• | |

    Symposium Ontmoeting in de moedermaand

    DoorTitia Liese

    Moedermaand

    Meimaand

    Maand van groei. Maand van bloei.
    Al in de Romeinse tijd gewijd aan de moedergodin Maia.
    Sinds de middeleeuwen gewijd aan de heilige Maria.

    Moederdag

    Mei. De maand van Moederdag.
    Moederdag. Een dag voor Verlaat Verdriet-ers die hun moeder verloren een dag die gemengde gevoelens oproept. Gevoelens van gemis. Van intens verdriet. Maar ook gevoelens van liefde. Van soms ontluikende liefde, als je in je verlate rouw proces dichter bij je moeder komt. Als je meer de dochter /de zoon wordt van de vrouw die voor altijd jouw moeder is.

    Vader

    Zoals je hebt kunnen lezen in mijn blog Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis organiseren we in het vroege voorjaar 2024 (datum binnenkort bekend) symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Gezien de spreker – en zijn boek Vader – zal de focus  op die dag in de eerste plaats liggen op Vader. En op het vroege verlies van Vader. Wat overigens niet wil zeggen dat Verlaat Verdriet-ers die hun moeder zijn verloren niet deel zouden kunnen nemen aan deze dag. Ook als je jong je moeder bent verloren kan het zijn dat je Ap Dijksterhuis graag wilt horen spreken. Graag zou willen ontmoeten. En dat kan. Bij de schrijfworkshops in de middag zullen we daar zeker rekening mee houden.

    Goed nieuws

    Nu we in de bijzondere omstandigheid zijn dat we gebruik mogen maken van De Ontmoeting in Nunspeet zijn we ook in de gelegenheid een symposium te organiseren met focus op Verlaat Verdriet-ers die hun moeder hebben verloren. We zijn onderweg met plannen en ideeën voor de invulling van deze dag. In het ochtendprogramma tijd en ruimte voor Inleiding. In de middag net als in het symposium met Ap Dijksterhuis workshops rondom schrijven.

    Ideeën en suggesties

    Mocht je ideeën of suggestie hebben voor invulling van het ochtendprogramma: van harte welkom om ze te delen. Stuur een mailtje naar titia@verlaatverdriet.nu 

    Voortgang

    Blijf op de hoogte van ontwikkelingen rondom beide symposia. Volg ons in mijn blog of op FB. Ben je nog niet aangemeld voor mijn blog? Meld je aan.
    Je bent van harte welkom!

  • | |

    Verlaat Verdriet, en complicaties rondom je geboorte

    DoorTitia Liese

    In oktober jl, in Codiponte tijdens onze schrijfretraite De weg van liefde, ontstond het plan. Gisteren kwamen we bij elkaar. Anne – 9 jaar toen ze haar moeder verloor, neonatoloog. Jolanda – 14 maanden toen ze haar moeder verloor, orthopedagoog. Marian – 3,5 jaar toen ze haar moeder verloor, 19 jaar toen ze haar vader verloor, persoonlijk begeleider. Ikzelf (Titia) – 8 jaar toen ik mijn moeder verloor, Verlaat Verdriet-specialist.

    Complicaties

    Mijn eigen geboorte verliep verre van ongecompliceerd. Op het allerlaatste moment met de keizersnede uit mijn moeder gerukt, meer dood dan levend. De eerste dagen van m’n leven in een ‘zuurstofkastje’. Maar nee, ik wist het zeker in de eerste 20 jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik moet niet doen alsof het bij mij allemaal een beetje erger is dan bij andere Verlaat Verdriet-ers omdat mijn eigen start zo moeizaam was.

    Aandachtspunt

    Het bleef in al die jaren wel een aandachtspunt bij me. De vele Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de loop van de jaren heb gewerkt. De signalen die ik dacht te zien. Te horen. Er was niet alleen voor mij een complicatie. Ik zag meer. Hoorde meer. Ik zag overeenkomende kenmerken. Gebruikelijke kenmerken van Verlaat Verdriet-ers, maar dan nog veel sterker. Ik hoorde ze. Steeds meer werd me duidelijk: er is wel degelijk iets aan de hand. Complicaties rondom je geboorte. Voor je geboorte. Tijdens je geboorte. In de eerste 1000 cruciale dagen van je leven.

