• | | |

    Schatgids van Codiponte: Levend verleden 1

    DoorTitia Liese

    Als je de tijd neemt, zie je meer

    Levend verleden

    ‘Mensen hier in de omgeving begrijpen de fascinatie voor het verleden niet goed’ vertelt Maartje. ‘Hoezo. Verleden. Het verleden is er. Altijd. In ons. Om ons heen. Gewoon. Dagelijks. Het verleden is altijd aanwezig. Levend.’

    Codiponte maakt deel uit van de gemeente Casola in Lunigiana in de provincie Massa-Carrara. Casola in Lunigiana telt ± 1200 inwoners. Deelgemeenten van de gemeente Casola in Lunigiana zijn: Argigliano, Cascania, Casola, Castello di Regnano, Castiglioncello, Codiponte. Equi Terme, Luscignano, Regnano, Reusa Oadula, Ligliancaldo, Vedriana. Vigneta, Vimaiola Montefiore.

    Codiponte is een strategische overgangspas. Kruispunt van oude wegen die de kust verbinden met het binnenland van Italië. En via een zij-arm van de pelgrimsroute Via Francigena met het noorden van Italië. Met het noorden van (West) Europa en met Rome (en via Rome met Jeruzalem).

    In de Romeinse tijd vormde de nederzetting Codiponte een pagus. Het kleinste administratieve district van een gouw (provincie). De naam Codiponte is afgeleid van Capite Pontis, de brug die reizigers over moesten bij de oversteek van de Lunigiana naar de Garfagnana. En vice versa. Langs deze hoofdas verbonden de Romeinen de havenstad Luni met Lucca.
    De naam Codiponte is voor het eerst gevonden in een document uit 793: Capite Pontis: Plebem Sancti Cipriani de Capite Pontis. (De heilige Ciprian geeft mensen bruggenhoofd.)

    Schatten van Codiponte

    (in alfabetische volgorde)

    Aulella

    De rivier de Aulella ontspringt op de grens van de provincies Massa Carrara en Lucca. De Aulella en stroomt in de stad Aulla uit in de rivier de Magra.

    Borgo

    De borgo is het middeleeuwse deel van het dorp Codiponte.

    Brug

    Naar alle waarschijnlijkheid verbond deze brug al in de tijd van de Romeinen het dorp met een Romeins fort aan de overzijde van de Aulella.

    Lees meer

  • | |

    Zoveel soorten van verdriet

    DoorTitia Liese

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Trauma en ruptuur

    Trauma = wond
    Ruptuur = inscheuring of verscheuring

    In het proces van verlate rouw bij Verlaat Verdriet is het van belang te onderzoeken wat het vroege verlies van je ouder(s) bij je teweeg heeft gebracht. Hoe ziet die wond er uit bij jou? Is er sprake van een oppervlakkige verwonding die al genezen is? Of is er sprake van een desastreuze breuk, die tot op de dag van vandaag een rol van betekenis speelt in je leven? Een breuk die vraagt om tijd, zorg en aandacht om alsnog te kunnen helen?

    Niet elke ruptuur betekent trauma

    Niet in alle gevallen hoeft het vroege, onomkeerbare verlies van je ouder(s) trauma te hebben veroorzaakt die tot in je volwassenheid je leven beïnvloedt. Mogelijk zijn de omstandigheden in je vroege jeugd zodanig geweest dat uit dit verlies geen psychologisch trauma is ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s( verloren, dan ben jij in de eerste plaats de aangewezen persoon om hier iets van te vinden. Mogelijk verloor je jong je ouder(s) en zeg je over jezelf: ‘Ik heb geen Verlaat Verdriet. Verlaat Verdriet gaat niet over mij.’
    Maar…
    Mogelijk trekken je naasten uit je dagelijkse gedrag andere conclusies. Bijvoorbeeld omdat ze je controle-dwang ervaren. Of ze maken je angst- en paniekaanvallen mee. Mogelijk ervaren je naasten dat jij je nooit helemaal geeft. Dat je nooit helemaal aanwezig bent. Of dat je juist nadrukkelijk wel altijd aanwezig bent.
    Misschien zeggen ze onder elkaar: ‘Ach, die is nu eenmaal zo’, omdat ze de thema’s van Verlaat Verdriet niet kennen. Jouw eigenschappen niet relateren aan het vroege verlies van je ouder(s). Ze zien als karaktertrekken, in plaats van als eigenschappen die zijn ontstaan als gevolg van het vroege verlies van je ouder(s).

    Niet elk trauma betekent ruptuur

    Trauma’s kunnen in een mensenleven op veel manieren worden veroorzaakt. Lang niet alle trauma’s worden veroorzaakt door een ruptuur. Jong ouderverlies door overlijden is een van de vele manieren waarop trauma kan ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s) verloren door de dood, dan kan het belangrijk zijn bij jezelf te onderzoeken welke wond het verlies van je ouder(s) bij jou heeft veroorzaakt. Is er sprake van een (oppervlakkige) wond die allang genezen is? Of is er sprake van een diepe kloof? Een afgescheiden zijn? Een diepe kloof, die niet te overbruggen lijkt te zijn? Die er altijd voor zorgt dat je in de overleefstand staat?

