• | | | | |

    Sleutels voor zorg- en hulpverleners

    DoorTitia Liese

    Sleutels

    Als zorgverlener/hulpverlener zul je zo nu en dan in de praktijk werken met een Verlaat Verdriet-er. Mogelijk zelfs vaker dan je denkt. Jouw cliënt/patiënt.Verlaat Verdriet-er. Een Verlaat Verdriet-er met haar/zijn eigen verhaal. Niet altijd (of mogelijk zelfs heel vaak) zal een Verlaat Verdriet-er zich ervan bewust zijn dat klachten waarvoor hij/zij bij jou heeft aangeklopt gerelateerd zouden kunnen zijn aan het vroege verlies van haar/zijn ouder(s). De kans is dan levensgroot aanwezig dat jij als zorg-/hulpverlener de oorspronkelijke bron mist van de klachten.

    Rouw en verlate rouw

    ‘Ieder rouwt op haar/zijn eigen manier’ is vandaag de dag een van de sterke overtuigingen als het gaat over verlies en rouw. En ja. Dat is waar. Ieder rouwt na een verlies met eigen mogelijkheden en op eigen manier. MAAR. Bij verlate rouw gelden toch echt andere wetten. Het is belangrijk je daar als zorg-/hulpverlener van bewust te zijn. Het kan zowel voor jou, als voor je cliënt helpend zijn je dit te realiseren.
    Cliënten/patiënten die – na een recent verlies – bij jou aankloppen kunnen klachten relateren aan dat verlies. Bij verlaat verdriet en verlate rouw ligt dat anders. Totaal anders zelfs. Dan gaat het over een verlies dat lang geleden heeft plaatsgevonden. Mogelijk tientallen jaren. Verlaat Verdriet-ers hebben geleerd daar niet over te praten. Ze hebben zich dat aangeleerd omdat ze zich niet gezien, gehoord en erkend hebben gevoeld. Toen – als kind – niet. En nu – als volwassene – nog steeds niet.

    Kenmerkende Patronen

    In de vele jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk heb ik geleerd thema’s te onderscheiden die vrijwel alle Verlaat Verdriet-ers (en dat zijn er in de loop van de jaren heel veel) herkennen. Deze kenmerken die ik Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet heb genoemd kunnen sleutels zijn waarmee jij een Verlaat Verdriet-er kunt openen. Jouw cliënt/patiënt voelt zich gezien, gehoord en erkend. Zo kun je samen aan het (ver)werkwerk gaan. Ik noem een paar van de Kenmerkende Patronen:

    • Innerlijke eenzaamheid
    • Basaal gebrek aan zelfvertrouwen
    • Aanpassen
    • Niet om kunnen gaan met grenzen
    • Angst hebben niet ouder te worden dan de ouder is geworden (en dat kan onthutsend jong zijn)
    • Niet om kunnen gaan met intimiteit
    • Relatieproblemen

    Lees meer

  • | | |

    Schaamte overwinnen brengt opluchting

    DoorTitia Liese

    Schaamte overwinnen brengt opluchting, opluchting brengt heling.

    Gisteren had ik een gesprek met de nieuwe eigenares van de fysiotherapiepraktijk waar ik ’s ochtends dagelijks mijn sport-/oefenrondje doe. Sinds de overname door haar waait er een nieuwe wind door de praktijk. ‘We willen meer zijn dan alleen een praktijk waar je aan je knie geholpen wordt als je last hebt van je knie. Of aan een spier geholpen wordt als je last heb van een spier. We willen meer holistisch werken. Meer mensgericht. Samen met de patiënt zoeken naar oplossingen voor een probleem. Kort door de bocht: minder symptoom bestrijden, meer diepgang. Dat vraagt iets van de patiënt. Maar het vraagt vooral ook iets van ons, waar we eigenlijk niet voor zijn opgeleid. We stellen een patiënt die komt met een pijnklacht vragen die dieper gaan dan de pijnklacht alleen. Niet elke patiënt is daarvan gediend. Dan kan het gebeuren dat de patiënt verwijten heeft naar mij als fysiotherapeut. ‘Ik kwam voor pijn aan m’n schouder. Jij viel me lastig met vragen waarop de antwoorden jou geen steek aangaan. Ik kwam daar niet voor. En ik ondertussen heb nog steeds pijn aan m’n schouder.’

