• | | | | | | | |

    Mijn moeder, cantharellen en ik

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Mijn moeder

    Zelf kan ik me helemaal niets herinneren van mijn moeder.
    Door mijn Verlaat Verdriet-werk weet ik, dat dit geen onbekend fenomeen is bij mensen die – net als ik – rond de acht jaar waren toen ze hun ouder verloren door de dood.
    Wel heb ik heel veel materiële herinneringen aan mijn moeder.
    Mijn vader heeft veel geschreven.
    Hij maakte een herinneringsboekje aan mijn moeder.
    Ik heb heel veel tastbare herinneringen aan mijn moeder.
    Maar in mijzelf: nee.
    Daar niet.
    Ik voel ze niet.

    Cantharellen

    Afgelopen week vroeg ik Verlaat Verdriet-ers via mijn Facebookpagina Verlaat Verdriet Community naar recepten uit hun jeugd. Naar dingen die hun overleden ouder voor ze maakte en die ze lekker vonden. Waar ze goeie herinneringen aan hebben https://www.facebook.com/titialiese.nl/
    ‘Zelf weet ik niets’, dacht ik meteen.
    Ik weet niet hoe mijn moeder kookte.
    Ik weet niet wat ze klaar maakte.
    Zie je wel, ik weet niets.

    Tot de cantharellen me weer te binnen schoten. Al vanaf ik kon lopen ging ik met mijn moeder cantharellen zoeken. Ik zou het nu niet meer kunnen – niet meer durven ook – maar toen, als klein kind, zocht ik ze.
    Plukte ik ze.
    Feilloos.

    Eexterhalte

     

     

     

     

     

     

    Ineens wist ik het weer. De enorme hoeveelheden cantharellen die we plukten. In het bos van de plaats waar we onze vakanties doorbrachten: Grolloo. En in het bos van Eexterhalte. Vooral daar. In Eexterhalte.

    Ineens zag ik het weer voor me.
    De spoorwegovergang.
    Het station van Eexterhalte.
    Het bos waar we al die cantharellen vonden.
    Mijn moeder is daar nooit bij. Haar zie ik niet.
    Ik ben wat gaan googlen, en warempel. De plaatjes die ik vond kloppen op mijn herinneringen.

    Ik

    Ik weet het. Mijn moeder bakte ze. Soms met mijn ‘hulp’.
    Mijn moeder zie ik niet.
    Maar de herinneringen aan het plukken van de cantharellen;
    De veiligheid van de nabijheid van mijn moeder;
    De geur van gebakken cantharellen;
    Ja: dat zit allemaal wel in mijn geheugen.
    Bijzonder, dat dat allemaal weer werd aangeraakt door zo’n simpele vraag die ik aan anderen stelde: wat maakte je moeder/ je vader vroeger wat jij heel erg lekker vond?

    Gebakken cantharellen

    En dan die eindeloze hoeveelheid cantharellen, die ’s avonds werden gebakken.

    Cantharellen met tomaten.
    Cantharellen met ui.
    Cantharellen met ei.

    PS

    Eigenlijk vond ik als kind cantharellen wel erg gewoontjes.
    Nee: dan champignons – dat was pas echt deftig!

  • | | | | | | | | | | | |

    Mary Costello: Academy Street

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Roman van Mary Costello, over het leven van de Ierse Tess Lohan.

    Als heel jong kind verliest Tess haar moeder.
    Ze groeit op en leeft in de tweede helft van de vorige eeuw.

    Academy Street, bladzijde 20

    ………………Haar moeder had haar lange haar opgestoken. Dan kreeg ze een hoestaanval en raakte het haar los.
    Op een keer zat er bloed in haar zakdoek. Toen ze ziek in bed lag, had ze haar haar los.
    Ze waren vorige week nog met Tess naar haar moeders kamer gegaan; haar moeder zat rechtop in bed in haar witte nachtpon. Ze tilden haar op het hoge bed en moeder kust haar voorhoofd. Maar toen Tess over haar moeders haar streelde en zich tegen haar aan wilde vlijen, zei Evelyn: ‘Zo, en nu weer naar beneden, dame’ en werd ze weggetrokken……. 

    Recensie VPRO-boeken

    Haar roman Academy Street vertelt in tweehonderd pagina’s prachtig proza het levensverhaal van Tess, die opgroeit op een grote boerderij in West-Ierland
    en als jonge verpleegster naar New York emigreert, waar ze net zo eenzaam is als ze als kind was.Tess leeft geen opmerkelijk leven, passanten zien niets meer dan een wat mensenschuw muurbloempje, maar wij weten wat er in dat verlegen meisje omgaat.
    Tess verlangt naar liefde maar voelt zich bij niemand op haar gemak.
    Geen onbekend thema maar zeldzaam prachtig verwoord.

    Citaat van Albert Camus

    Voor in het boek een prachtig citaat van Albert Camus (1913-1960, 1 jaar toen hij zijn vader verloor).
    Ik geef dit citaat graag aan je door:
    ‘Midden in de winter leerde ik eindelijk dat ik binnen in me een onoverwinnelijke zomer meedroeg.’

    Signalement van het boek

    Mary Costello
    Academy Street
    Uitgeverij Hollands Diep
    ISBN 9789048 826162 / NUR 302
    2014: Irish novel of the year 

  • | | | | | | | |

    Zelfdoding door een ouder 1

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    ‘Veerkracht?
    Verkracht!’