    Kenmerken

    Ik zag en hoorde de gevoelens van je altijd een buitenstaander voelen. Geen deelnemer te zijn. Ten diepste altijd het gevoel te hebben: er is niemand voor mij. Ik sta er helemaal alleen voor. Diepe angsten voelen die je niet goed thuis kunt brengen, ondanks alles wat je in je verlate rouwproces al hebt gedaan. De manier van aandacht trekken. Altijd de negatieve optie kiezen, ook al wil je heel graag anders. Je verantwoordelijk voelen voor dingen waar je helemaal niet verantwoordelijk voor bent. Zoals bijvoorbeeld het overlijden van je moeder tijdens, of vlak na je geboorte. Doorgegeven angsten in de vrouwenlijn als het gaat om zwangerschap en bevalling. En: hoe kun je moeder zijn als je het moederschap van je moeder niet of nauwelijks hebt meegemaakt.

    Een Verlaat Verdriet-ster schreef me: ‘Ook ben ik op dit moment erg bezig met mijn geboorte en het ongeveer 2 maanden alleen liggen in de couveuse. Wat dat met mij gedaan moet hebben. Helemaal alleen liggen huilen en vechten. En vechten doe ik nu denk ik nog steeds, met mijn man, onze kinderen en mezelf.‘

    Dat is waar we ons gisteren gedachten over hebben gemaakt. Op welke manier kunnen we een handreiking maken voor bewustwording van de mogelijke invloed van complicaties rondom geboorte op Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Uitnodiging

    Gaat dit ook over jou?
    Heb je het gevoel dat je een bijdrage kunt en wilt leveren aan dit initiatief?
    Stuur een mailtje naar Titia Liese : Titia@verlaatverdriet.nu 

  • | | |

    Waar komt toch die aanname vandaan?

    DoorTitia Liese

    Waar komt toch die aanname vandaan?
    Welke onderzoeken wijzen dit uit? De aanname bij wetenschappers dat de meeste kinderen die jong een ouder verliezen dat kunnen verwerken? (in hun jeugd?).
    Wie heeft die onderzoeken gedaan? Waar? Waar zijn die onderzoeken? Wat staat daar in?

    Recent meldt onderzoeker/specialist op het gebied van kinderen, jongeren en verlies dr. Mariken Spuij het weer in het artikel in Volkskrant Magazine van 11 november 2023 ‘De meeste kinderen en jongeren die een ouder verliezen lukt het dit zelf te verwerken.’
    In het artikel in Volkskrant Magazine drie interviews. Verhalen van jonge ‘wezen’. Heftige verhalen. Van wie je, al lezend, bij een van de ‘wezen’ ontdekt dat ze helemaal geen wees is (hoe onzorgvuldig kun je zijn?). Wat overigens niet wegneemt dat het verhaal van deze ‘wees’ ook een heftig verhaal is. Maar: als één van je ouders nog leeft, ook al woont die ouder in het buitenland, dan ben je geen wees. Dan ben je een zogeheten ‘halfwees’. Dan ben je iemand die jong een ouder is verloren door overlijden. En dan ben je dus, volgens wetenschappelijk onderzoek, in staat dat verlies (in je jeugd) te verwerken.

    Waar komt toch die aanname vandaan?

    Steeds opnieuw de verbazing bij Verlaat Verdriet-ers die ik ontmoet in mijn Verlaat Verdriet-werk. In mijn workshops. Met name bij Verlaat Verdriet-ers die zelf werkzaam zijn als wetenschapper. Als onderzoeker. Docent. Als psycholoog. Als orthopedagoog.
    Waar komt toch die aanname vandaan?
    Over welke onderzoeken gaat dat?
    Wie heeft die onderzoeken gedaan?
    Waar?

    Hoe is het mogelijk dat kennelijk nooit en nergens een wetenschapper zich afvraagt: ‘Doen wij het wel goed?’ ‘Klopt het eigenlijk wel wat wij doen?’
    ‘Bevragen we ooit volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden?’
    ‘Op welke aannames baseren we onze onderzoeken eigenlijk?’
    ‘Waar en hoe vinden we de mensen die we zouden kunnen ondervragen?’
    ‘Wat willen we dan weten?’ ‘Welke vragen zijn dan relevant?’

    Ongestelde vragen

    ‘Of kinderen die een ouder verliezen daar later nog last van kunnen hebben is een onbeantwoorde vraag.’ las ik een aantal jaren geleden in een artikel van de hand van Mariken Spuij bij de presentatie van haar proefschrift in boekvorm.
    Bij wetenschappers: ja, kennelijk.
    Maar zou het kunnen zijn dat die stelling meer te maken heeft met ongestelde vragen dan met onbeantwoorde vragen?
    Wij: volwassen ‘ervaringsdeskundigen’ hebben namelijk een heleboel antwoorden als de juiste vragen worden gesteld.