    Vruchtbaar gesprek

    Een paar maanden geleden nodigde ik de nieuwe eigenares van de praktijk uit voor een gesprek. ‘Ik hoor en zie soms signalen die passen binnen Kenmerken van Verlaat Verdriet. Zijn jullie je daarvan bewust? Doen jullie daar ooit iets mee? Ik kan m’n mond daarover houden, maar we kunnen ook eens kijken of ik jullie vanuit mijn kennis van dienst kan zijn.’ Zo zaten we gistermiddag zonder mankeren middenin een vruchtbaar gesprek. Uit dat gesprek werd me ook duidelijk hoe ingewikkeld het kan zijn voor fysiotherapeuten om vanuit een andere visie te werken. Patiënten komen voor een probleem in hun lijf. Daar willen ze vanaf. En wel zo snel mogelijk. Ze willen niet lastig gevallen worden met vragen over mogelijke diepere oorzaken. ‘Hoe zo: wil je beweren dat het tussen m’n oren zit?’

    Schaamte overwinnen

    Tijdens ons gesprek besef ik weer eens hoeveel schaamte er leeft. Ook bij Verlaat Verdriet-ers.
    Voor de Verlaat Verdriet-ers die schaamte voelen over het feit dat ‘het nog steeds niet over is’ en ‘dat ze er nog steeds mee zitten’ nog eens kenmerkende gevolgen van ruptuur en trauma die levenslang op kunnen spelen. Waarvoor je mogelijk bij de dokter terecht komt. Of mogelijk bij de fysiotherapeut. Mogelijk speelt dat ook bij jou.
    Besef: schaamte overwinnen brengt opluchting. Opluchting brengt heling.

    Kenmerken

    • Gevoeligheid voor stress
    • Angst- en paniekaanvallen
    • Gevoeligheid voor burn-out
    • Innerlijke eenzaamheid
    • Chronische pijnen
    • Suïcidegedachten
    • Chronische vermoeidheid
    • Gevoeligheid voor verslavingen

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | | | | |

    Een middag over jong ouderverlies in Winschoten met Titia Liese

    DoorTitia Liese

    ‘Het is ontzettend helend om met mensen te zijn die hetzelfde hebben meegemaakt.’

    Op zaterdag 9 mei organiseert TrOost Groningen een middag over jong ouderverlies in Winschoten. Deze middag staat in het teken van herkenning en erkenning van het verlies van mensen die als kind of jongvolwassene hun ouder verloren door overlijden. Spreker tijdens deze middag is Titia Liese, wier moeder op haar achtste overleed aan borstkanker. Dat zo’n ervaring een leven lang doorwerkt weet zij als geen ander, ze begeleidt al tientallen jaren mensen die dit ook meemaakten. Titia woont in Nunspeet, maar is geboren in Winschoten en heeft altijd een band met Groningen gehad. ‘Dat ik mag spreken over dit onderwerp op deze middag voelt een beetje als thuiskomen.’

    Waarom is dit onderwerp voor jou zo belangrijk?

    “Omdat ik zelf heb ervaren hoe helend het is om alsnog met jong ouderverlies aan de slag te gaan, ook al ben je volwassen. Zelf liep ik lang tegen veel problemen aan in mijn leven en ging het een hele tijd niet goed met mij. Toen ik rond mijn veertigste ontdekte dat dit met de vroege dood van mijn moeder te maken had was dat echt een eye-opener. Het speelde onderhuids een grote rol in mijn leven en ik voelde heel sterk dat ik ermee aan de slag moest.

    Verlaat Verdriet

    Door alsnog een rouwproces, ik noem het Verlaat Verdriet, aan te gaan heb ik zoveel gewonnen. Sindsdien heb ik het mijn levenswerk gemaakt om ook andere Verlaat Verdriet-ers in hun proces te begeleiden en herken ik veel patronen. Vaak krijgen mensen geen gehoor bij problemen en snappen ze maar niet waarom ze vastlopen. Ze hebben soms al een lange zoektocht achter de rug voor ze bij mij terechtkomen.”

    Wat zijn zoals de problemen die mensen op volwassen leeftijd tegen kunnen komen?

    “Ik hoor in al die jaren steeds dezelfde patronen: een basaal gebrek aan zelfvertrouwen en moeite hebben met grenzen stellen. Dit heeft te maken met overlevingspatronen die je ontwikkelt door de situatie waar je als kind noodgedwongen in terecht komt. Het is niet alleen de dood van de ouder, maar ook vaak de overgebleven ouder die ontredderd achterblijft. Veel Verlaat-Verdriet-ers hebben het gevoel dat ze alles alleen moeten doen, ze zitten gevangen in innerlijke eenzaamheid.”

    Waarom is deze middag nodig?

