• | |

    Wat er op een middag in Harderwijk allemaal kan gebeuren!

    DoorTitia Liese

     

    Je zult ervan versteld staan hoeveel de zorgvuldig samengestelde schrijfoefeningen in de masterclass Helen door schrijven je in korte tijd zullen brengen. Wat er op een middag in Harderwijk allemaal kan gebeuren!

    Ik hoor en lees het in de mailtjes van mensen die zich met veel spijt afmelden voor de masterclass Helen door schrijven van komende zaterdag in Harderwijk. ‘Het is ook wel ver voor een middag’.
    En toch….. heb ik het gevoel dat ik je graag wil laten weten dat Els Pronk en ik samen een middagprogramma hebben gemaakt dat heel erg de moeite waard is. Zelfs voor een (verre) reis.

    Theater

    Desiree heeft een solo-voorstelling gemaakt, speciaal voor deze middag, met Verlaat Verdriet-thema’s. Je zult het deze middag tijdens haar voorstelling ervaren. Dit gaat over Verlaat Verdriet. Dit gaat over mij. 

    Inspiratie

    En wie weet brengt deze middag je de inspiratie om weer een nieuwe stap te zetten van verwerken en helen aan de hand van schrijven, bijvoorbeeld met BeeldTaal.

    Voor het schrijven tijdens de masterclass zijn Els en ik bij elkaar gaan zitten om een mooi programma samen te stellen. Een programma waarin je, ook al is de tijd misschien niet ruim bemeten, de helende kracht kunt ervaren van gefocussed schrijven.

    Meenemen

    Je neemt wat mee van deze masterclass. Namelijk een mooie schrijfervaring, nieuwe ontmoetingen met ervaringsgenoten, het speciaal voor deze schrijfmiddag gedrukte werkboekje en het nieuwe boek dat Titia Liese uitbrengt in samenwerking met Stephanie Braggaar.

    Data

    zaterdagmiddag 10 november 2018
    13:00 -17:30 uur

    Plaats

    Drukkerij en uitgeverij Wedding,
    Nobelstraat 16
    3846 CG  Harderwijk

    Aanmelden

    Aanmelden voor deze masterclass doe je via het inschrijfformulier.
    Je bent van harte welkom!

    BeeldTaal

    Voor de deelnemers aan deze middag, maar ook voor niet-deelnemers: we zijn er klaar voor om met je aan het werk te gaan met ons nieuwe tool BeeldTaal (zo nieuw dat je nog geen nadere informatie over dit gloednieuwe tool op onze sites kunt vinden).

    We werken in individuele sessies of desgewenst online.
    Neem contact op met Els Pronk in Groningen
    of met Titia Liese in Nunspeet via het contactformulier.

  • | | |

    Onveilig en onbeschermd

    DoorTitia Liese

    Onveilig

    Verlaat Verdriet-ers herkennen elkaar vaak in gevoelens van onveiligheid. Als ervaringsgenoten hoef je niet zoveel uit te leggen over je onveilig voelen. Na het overlijden van je ouder voelde je leven niet meer als veilig.
    Soms is dat wel moeilijk uit te leggen aan andere mensen.
    Want wat is onveilig precies?
    Wat is je onveilig voelen?
    Wat was er?
    Wat was er niet waardoor je je niet meer veilig voelde?

    Bedreigend

    Was onveilig ook bedreigend?
    Wat was bedreigend precies?
    Waar gaat het dan om?
    Een stiefouder die je niet aardig vond. Was dat onveilig? Was dat bedreigend?
    Soms is het duidelijk wat bedreigend was. Bijvoorbeeld een agressieve of opdringerige stiefouder is bedreigend. Dan is je leven onveilig geworden.
    Of een ouder die als gevolg van het verlies van haar/zijn partner alcoholist is geworden. Of suïcidaal. Je wist nooit meer waar je aantoe was. Dat is bedreigend. Ook dan is je leven onveilig geworden.
    Maar het schijnbaar ‘gewone’ kinderleven na het verlies van je ouder – hoe leg je uit aan andere mensen dat je je niet meer veilig voelde? Zet je niet andere mensen op het verkeerde been omdat onveilig snel associeert met bedreigend? 

