• | | |

    Kinderen horen erbij

    DoorTitia Liese

    Kinderen horen erbij’ verklaarde mijn orthodox-christelijke buurvrouw stellig. Ik vroeg jaren geleden aan haar waarom ook de allerjongste kinderen 2-maal per zondag meegaan naar de kerk.

    Uitvaart

    ‘Kinderen horen erbij.’ Ik heb het in mijn oren geknoopt. Denk er nog regelmatig aan als ik weer lees of hoor over wat Verlaat Verdriet-ers vertellen over ervaringen in hun kindertijd met de uitvaart van hun ouder. Zeker als het gaat om oudere Verlaat Verdriet-ers, die wel of juist niet aanwezig waren bij de uitvaart. Die soms wel, soms niet, de keuze kregen. Al dan niet mee gaan.

    Essentie

    Tegenwoordig gaat dat anders. Kinderen worden betrokken bij de uitvaart van hun ouder. Ze maken iets. Mogen de kist beschilderen. Geven een tekening mee. Mogen iets zeggen. Allemaal vormen die betrokkenheid tonen.
    Maar de essentie is denk ik toch vooral zoals mijn buurvrouw het indertijd benoemde: ‘Kinderen horen erbij.’

    Ik had hier moeten zijn

    ‘Ik hoop dat ik de kinderen een trauma heb bespaard.’ Zo motiveerde mijn vader lang geleden zijn besluit om ons niet mee te nemen naar de crematieplechtigheid voor mijn moeder.
    Dertig jaar later bezocht ik het crematorium waar mijn moeder indertijd werd gecremeerd. Minutenlang heb ik buiten voor de deur van de ingang heen en weer gelopen. Heen en weer. Heen en weer. Geëmotioneerd. Gevoeld: ‘Ik had hier moeten zijn. Toen. Ik had deel moeten zijn van alle verdriet dat hier was om de dood van mijn moeder. Om haar afscheid.’

    Kinderen horen erbij

    ‘Kinderen horen erbij’ zei mijn orthodox-christelijke buurvrouw jaren later tegen me.
    Ik wist precies wat ze bedoelde.

  • | | |

    Eerder gezin: extra complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    DE LEVENSLANGE INVLOED VAN HET VROEGE VERLIES VAN EEN OUDER

    Extra complicerende factoren

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

    Eerder gezin

    ‘Mijn vader had al een gezin gehad voordat hij mij kreeg met mijn moeder. Hij was 72 jaar toen hij overleed. Ik was 6 jaar. Mijn moeder en ik bleven alleen over. Mijn drie halfbroers zijn ‘een generatie’ ouder dan ik. Maar ze zijn toch ook mijn broers. Ook al heb ik ze pas leren kennen toen ik allang volwassen was.
    Vrouw, 57 jaar, 6 jaar toen ze haar vader verloor.
    Haar vader werd 72 jaar

    Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips

  • | |

    Mijn leven voelt weer als versplinterd

    DoorTitia Liese

    Zoals je waarschijnlijk wel weet werk ik al heel lang met volwassenen die – net als ikzelf – in hun jeugd een ouder zijn verloren door overlijden. Niets was meer zoals het was.
    Altijd zie en hoor ik het weer. Hoe het leven toen door het verlies gefragmenteerd is geraakt. Hoe Verlaat Verdriet-ers worstelen – weer – grip te krijgen op hun leven. ‘Mijn leven is toen uit elkaar gevallen.’

    Scherven

    ………..’Kinderen rapen de scherven op van hun leven nadat het door de vroege dood van een ouder aan stukken is geslagen en proberen een zinvol geheel te reconstrueren………….. schrijft Maxine Harris in haar boek ‘Een verlies voor altijd. De levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder.’

    Puzzelstukjes

    Ook ik ben een substantieel deel van mijn leven bezig geweest de puzzelstukjes van mijn leven te ontdekken. Te onderzoeken. Ze weer bij elkaar te zoeken. Weer in elkaar te passen. Mezelf een nieuwe basis onder mijn bestaan te geven. En dat is gelukt.

    Basis

    Langzamerhand wordt het steeds meer helder voor me. Mijn leven van nu – mijn leven na het overlijden van mijn partner Michel – voelt weer als versplinterd.
    Zoals vroeger. Maar dan anders.

    Focus

    De nieuwe basis die ik mezelf heb gegeven is er. Ik zak er niet doorheen. Er is geen paniek. Geen angst. Geen gevoelens van machteloosheid.
    Wel een verstoorde focus. Waar was ik ook al weer mee bezig? Wat was ik ook al weer aan het doen? Waarom? Hoe?
    Mijn leven voelt weer als versplinterd. Maar dat is het niet. Ik weet wie ik ben. Ik ben er nog.
    Wat een bijzondere ontdekking.

    Maxine Harris

    Maxine Harris: Een verlies voor altijd 

  • | | |

    Het geknetter in de sterren

    DoorTitia Liese

    Stiefmoeder

    In Het geknetter in de sterren van Jón Kalman Stefánsson moet de kleine jongen die net zijn moeder heeft verloren een nieuw woord leren: stiefmoeder.
    ‘Nu ga je het krijgen,’ zeggen zijn vriendjes als de jongen een stiefmoeder krijgt. En omdat zijn vader vaak weg is, vlucht de jongen met zijn tinnen soldaatjes in een droomwereld. Hele legers helpen hem te strijden tegen zijn eenzaamheid.
    Hij krijgt ook aandacht van zijn grootmoeder. Zij vertelt hem verhalen over haar ouders.  De ondernemende overgrootvader die de familie tot aan de afgrond bracht. En de overgrootmoeder die afsprak met een kapitein.
    In poëtische zinnen vangt de volwassen verteller zijn jeugd en zijn familie.

    Jón Kalman Stefánsson

    Jón Kalman Stefánsson (1963), geboren in Reykjavik. Deze roman vertelt het verhaal van een naamloos jongetje dat woont in ‘een stad die Reykjavik heet’, in zijn eentje opgroeit bij zijn vader en eindeloos gesprekken voert met zijn tinnen soldaatjes. Langzaam begrijp je dat de moeder kort daarvoor is overleden. In interviews heeft Stefánsson niet verhuld dat hem min of meer hetzelfde is overkomen.

    Stefánsson behoort tot de grootste Europese schrijvers van deze tijd. In een poëtische en beeldende stijl schrijft hij romans die zich afspelen in IJsland. Stefánsson werd genomineerd voor de Nordic Council Literature Prize en won zowel de IJslandse literatuurprijs als de Per Olov Enquist-prijs. In 2019 werd hij geridderd in de Orde van de Valk.

    Het geknetter in de sterren