• | |

    Pleidooi voor verlies-sensitief werken

    Interview met Sociaal Domein

    Zoals ik in mijn blog van vanochtend Ik wil het persé bij jou doen al heb vermeld heb ik gisteren – in samenwerking met Herman de Mönnink – een interview gehad met de hoofdredacteur van Sociaal Domein. Een mooi en goed voorbereid gesprek. Met mooie, zeer geïnteresseerde vragen van de interviewer, die ons alle ruimte gaf om te reageren.
    Herman de Mönnink, trauma-psycholoog, is degene die het werkveld Verlieskunde heeft ontwikkeld, en in de wereld heeft gezet.

    Verlies-sensitief werken

    Verlies-sensitief werken. Wat een mooie term. Een pleidooi om in de hulpverlening meer oog en oor te hebben voor de betekenis van verlies en trauma in een mensenleven. Herman en ik kennen elkaar van een symposium dat ik zo’n 15 jaar geleden organiseerde rondom Verlaat Verdriet en verlate rouw. Indertijd was hij inleider en spreker.
    Herman heeft niet alleen verlies-sensitief werken geïntroduceerd en uitgewerkt. Hij heeft ook een open en warm hart voor Verlaat Verdriet en verlate rouw. En: Herman is ook van de cijfers. Voor het interview ging hij nog eens op zoek naar de aantallen Verlaat Verdriet-ers die in Nederland verondersteld worden te zijn. Want natuurlijk zou een van de vragen van de interviewer zijn: over hoeveel mensen hebben we het eigenlijk.

    Cijfers

    Ik citeer Herman: Volgens internationaal – en USA-onderzoek maakt van de kinderen tot 18 jaar ± 6,6% jong ouderverlies mee. Er zijn 3,4 miljoen kinderen in Nederland; dat betekent dus 224.000 kinderen die dood-gerelateerd ouderverlies meemaken in Nederland. Hoeveel daarvan ontwikkelen gecompliceerde rouw? Tien procent betekent 22.400. Maar het aantal is hoger, want elke generatie brengt dat aantal voort. Dus over 5 generaties is dat ± 100.000 volwassenen die jong ouderverlies meemaakten en daarin vastlopen……?! Pleidooi dus voor nader onderzoek. Maar in ieder geval pleidooi voor verlies-sensitieve hulpverleners. Met name ook sensitief voor de signalen van jong ouderverlies!

    Artikel Sociaal Domein

    Wanneer het artikel beschikbaar zal zijn is nu nog niet bekend. Ben je benieuwd? Ik houd je op de hoogte via mijn blog.

    Lees meer

    Herman de Mönnink
    Teruggaan om verder te kunnen 

  • | |

    Ik wil het persé bij jou doen

    ‘Jouw boeken staan al heel lang in mijn kast. Ik weet ook al heel lang dat ik iets moet met het vroege verlies van mijn moeder’ vertelt de Verlaat Verdriet-er die zich heeft aangemeld voor de Verlaat Verdriet-workshop aan de telefoon. ‘Gezien jouw leeftijd heb ik besloten me nu aan te melden. Je lijkt me een potige dame, met een heleboel kennis. Ik wil het persé bij jou doen. Maar dan moet ik het wel doen voor jij dood bent.’

    Arbeidsongeschikt

    Ik moet lachen. Ja. Die leeftijd. Zeventig +. Het is altijd wel ‘een dingetje’ als je 70+ bent. Gisteren had ik een interview met de hoofdredacteur van Sociaal Domein. Op zijn uitnodiging vertelde ik iets over mijn leven als Verlaat Verdriet-er. Hoe het vroege verlies van mijn moeder mijn leven heeft beïnvloed. Vorm heeft gegeven. Na de opmerking van de Verlaat Verdriet-er die zich aanmeldde voor de workshop ben ik me er weer even helemaal van bewust. Een substantieel deel van mijn leven ben ik ‘arbeidsongeschikt’ geweest. Niet geschikt voor de eisen die de arbeidsmarkt aan mij stelde.

    Betekenisvol

    Mijn tijd als ‘arbeidsongeschikte’ heb ik wel zinvol besteed. En betekenisvol. In die tijd heb ik alle tijd en ruimte gekregen – en genomen –  om mijn Verlaat Verdriet-werk te ontwikkelen tot wat het nu is. Een samenhangend aanbod. Zowel voor Verlaat Verdriet-er als voor hulpverleners.

    Ik wil het persé bij jou doen

    Wat bijzonder om dan na je 70e alsnog volop in het werkende leven te staan. En dan te horen ‘Je lijkt me een potige dame met een heleboel kennis. Ik wil het persé bij jou doen. Maar dan moet ik het wel doen voor jij dood bent.’

  • | | |

    Herdenkingsplek in het Wilhelminabos

    Wilhelminabos

    ‘Mijn vaders naam is alweer verdwenen.’
    De reacties van Verlaat Verdriet-ers komen sinds afgelopen zondag bij me binnen. Verlaat Verdriet-ers met wie ik op de herdenkingsplek in het Wilhelminabos bij Dronten ben geweest. Verlaat Verdriet-ers die een boom gingen planten tijdens de boomplant-dag. Die de naam van hun overleden ouder in een van de glazen platen lieten graveren. Samen was ik daar in verschillende jaren. Bij verschillende gelegenheden. Met diverse Verlaat Verdriet-ers. Maakte de bijzondere plechtigheden tijdens de boomplant-dag mee. Zag wat het met de Verlaat Verdriet-ers deed de naam van hun overleden ouder te eren. Ook zelf liet ik jaren geleden de naam van mijn moeder – overleden in 1957 – in een van de glazen platen graveren. Ook ikzelf plantte een boom.