    Sotto Voce

    Lees het gedicht van Vasalis.

    • Wat zegt dit gedicht jou?
    • Wat zegt dit gedicht over jou?

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Nog is het mooi, ’t geraamte van een blad,
    vlinderlicht rustend op de aarde,
    alleen nog maar zijn wezen waard.

    Maar tussen de aderen van het lijden
    niets meer om u mee te verblijden:
    mazen van uw afwezigheid
    bijeengehouden door wat pijn
    en groter wordend met de tijd.
    Arm en beschaamd zo arm te zijn.

    M. Vasalis
    1909-1998
    Dichters en psychiater

    Lezen

    Verlaat Verdriet )Ver)Werkboek
    Tips voor mensen in je omgeving (Hoofdstuk 18).

    Kijken

    Video: Rouw kent geen tijd
    Recent verlies 
    Jong ouderverlies 

  • |

    Samen werken aan het mijnenveld bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    ‘Ik ben een groot fan van jouw werk.’ Twee jaar geleden volgde Hanneke een Verlaat Verdriet-workshop bij mij. ‘Ik wil iets met Verlaat Verdriet’ vult Hanneke – orthopedagoog van beroep – aan. Het is duidelijk voor ons beiden: er gaat iets gebeuren. Maar wat? In welke vorm?

    Een paar weken geleden plaatste ik de blog Hulpverleners, hoe kan ik jullie helpen? Mooie reacties kwamen er op deze blog. Waaronder van Hanneke, die onmiddellijk reageerde. ‘Ik wil jou hiermee helpen.’
    Gisteren sprak ik Hanneke aan de telefoon. Inmiddels is ze van werk veranderd. Traint nu hulpverleners. Volgt een opleiding om trainingen te ontwikkelen. Ze van vorm en inhoud te voorzien. Ze te geven.
    Als dat niet bijzonder is!

    Verlaat Verdriet verduurzamen

    ‘Weet je Hanneke, er is veel werk aan de winkel om mijn Verlaat Verdriet-werk te verduurzamen. Ik zou bijvoorbeeld zo graag het mijnenveld bij Verlaat Verdriet toegankelijk, inzichtelijk en overzichtelijk maken voor hulpverleners.’
    We maken een eerste vervolgafspraak. In augustus komt Hanneke naar mij toe. Dan overleggen we wat we kunnen gaan doen.
    Samen werken aan het mijnenveld bij Verlaat Verdriet.
    We verheugen ons!

    Het mijnenveld

    Vraag je je af wat ik bedoel met het mijnenveld? Bekijk de video in Rouw kent geen tijd over het mijnenveld.

     

  • | | | |

    Tijd voor een ritueel

    DoorTitia Liese

    Al een tijdlang voel ik een scala aan veranderingen in me woelen. De ziekteperiode van mijn partner. Zijn overlijden. De vraag: hoe ga ik verder met Terschelling. Het aanbod mijn huis te verkopen. De aankoop van een huis in Italië. De verkoop van mijn huis in Nunspeet. De vraag: waar ga ik wonen. De andere vraag: hoe ga ik verder met mijn Verlaat Verdriet-werk.

    Herinneringsboeken

    Afgelopen maandag bezocht ik vriendin Fiep. In de basis van mijn Verlaat Verdriet-werk hebben we jarenlang intensief en met veel plezier samengewerkt. Samen organiseerden we informatieavonden. Lezingen. Symposia. Samen bedachten we lang geleden Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader. We stelden ze samen. Gaven ze vorm.

    Fiep is stervend. Twee-en-half jaar geleden kreeg ze te horen ‘Terminale kanker. Nog hooguit drie maanden te leven.’ Ze heeft er twee-en-half jaar van weten te maken. Maar nu is het genoeg.
    Fiep wil niet meer.

    Turbulentie

    In al die turbulentie voel ik steeds meer dat het tijd is anders in mijn Verlaat Verdriet-werk te gaan staan. De gesprekken met mijn uitgevers inspireren me. Nieuwe ideeën ontstaan. Nieuwe perspectieven. Morgen ga ik brainstormen over bredere inzet van social media in mijn werk.

    Ritueel

    Soms dienen de veranderingen zich moeiteloos aan.
    Soms voel ik me er ongemakkelijk mee.

    Vanochtend toen ik wakker werd wist ik het. Ineens.
    Het is tijd voor een ritueel. Meteen wist ik wat me te doen stond. Het is tijd om afscheid te nemen van de tientallen mappen met de honderdduizenden aantekeningen over Verlaat Verdriet, verlate rouw en mijn werk. De oogst van vijf-en-twintig jaar werk. Stonden even lang te wachten tot ik ze weer eens door zou gaan lezen.

    Ik heb al die mappen en al die aantekeningen niet meer nodig.
    Ik ben mijn Verlaat Verdriet-werk geworden.
    Ze mogen weg.
    Niet meer kijken.
    Niet meer lezen.
    Papiercontainer.
    Gewoon doen.

    Verder gaan

    Tijd voor een ritueel.
    Hoogste tijd om verder te gaan.