• | |

    De dag dat ik mijn vader en mijn moeder begroef

    DoorTitia Liese

    Bij het boek dat ik vorige week kocht in de boekhandel (Geen tijd verliezen) kreeg ik het kleine boekje Zonnegloren cadeau. Een kleine bundel korte verhalen, samengesteld door Matthijs van Nieuwkerk.

    Herbegraven en cremeren

    In de trein, op weg naar Terschelling, sla ik het boekje open. In de Inhoud valt mijn oog meteen op het korte verhaal van Heleen van Royen De dag dat ik mijn vader en mijn moeder begroef. Herbegraven en cremeren zijn thema’s die nogal eens spelen bij Verlaat Verdriet-ers (lees ook: Herbegraven en cremeren, blz 108 in Gat in je ziel). Daarom deel ik een fragment uit het korte verhaal van Heleen van Royen graag met je. Het cadeau-boekje is vast nog voorradig in de boekhandel.

    ……….Ik strek mijn hand uit naar de bekleding en raak die aan. En dan gebeurt het: het universum scheurt open en ik word in een wormgat gezogen. Van het ene op het andere moment ben ik weer dertien jaar. Het is 1978. Mijn vader is dood. Ik breek. Ik begin te jammeren en onbedaarlijk te huilen. We hebben nooit afscheid van elkaar genomen, want hij vertrok als een dief in de nacht en was daarna bijna een week vermist. Nu is hij hier. Dichter bij hem ben ik in geen veertig jaar geweest……  

    Zonnegloren

    Zomerlezen 2022

  • | | |

    Traumasporen in: Geen tijd verliezen

    DoorTitia Liese

    Pyama-Pinksterdag

    Een van de vreselijkste eigentijdse woorden die ik ken: pyama-dag. Kun je je iets bedenken dat suffer is dan een pyama-dag? Echt. Een vreselijk woord. En wat deed ik tweede Pinksterdag 2022 op Terschelling? JAAA. Een pyama-dag. Een hele dag regen. Onafgebroken. Een hele dag binnen. In m’n huisje. Lezen. Lezen. En nog eens lezen.

    Geen tijd verliezen

    Op het allerlaatste moment voor ik naar Terschelling vertrok bestelde ik bij de plaatselijke boekhandel de biografie van Jolande Withuis over Jeanne Oosting: Geen tijd verliezen. Jeanne Bieruma Oosting. Kunstenares. Schilderes. Grafica. Biertje voor intimi.

    Wat kan een regendag in je eentje in je huisje op Terschelling heerlijk zijn. Lezen. Lezen. En nog eens lezen. Over een adelijk meisje uit de vorige eeuw dat zich vrij vocht uit haar bekrompen adelijke familie. Zeer getalenteerd. Tegen de traditie en de mores van die tijd in kiest ze voor een leven als werkende vrouw die haar eigen kost verdient. Succesvol in een leven als kunstenaar, waarin ze evenzeer leed onder afwijzing. Gevoelens van afwijzing. (Innerlijke) eenzaamheid. Angst voor de toekomst. Verliesangst.

    Traumasporen

    Dochter van een schatrijke moeder. Een adelijke moeder, die als vierjarig kind háár moeder verloor. Geboeid lees ik dit prachtige boek van biografe Jolande Withuis. Zo mooi geschreven. Zo goed gedocumenteerd. Het leven van Jeanne Oosting. Friesland. Achterhoek. Den Haag. Parijs. Amsterdam. Achterhoek. Ik geniet van deze terugblik in de wereld van de kunst en de kunstenaars van de 20e eeuw. Een vrouwenleven van een vrijgevochten, zelfstandige vrouw. Geboren in 1898. Overleden in 1994.

    Maar het meest geboeid lees ik over kwellingen die je, als je de thema’s (her)kent, voor een groot deel terug kunt leiden naar Verlaat Verdriet-thema’s. In de relatie van haar ouders. Het desastreuze huwelijk. De ingewikkelde relatie tussen een bemoeizuchtige  moeder, en een naar onafhankelijkheid snakkende dochter. Aantrekken. Afstoten. In een (bijna) onophoudelijke stroom. Angst voor afwijzing. Innerlijke eenzaamheid. Eindeloos verlangen naar intieme relaties. Vernederingen. Zelfvernederingen. Wanhoop. Depressies.

    Nee – ik heb geen tijd verloren op deze pyama-dag.
    Lezen. Lezen. En nog eens lezen in Geen tijd verliezen.