    Onbeschermd

    Gisteren, na een bijzondere terugkomdag, realiseerde ik me plotseling: zou het niet beter zijn te zeggen Ik voelde me niet meer beschermd (of niet meer voldoende beschermd) na het overlijden van mijn ouder.
    Onbeschermd.
    Dat kunnen andere mensen waarschijnlijk beter plaatsen als je zegt dat het niet meer veilig voor je was. Dat je je niet meer veilig voelde. Dat gevoelens van onveiligheid nog altijd een (grote) rol spelen in je leven.
    Dat kunnen andere mensen waarschijnlijk wel begrijpen na het onomkeerbare verlies van een ouder in je jeugd: je voelde je niet meer beschermd. 

  • | |

    Herbegraven of cremeren? Een voorbeeld uit mijn praktijk.

    DoorTitia Liese

    Herbegraven of cremeren?

    Met enige regelmaat kom ik ze tegen in mijn Verlaat Verdriet-praktijk: Verlaat Verdriet-ers met vragen over herbegraven of cremeren.
    Bij Verlaat Verdriet-ers gaat het dan altijd over een situatie in het NU, die betrekking heeft op de ouder die lang geleden – vaak decennia geleden – is overleden.

    Aanleidingen

    Vragen van Verlaat Verdriet-ers over herbegraven of cremeren kunnen verschillende aanleidingen hebben zoals:

    • De grafrechten zijn verlopen. Er moet een keuze gemaakt worden tussen verlengen of ruimen.
      Wat gebeurt er bij ruimen met de stoffelijke resten?
      Willen we dat?
      Wat willen we dan wel?
    • Eigenlijk wordt het graf niet heel trouw meer onderhouden.
      Maar ruimen?
      Nergens meer een plek?
    • De vroeg overleden ouder is begraven, omdat begraven toen het meest voor de hand liggend was.
      De overgebleven ouder kiest voor crematie.
      Hoe brengen we onze ouders bij elkaar?
    • Er is sprake van een familiegraf.
      De overgebleven ouder heeft een nieuwe partner.
      Hoe gaan we nu en in de toekomst om met dit gegeven?

    Vroeger

    ‘Vroeger’, in de eerste jaren van mijn praktijk, werd over deze thema’s nooit gesproken.
    Eng. Raar. Griezelig. Onbespreekbaar. Gelukkig is de schroom daarover aan het verdwijnen. Een toe te juichen ontwikkeling!

    Nu

    De behoefte als Verlaat Verdriet-er alsnog vorm te geven aan een ceremonie om je vroeg verloren ouder te eren, bijvoorbeeld door herbegraven of cremeren, kan groot zijn. Je kunt dan met vragen geconfronteerd worden als:
    Hoe gaat dat in z’n werk?
    Wat mag wel? Wat mag niet? Hoe moet het dan? Wat hoeft niet?
    Hoe geef je zo’n ceremonie vorm?
    Waar moet je op letten?
    Hoe gaan we in dit proces als familie met elkaar om?
    Waar moet je zijn voor informatie?
    Bestaat er een checklist of zoiets?

    Ervaring met vragen over herbegraven of cremeren

    Inmiddels kom ik in mijn praktijk steeds vaker Verlaat Verdriet-ers tegen die dit bijzondere proces van herbegraven of cremeren zijn aangegaan. Hun verhalen hebben mij – Titia Liese – geïnspireerd in gesprek te gaan over herbegraven en cremeren met Maroesjcha Branderhorst – Verlaat Verdriet-er met een lange staat van dienst in de wereld van de uitvaart.

    Raad en daad

    Wij, Maroesjcha en ik, staan je graag met raad en daad terzijde.
    Neem contact op met Maroesjcha Branderhorst
    Of met Titia Liese

    Tip

    Ken je iemand in je omgeving van wie je weet dat bij haar/hem deze of soortgelijke vragen over herbegraven of cremeren spelen?
    Geef deze raad en daad bij herbegraven of cremeren door!

  • | |

    Yoeke Nagel: Zoeken naar mijn moeders moeder

    DoorTitia Liese

    Zoeken
    naar mijn moeders moeder
    die verdween in het verzet.