    Vernielingen

    ‘Wat kan er gebeurd zijn in het leven van iemand die dit doet?’ vroeg ik me af toen ik in het weekend de eerste beelden zag van de vernielingen. ‘Wie haalt het in haar/zijn hoofd om met een hamer naar deze stille plek in het bos te gaan. Met als doel deze voor duizenden mensen zo betekenisvolle herdenkingsplaten te vernielen.’

    Onwillekeurig dwaalden mijn gedachten ook steeds af naar de honderden vrouwen, kinderen en mannen die vorige week verdronken voor de Griekse kust. Opeengepakt in het ruim van dit onzalige schip. Nooit zullen hun namen zichtbaar worden op een herdenkingsplek als in het Wilheminabos.

    Crowdfunding

    Inmiddels is, in samenwerking met het Koningin Wilhelmina Fonds, een crowd-fundings-aktie opgezet. Wat gebeurd is, kan nooit meer ongedaan gemaakt worden. Maar we kunnen wel samen aantonen hoe belangrijk deze herdenkingsplek is voor duizenden mensen. We kunnen wel aantonen dat we samen wonden kunnen verzorgen. Waardoor de nu geslagen wonden kunnen helen. Ook al zal daar nog tijd overheen moeten gaan.

    Herstel monument Wilhelminabos 

     

  • | | |

    Jong ouderverlies: voorbeelden van complicerende factoren

    Verlaat Verdriet-ers tellen meestal vanaf de datum waarop hun ouder stierf. Op die dag veranderde hun leven. Voorgoed. Ze vergeten nog wel eens dat voorafgaand aan het overlijden van hun ouder gebeurtenissen kunnen hebben plaatsgevonden die van – grote! –  invloed zijn op wat er voor, tijdens en na het overlijden van je ouder met je gebeurt. Dat kunnen complicerende gebeurtenissen zijn uit je eigen leven, vanaf je geboorte tot het moment waarop je ouder overleed. Dat kunnen ook trauma’s zijn uit het leven van je ouders. Van je grootouders. Van je voorouders.
    In deze blog deel ik een aantal van deze ervaringen uit mijn Verlaat Verdriet-praktijk.

    Voorbeelden

    Ziekbed

    Je ouder is langdurig ziek geweest. Eigenlijk heb je niet anders meegemaakt. Totdat je ouder overleed heb je op moeten groeien in een huis waarin ziekte, verval en dood altijd aanwezig waren. De ouder die bedoeld was om voor jou te zorgen werd steeds meer zorgafhankelijk. Aanpassen was voor jou dagelijkse kost. De dood van je ouder heeft een enorm gat geslagen in je bestaan. Tegelijkertijd waren er gevoelens van opluchting.

    Geboortetrauma

    Jouw geboorte is een traumatische ervaring geweest. Zowel voor jou, als voor je moeder. Als gevolg daarvan is er iets misgegaan in de wederzijdse hechting. Zowel bij jou, als bij je moeder. Er is altijd een een kloof geweest tussen jullie, die jullie niet hebben kunnen overbruggen. Dan, nog voor je 10e jaar, overlijdt je vader door een noodlottig ongeval. Vanaf nu ontbreekt de ouder aan wie jij je gevoel van veiligheid ontleent.

    Wees geworden

    Jouw moeder verloor in haar jeugd haar beide ouders door overlijden. Haar ontwrichte jeugd bezorgde haar vervolg-trauma op vervolg-trauma. Dan ontmoet ze de man die jouw vader zal worden. Bij hem voelt ze zich veilig. Geborgen. Ze bloeit op. Dan overlijdt je vader plotseling. Niet alleen jij verloor voor je 10e je vader. Ook het leven van je moeder stort op dat moment in. Voorgoed. De automatische piloot in haar zorgt voor je. Emotioneel is ze nooit meer beschikbaar voor jou.

    Verlies van status

    Het werk van je vader is zijn lust en zijn leven. Ook uiterlijk draagt hij de kenmerken van zijn status. Zijn werk brengt met zich mee dat hij vaak langdurig afwezig is. Je ouders besluiten dat je vader werk zoekt dichter bij huis, bij het gezin dat ze willen stichten. De arbeidsmarkt is slecht. Hij moet genoegen nemen met een baan zonder status. Het werk past hem slecht. Hij sluit zich in zichzelf op. Wordt eenzelvig. Drinkt steeds meer. Steeds vaker komen uitbarstingen voor. De situatie wordt steeds meer onveilig. Jij en je moeder beschermen elkaar. Dan overlijdt je vader na een kort ziekbed.

    Fout in de oorlog

    Als peuter verlies je plotseling je moeder. Binnen een jaar heeft je vader een nieuwe vrouw. En jij een nieuwe moeder. De situatie is zoals hij is. Zo is jouw jeugd. Totdat je je, naarmate je ouder wordt, ervan bewust wordt dat je niet met je vader over gevoelens kunt praten. Ieder gesprek over gevoel kapt hij af. Botweg. Hoe meer jij het probeert, hoe meer hij de deur dichtsmijt. In je verlate rouwproces ga je op zoek naar familiebanden. Dan ontdek je dat je vader kind is geweest van ouders die fout zijn geweest in de oorlog.