    Boek

    Ben je benieuwd naar de trans-generationele traumasporen in dit boek?
    Geen tijd verliezen

    Tentoonstellingen

    De zomer van Jeanne

  • | | | |

    Hulpverleners, hoe kan ik jullie helpen?

    DoorTitia Liese

    Kennis

    Jarenlang heb ik me er het hoofd over gebroken. Op welke manier kan ik mijn kennis van Verlaat Verdriet en verlate rouw doorgeven aan hulpverleners? ‘Wat gebeurt er met jouw werk als jij het niet meer doet?’ is me vaak gevraagd. ‘Geen idee.’ zei ik dan. Maar het knaagde wel. Hulpverleners hebben (over het algemeen gesproken) zo weinig kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. En ik heb zoveel daarvan. Maar hoe maak ik de verbinding met professionals op een manier die professionals iets brengt, en voor mij goed en inspirerend is om te doen.

    Complex

    Hoe doe ik dat met een terrein dat zo divers is, zo gelaagd, en zo complex als Verlaat Verdriet. Hoe doe ik dat met een rouwproces dat zo specifiek is. Zo anders dan rouw na recent verlies.
    Scholingsdagen? Trainingen? Symposia? Me aanpassen aan verwachtingen en eisen waar ik me niet prettig bij voel? Aan gelikte programma’s waarin m’n didactische kunstjes laat zien? Ik wilde iets met mijn kennis, die naar ik vermoed toch behoorlijk uniek is. Maar hoe?

    Licht

    Vorige week ineens ging me een licht op. Zo simpel. Zo voor de hand liggend als je alleen maar kunt verzinnen wanneer je je er eerst jaren het hoofd over hebt gebroken.
    Een simpele vraag. Eén simpele vraag. Hulpverleners, hoe kan ik jullie helpen in jullie werk met Verlaat Verdriet-ers?

    Aan de vorm wordt gewerkt.
    Ik heb er zin in.

  • | |

    Ruimte gemaakt voor nieuwe perspectieven

    DoorTitia Liese

    Huis verkocht

    Gisteren was het zover. Samen naar de notaris. Met de vrouw die voor de gemeente op een prachtige, zorgvuldige en integere manier het proces van verkoop-/aankoop heeft begeleid. Contract getekend. Ik heb mijn huis verkocht aan de gemeente Nunspeet.  Mijn huis is niet meer mijn huis, maar mijn huis is nog steeds m’n huis. Ik mag er nog minimaal 2,5 jaar blijven wonen. Het huis waar ik veertig jaar lang met zoveel plezier heb gewoond. Waar mijn eigen Verlaat Verdriet-proces op gang kwam. Ik in dat proces zoveel dalen en zoveel pieken heb ervaren. Waar ik zoveel Verlaat Verdriet-ers heb ontvangen. Waar zoveel bijzondere dingen zijn gebeurd. Zoveel ervaringen zijn gedeeld.
    Wat een bijzondere deal met de gemeente.

    Codiponte

    De verkoop van mijn huis voorziet me van financiële middelen die nodig zijn om van mijn huis in Codiponte, Casa Bicaudata, een plek te maken voor mensen die in de rust en de geborgenheid van het pleintje op de Rocca van Codiponte aan het werk willen met hun levenservaringen. Met hun levensverhaal.

    Verlaat Verdriet-werk

    Mijn Verlaat Verdriet-werk gaat qua vorm en inhoud veranderen. In de toekomst ga ik meer gebruik maken van digitale mogelijkheden van het web. Ook ga ik me meer dan tot nu toe richten op het ondersteunen van hulpverleners in hun werk met Verlaat Verdriet-ers. 

    Teruggaan, om verder te kunnen

    Morgen, 27 mei 2022, vindt het overleg plaats met Carin Wormsbecher en Ric Hofmans van uitgeverij Gopher over de vernieuwde uitgave van Teruggaan, om verder te kunnen en het format voor andere uitgaven in verband met Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet zoals ik dat nu in mijn hoofd heb.

    Laatbloeier

    ‘Ze is een laatbloeier’ zei de aardrijkskundeleraar op de middelbare school waar ik ooit jammerlijk mislukte. ‘Val maar dood’ dacht ik toen ik dat hoorde. Tijd om mijn mening te herzien.
    Nieuwe perspectieven. Genoeg te doen. Werk in uitvoering.