    “Het is belangrijk dat er meer bekend wordt over de gevolgen van jong ouderverlies op volwassen leeftijd, het is bijvoorbeeld in de hulpverlening nog een relatief onbekend onderwerp. Het kan al heel helend zijn om er met mensen over te praten die hetzelfde hebben meegemaakt.

    Schaamte

    Ik merk dat er vaak schaamte is, mensen hebben het gevoel dat ze dit ‘verwerkt’ moeten hebben en niet in het verleden mogen blijven hangen. Of, als ze heel jong waren toen hun ouder overleed, dat ze iemand ‘die ze niet gekend hebben ook niet kunnen missen’. Die schaamte, daar moeten we vanaf. Het is niet gek om hier als volwassene nog mee bezig te zijn, het is juist heel goed. Een van de deelnemers van mijn workshop zei laatst: ‘ik heb niet alleen mijn vader leren kennen, ik heb ook mezelf beter leren kennen.’”

    Tot slot: wat kunnen deelnemers aan deze middag verwachten?

    “De erkenning dat het heel normaal is om alsnog aandacht te besteden aan zo’n verlies in je kindertijd, het herkennen van verhalen en ervaringen van anderen, dat is vaak al ontzettend fijn. Ik zal in ieder geval mijn eigen ervaringen delen en wil mensen uitnodigen om met mij in gesprek te gaan. Ik hoop mensen te kunnen helpen om de puzzelstukjes in elkaar te laten vallen. Als geboren Groningse ben ik vereerd om mijn verhaal te komen doen. Dus ben je nieuwsgierig, herken je de patronen, wil je komen delen of gewoon luisteren, wees van harte welkom!”

    Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet

    • Je houdt graag alles onder controle.
    • Je vindt het moeilijk hulp te vragen
    • Je hebt het gevoel dat je ‘anders’ bent dan andere mensen
    • Je vindt het moeilijk om kritiek te incasseren
    • Je bent bang om afgewezen te worden
    • Je twijfelt veel aan jezelf en hebt het gevoel dat je alles alleen moet doen
    • Je vindt het moeilijk om onbevangen van het leven genieten
    • Je hebt moeite met grenzen aangeven
    • Je neemt altijd de zorg voor anderen op je
    • Je bewaart afstand in relaties
    • Je hebt weinig zelfvertrouwen

    Tekst: Annemieke Arendsen

    Bijzonderheden

    • Waar: Vennenkerk Winschoten
    • Wanneer: zaterdag 9 mei 2026
    • Tijd: 13.30 – ± 16.00. Inloop vanaf 13.00 uur
    • Entree: € 10,- pp
    • Aanmelden: info@troostgroningen.nl

    Lees meer

     

  • | | |

    Waar rook is, is vuur

    DoorTitia Liese

    Waar rook is, is vuur. Al een tijdje geleden kondigde ik aan dat het er aan zat te komen – de oude Verlaat Verdriet-site in een nieuwe vorm, met eigentijdse mogelijkheden. De rook was er dus al. Het vuur van toewijding ontstoken. En hoe! Al een tijdlang zijn Ronald en Stephanie bezig de migratie van de oude website naar de nieuwe vorm voor te bereiden. Een enorme klus voor allebei. De inhoud van de oude site www.verlaatverdriet.nu in z’n totaliteit gehandhaafd, maar in een hele nieuwe jas. Komend weekend gaat het gebeuren. De migratie van de site. 

    Dank, dank, dank

    ‘Ik vind dat jouw website een nieuwe vorm nodig heeft’ zei Ronald tijdens De weg van liefde twee jaar geleden. ‘En ik wil dat voor je gaan doen. Jouw werk is het waard om nog meer mensen van toegankelijke informatie te voorzien over de levenslange impact van jong ouderverlies ‘. ‘Daar wil ik aan meewerken’ zei Stephanie prompt tijdens die gedenkwaardige Weg van liefde.

    Een mooie, nieuwe samenwerking kon zich gaan ontwikkelen tussen Ronald, Stephanie en mij. Wat ben ik blij dat ik na ruim twintig jaar de verantwoordelijkheid voor de Verlaat Verdriet-site aan jullie professionele en vertrouwde handen over mag en kan dragen. Wat een mega-stap in de verduurzaming van mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik ben niet alleen SUPER-trots op jullie, ik ben jullie ook SUPER-dankbaar voor onze hartverwarmende samenwerking. Het zal ook wennen zijn voor mij, maar het allermeeste voel ik nu: DANK! DANK! DANK!