• | |

    Ze heeft toch rouwverwerking gehad….

    DoorTitia Liese

    Ze heeft toch rouwverwerking gehad….

    Steeds vaker krijg ik signalen als: ‘Ze heeft toch rouwverwerking gehad‘ uit de wereld van hulpverleners. Het zijn verzuchtingen in deze – of vergelijkbare – bewoordingen van professionals die werken met kinderen die in hun jeugd een ouder – of hun beide ouders – hebben verloren. Kinderen. Tieners. Pubers. Adolescenten. Jong volwassenen. Die onbegrijpbaar gedrag vertonen. Die, en dat is nog vele malen ernstiger, onbegrepen gedrag vertonen. Jonge Verlaat Verdriet-ers die zich, ondanks alle goedbedoelde hulp die ze na het verlies van hun ouder(s) kregen, onbegrepen voelen. Zich nog verder afsluiten voor weer een hulpverlener die er geen snars van begrijpt. Zij/hij heeft toch rouwverwerking gehad! Wat kan er dan nu nog aan de hand zijn?

    Hulpverleners

    Elke keer als ik weer zo’n verzuchting hoor of lees voel ik de boosheid in me opkomen. De frustratie. Wanneer, oh wanneer, dringt het eens bij hulpverleners door dat een kind dat een ouder verliest door overlijden veel meer verliest dan die ouder alleen. Oneindig veel meer. Wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat hulpverlening bij jong ouderverlies is gebaseerd op onderzoek van wetenschappers naar kinderen, verlies en rouw. Wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat deze wetenschappers geen snars weten van de gelaagdheid en de complexiteit van de gevolgen van jong ouderverlies op de lagere termijn. En wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat ‘rouwverwerking’ bij kinderen die hun ouder(s) verliezen niet voorkomt dat deze kinderen in hun volwassenheid vast kunnen lopen in patronen van de overleefkracht die ze hebben moeten gebruiken om zich staande te houden.

    Schaamte overwonnen

    ‘Weet je wat het is?’ stelt een van de deelnemers – zelf wetenschapper en onderzoeker – in een Verlaat Verdriet-workshop enige tijd geleden. ‘Wetenschappers denken altijd dat zij gelijk hebben’.
    Wat ben ik blij met Verlaat Verdriet-ers als Annemieke Arendsen die haar angst, en haar schaamte, om naar buiten te treden overwint. Een artikel schrijft over het vroege verlies van haar vader dat kort geleden is gepubliceerd in NRC. Haar artikel met ons deelt tijdens het Verlaat Verdriet-symposium van 2 maart j.l. Die de moed opbrengt zich te laten interviewen door een krant (Algemeen Dagblad, editie Utrecht. Zaterdag 30 maart 2024. Binnenkort mogelijk doorgeplaatst naar andere regionale edities van Algemeen Dagblad. En mogelijk ook naar regionale edities van De Stentor.)
    Wat ben ik blij met Joost Klein, die onbeschroomd laat weten wat het vroege verlies van zijn ouders met hem heeft gedaan. En nog doet. Wat zijn trieste zoektocht naar adequate hulp met hem heeft gedaan. En nog doet.

    JA

    JA – het is tijd

    • Om hulpverleners te scholen in de complexiteit van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn;
    • Voor een Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners;
    • Voor een nieuwe website: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Ik kan je verzekeren: aan alle JA’s wordt gewerkt (en nog veel meer!).

  • | | |

    De bijzondere kracht van erkennen

    DoorTitia Liese

    ‘Nee. Ik heb me nooit een Verlaat Verdriet-er gevoeld.’ zegt de spreker tijdens Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart j.l. Eigenlijk begint de man die op zijn vierde zijn vader verloor door overlijden zijn lezing met deze constatering. ‘Nee, ik heb mij nooit een Verlaat Verdriet-er gevoeld. Misschien een verlaat misser. Maar nooit een Verlaat Verdriet-er.’ We zagen het gebeuren op deze dag. Hoe de man die zich nooit een Verlaat Verdriet-er had gevoeld zich in de loop van de dag een Verlaat Verdriet-er ging voelen. Een Verlaat Verdriet-er werd. We zagen wat er met hem gebeurde. Hoe hij deel werd van ons allemaal. Je zag hem bijna denken: ‘Ik hoor ergens bij. Ook al zou ik er misschien uit mezelf nooit op zijn gekomen. Ook al is het niet direct een groep waar je graag bij wilt horen. Maar als het dan toch zo is, dan is het oké.’ Hij keek rond. En zag dat het goed was.

    De kracht van erkennen

    Soms kijk ik zelf ook met verwondering naar mezelf. Zo ook op deze dag van het symposium. Ben ik dat? Ben ik die vrouw die knuffelt en omhelst? Die omhelsd wordt, en geknuffeld? Ben ik dat teruggetrokken en verlegen meisje? Die teruggetrokken en verlegen vrouw die het liefst zo onopvallend mogelijk door het leven ging? En daar ondertussen diep van binnen altijd verdrietig en bozig om was? Die zich altijd diep eenzaam voelde? Die teveel dronk omdat ze bang was dat ze anders helemaal nooit iets durfde te zeggen? Aan de buitenkant te zien functioneerde, maar zich van binnen altijd een stuurloos wrak voelde?