    ‘Mijn grootmoeder is verdwenen in de oorlog, lang geleden, niet teruggekomen, dood waarschijnlijk, maar in ons gezin heel aanwezig in verhalen en tastbaar gemis. Een vrouw met mythologische proporties; een soort eenhoorn, waar we allemaal diep respect voor hadden, al had alleen mijn moeder haar ooit in het echt gezien.’

    Yoeke Nagel

    Najaar 2017 leerden we elkaar kennen. Yoeke Nagel – journalist, schrijfcoach, boekenvroedvrouw en nog veel meer – en ik. Onmiddellijk was er een enorme klik tussen ons. Ik wist dat de moeder van Yoeke vroeg haar moeder was verloren. Zou dat de oorzaak zijn van de klik?

    Mijn moeders moeder

    Yoeke vertelde me dat ze bezig was een boek te schrijven over de zoektocht van haar moeder Esther naar haar moeder Jeanne die in de oorlog spoorloos verdween. ‘Zou jij, als Verlaat Verdriet-specialiste een korte recensie willen schrijven over dit boek?’ vroeg Yoeke me de tweede keer dat we elkaar spraken. ‘Het is de bedoeling dat dit boek – Zoeken naar mijn moeders moeder – in maart 2018 uitkomt.’ 

    Jeanne van Emden

    Ik stemde daar graag in toe. Nam het manuscript mee. Begon thuisgekomen onmiddellijk te lezen. En werd volkomen meegezogen in wat ik las.
    Het verhaal van de levenslange zoektocht naar Jeanne van Emden (geboren 1899, verdwenen 1944) door dochter Esther (geboren in 1931, 13 jaar als haar moeder spoorloos verdwijnt) en (klein)dochter Yoeke (geboren 1963).
    Jeanne van Emden. Joods. Verzetstrijdster. Activiste die de grote idealen van de internationale linkse beweging uitdroeg. Waar ze maar kon.

    Idealen

    Ik werd meegezogen. Deze beweging kende ik van huis-uit. De grootse idealen. De bevlogenheid. De liefde voor de literatuur. Voor dichters en denkers. Voor kunst die voor ieder mens bereikbaar zou zijn. Al lezend was het alsof ik de boekenkast van Jeanne als mijn broekzak kende. De ruggen van haar boeken zou herkennen als de boeken die ook in de boekenkasten van mijn ouders stonden.

    De wereld van mijn ouders

    Dat was de wereld van mijn ouders. Toen mijn moeder nog leefde. Altijd ben ik me ervan bewust geweest dat ik het gemis van mijn moeder het meest heb gevoeld in het verlies van die wereld. Van die cultuur. De cultuur die mijn beide ouders in liefde verbond.
    Wat een verrassing ineens weer in die wereld meegenomen te worden. Terug te vinden hoe het was, wat zo uit mijn leven verdwenen leek te zijn.

    Lichtpunt

    Dit is mijn persoonlijke ervaring met het boek van Yoeke.
    Ik stel mij voor dat dit boek ook voor anderen een lichtpunt, en een bron van inspiratie, kan zijn.

    Voor de Verlaat Verdriet-ers die nu 70+ zijn. De Verlaat Verdriet-ers die in oorlogstijd een ouder – of hun beide ouders – verloren (citaat uit het boek: ‘Je kunt de geschiedenis pas afsluiten als hij is vastgelegd’).

    Voor de kinderen van Verlaat Verdriet-ers (citaat uit het boek ‘Voor mij was er een zware erfenis van de waarschijnlijk-dode moeder van mijn moeder: een opdracht. Eentje die nooit hardop werd uitgesproken, maar wel voelbaar was’). En hun kinderen.

    Teruggaan

    ‘Teruggaan in de geschiedenis om betekenisvol verder te kunnen leven’ sluit Yoeke haar voorwoord af.
    Zoeken naar mijn moeders moeder: een lichtend voorbeeld van teruggaan, om verder te kunnen!

    Zoeken

    Yoeke Nagel
    Zoeken naar mijn moeders moeder
    ISBN 9789492844071