    Lees meer

    Onderzoeken die Mariken Spuij recent aan mij heeft doorgegeven

    ‘Er wordt geluisterd en er is recent mooi onderzoek gedaan (retrospectief dat wel…). Waarbij ik opmerk dat er tegenwoordig grote cohorten kinderen gevolgd worden (niet specifiek gericht op verlies) dus wellicht kunnen we over 20,30,50 etc jaar veel beter dingen zeggen. Het zal echter altijd genuanceerd zijn en blijven. De mens en zijn context zijn immers complex.’

    ‘Ik wijs je graag op recente publicaties. Stapje voor stapje komt er meer data. Maar nogmaals retrospectief… en niet prospectief…’

    Je vroeg naar de bronnen waar de journaliste zich op baseert. Zij baseert zich echter op iets anders van Bonnano. Ik heb het even voor je nagevraagd.

    https://www.researchgate.net/publication/5607614_The_Human_Capacity_to_Thrive_in_the_Face_of_Potential_Trauma

    Mijn dank aan Mariken Spuij!

    Rouw bij kinderen en jongeren 

  • | | |

    HELP! Ik ben dus niet zo uniek!

    DoorTitia Liese

    ‘Ik ben niet de enige.’ Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het een opluchting te merken dat ze niet de enige zijn die in hun jeugd hun ouder(s) verloren. En niet de enige die daar nu nog mee worstelen. Ook al besefte je zelf misschien allang dat je (waarschijnlijk) niet de enige was die jong je ouder(s) verloor: ook dan had je mogelijk diep van binnen nog steeds het gevoel dat je toch de enige was. Dat je toch de enige bent.

    Eenzaamheid

    Voor heel veel Verlaat Verdriet-ers een opluchting. Maar niet voor allemaal. In één van de eerste workshops ooit, een workshop voor dochters zonder moeder, riep een deelneemster op de laatste dag  ‘HELP! Ik ben dus niet zo uniek! Wat een schok voor me, om hier te ontdekken dat ik helemaal niet zo uniek ben als ik altijd heb gedacht. Dat ik helemaal niet zo bijzonder ben’. Ze moest er zelf hartelijk om lachen. Maar de ontdekking deed ook pijn En die pijn kon je ook horen in haar lach. Ineens kon ze het voelen. ‘Er wordt iets van me afgenomen. Iets waar ik goed beschouwd stevig aan was gehecht. Wat me ook heel dierbaar was. Mijn gevoel anders te zijn dan anderen. Een uniek exemplaar te zijn van de menselijke soort.’ Tegelijkertijd besefte ze welk prijskaartje daar altijd aan had gehangen. EENZAAMHEID. Het gevoel er niet bij te horen. Geen deel te zijn van een groter geheel. Geen deelnemer te zijn. Er niet toe te doen. Altijd een buitenstaander.

    Overeenkomsten

    Haar ontdekking indertijd deed ook iets met mij. Ineens zag ik de overeenkomsten met mijzelf. Hoe ik ook altijd dacht anders te zijn dan anderen. Totdat ik, dankzij mijn jarenlange Verlaat Verdriet-werk, ontdekte dat dit een Verlaat Verdriet-patroon is. Dat wij, Verlaat Verdriet-ers, helemaal niet zo uniek zijn. Integendeel. Dat we heel veel overeenkomsten hebben. Niet alleen als mens, maar ook in de (overlevings-)patronen die we hebben ontwikkeld. Ik ontdekte hoe eenzaam het idee anders te zijn dan anderen – uniek te zijn – je maakt als mens. Als individu. Ik realiseerde me hoe hoog de prijs is van de existentiële eenzaamheid die wij betalen voor onze vermeende uniciteit (en dan bedoel ik hier niet alleen Verlaat Verdriet-ers!).

    Identiteit

    Wat mij, in de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk ook steeds duidelijker is geworden, is de hardnekkigheid van deze patronen. Zoals die gevoelens van anders zijn. Er niet bij te horen. Geen deel te zijn. Een buitenstaander. Gevoelens die zich in de loop van je jeugd – en van je verdere leven – in je hebben vastgehecht in de vorm van hardnekkige overtuigingen. Die deel uit zijn gaan maken van je identiteit. Van wie je bent geworden. Die steviger in je verankerd zijn geraakt naarmate je jonger was toen je je ouder verloor.

    Vragen

    Durf je het aan in de spiegel te kijken? Je hardop af te vragen:

    • Ben ik echt zo anders?
    • Is mijn verhaal echt zo uniek?
    • Ben ik mijn verhaal?
    • Wil ik voor altijd de tol van eenzaamheid blijven betalen?
    • Durf ik patronen los te laten?
    • Wat heb ik nodig om dit te kunnen veranderen?

    Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien en horen Rouw kent geen tijd