afspraak voor een gesprek begin januari. De tijd zal me dus leren hoe het zit met deze mevrouw en de opleiding die ze volgt.

    Moedertaal

    Ondertussen houdt dit telefoongesprek me flink bezig.

    MOEDERTAAL zit in mijn hoofd.

    Bestaat Moedertaal?
    Wat is Moedertaal?
    Wat krijg je mee als je in je taalvorming de taal van je moeder meekrijgt?
    Wat loop je mis als je moeder overlijdt in je babytijd?
    Hoe kun je invulling geven aan MOEDERTAAL, als je als volwassene het gemis aan moeder(taal) ervaart?

    Gevolgen van jong ouderverlies

    Zo brengt een telefoongesprek als afgelopen week weer een nieuwe dimensie in mijn denken over de gevolgen van jong ouderverlies.
    Niet alleen voor Verlaat Verdriet-ers (bijvoorbeeld in het ontwikkelen van een passende werkvorm), maar ook naar professionals die nog altijd blijk geven de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn onvoldoende te kennen (en daar ondertussen wel cursussen en opleidingen in geven!).

  • | | |

    Een trouwe vrouw

    DoorTitia Liese

    ‘Je mag me nooit verlaten’

    Een trouwe vrouw

    ‘Elizabeth, je mag me nooit verlaten. Dat is de voorwaarde. Ik ben mijn hele leven al verlaten. Vanaf dat ik klein kind was, ben ik bij mensen weggehaald. Raj-wees en zo. Niet dat ik de enige ben. En men zegt dat het ons ruggengraat heeft gegeven.’

    Elisabeth Macintosh, (Betty). Ierse, geboren en opgegroeid op Borneo, verliest in haar jeugd haar beide ouders in een interneringskamp. Ze gaat op zijn verzoek een verstandshuwelijk aan met de in Hongkong werkzame jurist Edward Feathers – Old Filth.

    Edward Feathers, Brit, geboren in ‘Brits Indië’. Verloor zijn moeder vlak na zijn geboorte. Raj-wees (kinderen van hoogeplaatste Britten werkzaam in de tropen. Raj-wezen zijn de kinderen van deze hoge ambtenaren, die al heel jong naar Engeland werden gezonden om een Europese opvoeding te krijgen. Ze groeiden op in (liefdeloze) pleeggezinnen en kostscholen).

    Cossee

    Van de site van Cossee, uitgever van Een trouwe vrouw 

    Begin jaren zestig keert Betty, op dat moment nog Elizabeth, terug naar haar geliefde, lawaaiige en naar heerlijk eten geurende Hongkong, waar zij is opgegroeid. Daar krijgt de jonge vrouw met de rode krullen, onmiskenbaar een kind van het British Empire, een onberispelijk huwelijksaanzoek. Schriftelijk, op briefpapier van een advocatenkantoor.

    Als Betty ‘eeuwige trouw’ belooft aan Edward Feathers, een advocaat met de rare bijnaam Old Filth (Failed In London Try Hong Kong), weet zij intuïtief, dat hun huwelijk nauwelijks op passie gegrond zal zijn. En zij weet nóg niet, dat zij kort daarna Terry Veneering zal ontmoeten, de liefde van haar leven, en Edward Feathers’ aartsrivaal. Toch zal ze later, als oude dame terug in Engeland, bij hoog en bij laag beweren dat zij hartstochtelijk van Edward houdt. Is liefde een kwestie van attitude? Of van integriteit?

    Lezers en boekhandelaren bewonderen de elegante stijl van Jane Gardam, haar altijd empathische observatievermogen, maar vooral haar uiterst genuanceerde inzichten in de human condition. Wie het verhaal vanuit het perspectief van Old Filth gelezen heeft in Een onberispelijke man, zal verrast zijn hoe totaal anders Betty haar jaren met Edward beschouwt.

    De manier waarop Jane Gardam hetzelfde verhaal – het huwelijk van het echtpaar Feathers in de laatste dagen van het British Empire – zonder enige herhaling in een volkomen ander licht kan laten zien, noemt The Guardian ‘gaandeweg meesterlijk’.

    Trilogie van Jane Gardam

    Deel twee uit de trilogie van Jane Gardam.
    Deel 1 – Een onberispelijke man
    Deel 2 – Een trouwe vrouw
    Deel 3 – Gaat verschijnen begin 2018

  • |

    Stille kracht Frans Klein

    DoorTitia Liese

    Stille Kracht

    ‘Ik heb trouwens nagedacht wat een goede kop voor dit artikel zou zijn en toen leek ‘Stille kracht’ me wel wat.
    In Volkskrant Magazine van 9 december 2017 een interview met Frans Klein, de hoogste baas van de publieke omroep (NPO).

    Frans Klein

    Frans Klein, Indische roots, geboren in 1965. Verloor plotseling zijn vader toen hij 9 was. De moeder van Frans – afkomstig uit Indië – bleef achter met 14 kinderen. Frans nam al vroeg een grote zorgtaak op zich.