    Veerkracht

    We zitten aan tafel tijdens de workshop te praten over het gemak waarmee tegenwoordig gepraat wordt over veerkracht. Ik haal de woorden aan van bijzonder hoogleraar gecompliceerde rouw Jos de Keijzer in een interview. Dit interview stond een kleine twee jaar geleden in het Algemeen Dagblad. Aanleiding was het auto-ongeval in Belgie (Nederlands gezin op weg naar vakantiebestemming), waarbij twee jonge kinderen hun beide ouders verloren. ‘We moeten de veerkracht van kinderen niet onderschatten’, aldus deze Jos de Keijzer.

    Verkracht

    ‘Veerkracht? Ik voel me verkracht’, zo reageert P. tijdens ons gesprek aan tafel. P. verloor jong zijn moeder als gevolg van zelfdoding.
    Aan de eerste jaren van zijn leven bewaart P. goede herinneringen. ‘Een gewoon kinderleven’. Rond zijn tiende jaar verandert zijn moeder in een zichtbaar en ervaarbaar depressieve vrouw. Verschillende opnames volgen. ‘Geen idee waar ze dan was. We gingen een keer op bezoek, maar waar dat was? En wat dat was?’
    ‘Een rusthuis’, werd er gezegd. Maar wat was een rusthuis? Wat deed ze daar? Waarom was ze daar?
    Als zijn moeder thuis was, moest P., zo jong als hij was, altijd opletten. Waar was ze? Wat deed ze? Verschillende keren was ze weg. ‘Dan moesten we haar zoeken. Bijvoorbeeld bij het kanaal.’

    Onveiligheid

    Onduidelijkheid.
    Onveiligheid.
    Chaos.
    Altijd alert zijn.
    Voor je moeder zorgen, in plaats van dat zij er voor zorgt dat jij veilig op kunt groeien.

    Grensoverschrijdend gedrag

    Als kind leven in een huis met een ouder/opvoeder die regelmatig dreigt met zelfdoding en/of regelmatig probeert zich het leven te benemen.
    Je staande zien te houden in deze vorm van grensoverschrijdend gedrag door een ouder.
    De laatste poging van zijn moeder is gelukt.
    Na dagen werd ze gevonden, in het kanaal.

    ‘Veerkracht?
    Verkracht, zul je bedoelen!’

  • | | | | | | | | | | | | |

    Jij zegt het

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    ‘Je bent gewoon een verschrikkelijk jaloers mens’
    Ik herinner me ze nog goed. Al die keren dat er ‘iets met vrouwen’ was. Mijn reactie daarop. Overvallen door paniek. Angst. Niet meer in staat me ‘normaal’ te gedragen. Geen andere optie dan wachten tot het weer over was. Hopen dat het niet te snel weer zou gebeuren. Gek werd ik ervan.
    Gek werd hij ervan. ‘Je bent gewoon een verschrikkelijk jaloers mens’ was zo ongeveer het enige wat hij als reactie kon verzinnen.
    En ik: ik kon in die tijd niet anders dan tegenwerpen: ‘Ik weet niet of ik een verschrikkelijk jaloers mens ben. Daar kom ik niet eens aan toe. Ik ben voor die tijd al helemaal gek. Er gebeurt iets heel anders met me.’

    Jij zegt het

    Afgelopen dagen las ik het boek van Conny Palmen: ‘Jij zegt het’.
    ‘Jij zegt het‘ gaat over de relatie, en het – korte – huwelijk, van Ted Hughes en Sylvia Plath. Geschreven vanuit het perspectief van Ted Hughes.
    Sylvia Plath, Amerikaans dichteres, schrijfster, echtgenote en moeder van twee hele jonge kinderen verloor op haar achtste haar vader. Haar hele leven is doortrokken van angst. Van paniek. Van fysieke klachten. Van gebrek aan zelfvertrouwen. Van zelfoverschatting. Van zelfmoordpogingen. Van opnames.
    Het turbulente huwelijk met Ted Hughes eindigt per slot als Sylvia Plath op haar dertigste zelfmoord pleegt.

    Tijdens het lezen van dit boek kon ik, hoewel het gedoe in mijn relatie verleden tijd is, weer voelen hoe die angst voelde. Hoe die paniek voelde.
    Hoe het voelt dat je vanuit angst juist dat doet waarmee je creëert waar je het meest bang voor bent: onoverbrugbare afstand. Eenzaamheid. En dus paniek. En dus nog meer eenzaamheid.

    Verlaat Verdriet-thematiek

    Jij zegt het is een mooi geschreven boek, voor de leesvaardige lezer. Het helpt ook als je beschikt over enige algemene ontwikkeling, zodat je het verhaal kunt plaatsen in tijd en ruimte.
    Verlaat Verdriet-thematiek in veel opzichten meer dan volop aanwezig!

    Kraai

    Ook recent verschenen het boek van Max Porter ‘Verdriet is het ding met veren’. Kraai, het ding met veren, komt oorspronkelijk uit het werk van dichter Ted Hughes. ‘Verdriet is het ding met veren’ beschrijft de chaos die ontstaat in een gezin met jonge kinderen, als de moeder plotseling overlijdt.

    De glazen stolp

    In De glazen stolp, het enige (semi-autobiografische) prozawerk van Plath, beschrijft ze haar geschiedenis.