    De kracht van ervaringsgenoten

    Dat is de kracht van erkennen. Van samen zijn met ervaringsgenoten. Je kunt delen. Je begrijpt elkaar met een half woord. Gaat samen meteen een diepte in. Kunt je tranen laten zien. Met elkaar gieren van de lach. Dat is de kracht van erkennen. Er valt iets van je af. Je voelt dat je deel bent van een groter geheel. Alleen dat al is helend.

    Delen helpt meteen

    Je ervaart meer

    • Rust
    • Vertrouwen
    • Ruimte voor verandering
    • Zelfvertrouwen

    Elfjes

    De wand met Elfjes die geschreven werden in de schrijfworkshops waarmee we deze bijzondere dag afsloten getuigde op een eigen manier van het lichte, en de kracht van dit samenzijn. Zoals bijvoorbeeld:

    Erkennen
    Samen zijn
    Vreugde en verdriet
    Nieuwe wereld opent zich
    Toekomst 

  • | | |

    Verlaat Verdriet-symposium van zaterdag 2 maart volgeboekt

    DoorTitia Liese

    Ons Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart a.s. in De Ontmoeting in Nunspeet is volgeboekt.

    Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten in de toekomst? Zoals bijvoorbeeld onze plannen voor de animatiefilm Een verlies voor altijd, biografisch centrum Casa Bodoni, en/of de schrijfretraite in Codiponte De weg van liefde. Volg ons dan via de blogs van Titia Liese op deze site, en/of via de Facebook-sites.

    Bijzondere dag

    Wij zien uit naar een bijzondere dag van ontmoeten, (hernieuwd) kennismaken, delen, en leren van elkaar. Je kunt er ongetwijfeld binnenkort meer over lezen.

  • | |

    Een heel merkwaardig fenomeen

    DoorTitia Liese

    ‘Kinderen die en ingrijpend verlies lijden hebben baat bij een stabiele omgeving. Dan kunnen ze goed worden opgevangen.’ Ik lees woorden van een wetenschapper die zich heeft gespecialiseerd in kinderen, verlies en rouw bij een krantenartikel over kinderen die jong een ouder verliezen. Deze wetenschapper is gevraagd hierover als deskundige iets te zeggen. JA, denk ik dan. JA. Daar heb je vast helemaal gelijk in. Kinderen hebben baat bij een stabiele omgeving. Maar wat denk je dat er zo verschrikkelijk, zo onomkeerbaar is verwoest als een ouder overlijdt? Of dat nu is na een ziekbed. Of plotseling. Verwacht. Of onverwacht. Wat denk je dat er over is van die stabiele omgeving na het overlijden van de ouder (voor zover die omgeving al stabiel was)? Denken wetenschappers nog altijd dat als je als kind maar een leuke tante had, of een leuke buurvrouw die met de koekjestrommel klaar zat, dat je er dan later ‘geen last van hebt’?

    Een heel merkwaardig fenomeen

    Voor mij nog steeds – en eigenlijk in toenemende mate – een heel merkwaardig fenomeen. Wetenschappers die zich gespecialiseerd hebben in kinderen, verlies en rouw die zich altijd weer opwerpen als deskundige als het gaat over jong ouderverlies op de langere termijn. Wat weten deze wetenschappers over de gevolgen van jong ouderverlies? Laat me gokken. Niets. Helemaal niets. Tenminste niet iets wat je ‘wetenschappelijke kennis’ zou kunnen noemen. JA, denk ik als ik weer iets lees van een wetenschapper als ‘deskundige’. Je weet iets van het begin. Dat zou kunnen. Maar wat weet je in s’ hemelsnaam van de gevolgen?

    Ik wil erbij zijn

    ‘Ik ben nog helemaal confuus. En eigenlijk nog helemaal in de war.’ Gisteren. Namiddag. Telefoon. Ik hoor een stem. Overduidelijk nog confuus, en in de war. ‘Ik kreeg een krantenartikel toegestuurd. Gaat over een symposium. Ik weet niet wat me overkomt.’ De stem hapt even naar adem. ‘Ik heb meteen jouw hele site gelezen. Al jouw filmpjes bekeken. Altijd heb ik geweten dat er iets met mij aan de hand is. Nooit heb ik er woorden aan kunnen geven. En nu, ineens, lees ik het. Zie ik het. Ik heb je heel impulsief gebeld. Maar ik wil me heel graag aanmelden voor het symposium. In wil erbij zijn. Alles zien. Alles meemaken. Kan dat nog?

    Doen

    Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.
    Zaterdag 2 maart in Nunspeet. Verloor je ook je ouder(s) in je jeugd? Wil je er ook bij zijn? Zo lang het kan maken we met liefde een plekje voor je (let op: je kunt alleen deelnemen als je je tevoren hebt aangemeld!). Stuur een mailtje naar symposium@verlaatverdriet.nu met duidelijke vermelding van je naam, dan laten we je weten of we nog ruimte hebben.

    Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen 

    Zien

    Rouw kent geen tijd