    Verantwoordelijkheid

    ‘Kijk, ik was 9 toen mijn vader overleed en hoewel mijn oma een grote rol speelde, stond mijn moeder er alleen voor met tien zonen en vier dochters.
    Als ik het romantisch inkleur, weet ik zeker dat zij al snel dacht: die Frans is een pienter ventje, die kan me helpen. Ik deed al vroeg de administratie en ging inderdaad mee naar ouderavonden. Mijn moeder was een echte Indische vrouw, ze kon met haar charme veel voor elkaar krijgen. Ze sprak Nederlands, maar vroeg als het om keuzes ging toch of ik alles wilde vertalen. Dus al jong werd er een beroep gedaan op mijn verantwoordelijkheidsgevoel. Daardoor ontfermde ik me over mijn jongste broertjes en zusjes.
    Toen ik ging puberen was ik daar best verdrietig over.
    Ik heb een deel van het kind-zijn gemist.
    Dat gevoel kun je moeilijk uitleggen.’

    Vraag interviewer

    Bavo (de man van Frans Klein) denkt dat in de periode na het overlijden van je vader de basis is gelegd voor de rest van je leven.

    Antwoord Frans Klein

    ‘Ja, er komt ineens zo’n harde knip in je leven als je vader doodgaat. En dan ben je pas 9. Voor een deel achtervolgt dat je leven lang. Mijn onbevangenheid was ik meteen kwijt. Dat krijg je als je jong met de dood wordt geconfronteerd.

    Volkskrant Magazine

     

  • | | |

    Burgemeester, uw kinderen hebben u nodig

    DoorTitia Liese

    Uw kinderen hebben u nodig

    Ken je dat? Zo’n zin die ergens in je lijf ligt opgeslagen? Zo’n zin uit het verleden, die zich soms ineens weer aandient? Voor mij is dat bijvoorbeeld de vermaning ‘Burgemeester u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig.’

    Verlaat Verdriet-werk

    Vorige week verbleef ik een week in mijn Terschellingse onderkomen. In deze week heb ik alle tijd besteed aan (zelf)onderzoek naar Meer dan 25 jaar Verlaat Verdriet-werk. Inmiddels ben ik namelijk al meer dan 25 jaar beroepsmatig bezig met Verlaat Verdriet.
    Tijd om te onderzoeken:
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk voor Verlaat Verdriet-ers?
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk voor mij?
    Wat heeft mijn Verlaat Verdriet-werk tot nu betekend?
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk nu?
    Wat wil ik in de toekomst, nu ik mijn Verlaat Verdriet-werk onder wil gaan brengen in een samenhangend aanbod. Zowel voor Verlaat Verdriet-ers als voor hulpverleners: Practicum Verlaat Verdriet.

    Herinneringen

    Een week in alle rust op Terschelling met geweldig weer. Veel regen. Koud. Maar ook af en toe zon.
    Het kon niet beter voor mijn doel!
    Dan komen er herinneringen langs die lang weggezakt waren. Zo ook de vermaning ‘Burgemeester, u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig’.

    Opvoeden

    Gedurende mijn jeugd was mijn vader burgemeester van een gemeente in Groningen. Mijn vader – eerder beroepspedagoog van z’n vak – was een vooruitstrevend man. Althans: hij was politiek een vooruitstrevend man. Waar het zijn opvattingen over het gezin betrof was hij een man van zijn eigen tijd en allerminst vooruitstrevend (hoewel: hij kon koken!). Opvoeden is de taak van de moeder. De vader brengt het geld binnen.
    Na de dood van mijn moeder hertrouwde mijn vader. Hij handelde naar zijn overtuiging: opvoeden is de taak van de moeder. Zelf stortte hij zich meer dan ooit op zijn werk. Met als gevolg dat hij weinig thuis was.

    Uw kinderen hebben u nodig

    In die tijd maakte een van de eerste vrouwelijke wethouders van Nederland deel uit van ‘zijn’ College van Burgemeester en Wethouders. Het was deze vrouwelijke wethouder die mijn vader op een dag vermanend toesprak: ‘Burgemeester, u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig’.
    Ongetwijfeld heeft mijn vader mij deze vermaning nagelaten in alle geschreven documenten die ik dank zij hem heb. Wat hij met deze vermaning heeft gedaan?
    Ik kan mij niet een vader herinneren die plotseling meer thuis was. Ik weet het dus niet. En ik kan het hem niet meer vragen.

    Doen

    Al schrijvend aan deze blog realiseer ik me dat ik jou als Verlaat Verdriet-er, vanuit mijn eigen ervaring, wil meegeven: als je nog in de gelegenheid bent je overgebleven ouder te vragen naar die tijd, overwin dan je schroom, je weerstand en je angst.
    Er komt een tijd waarop je niets meer aan je overgebleven ouder kunt vragen.

    Afbeelding

    Burgemeester Dikkerdak
    Tm Poes / Marten Toonder