• | | | |

    Vijfentwintig jaar samenwerken aan Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    ‘Vijftwintig jaar hebben we samengewerkt aan onze Verlaat Verdriet-site’ realiseer ik me als ik in de trein zit op weg naar Amsterdam om met Juliëtte te overleggen: hoe verder met onze Verlaat Verdriet-site. ‘Daar moeten we om ons overleg te beginnen even bij stilstaan’ bedenk ik me.

    Vijfentwintig jaar geleden nam Juliëtte deel aan de tweede Verlaat Verdriet-workshop. ‘Het heeft me zoveel moeite gekost jullie te vinden. Ik vind dat jullie een website moeten hebben.’ Ziedaar het begin van onze langjarige samenwerking. Allebei ontwikkelden we ons op onze eigen gebieden. Juliëtte IT-specialist. Ikzelf Verlaat Verdriet-specialist. Drie Stichtingen rondom Verlaat Verdriet zagen we komen. En weer gaan. Samen hebben we het volgehouden. Zijn we al die jaren doorgegaan.

    Nieuwe website

    ‘Ik vind dat jouw website een grote upgrade nodig heeft’ zegt IT-er Ronald in Codiponte tijdens De weg van liefde 2024. ‘Ik wil dat graag voor je gaan doen’ ‘Als jij mijn technische vraagbaak wordt, dan ga ik de website bouwen.’ reageert Stephanie meteen. Het resultaat van hún intensieve samenwerking vanaf dat moment heb je vast al gezien: www.kenniscentrumverlaatverdriet.info

    Dragen

    Onwillekeurig komt het beeld van de Kariatiden bij me op. De vrouwen op de Acropolis in Athene die al sinds millennia het dak dragen van het Erechtheion. Zo voelt het even als ik me realiseer dat we echt vijfentwintig jaar samen de website hebben gedragen. Zonder ons beiden zou Verlaat Verdriet niet in de wereld staan. Toch best wel een memorabel moment, eigenlijk.

    Overdragen

    Wat een ongekende weelde dat Juliëtte en ik ons werk nu over kunnen dragen aan vertrouwde handen. Er zal best nog het een en ander (een heleboel) aan werk te verzetten zijn. Maar het komt goed.

    Juul, dank voor al die jaren samenwerken aan dat wat voor ons beiden zo belangrijk is: Verlaat Verdriet en onze website.
    Ronald en Stephanie: dank dat wij ons werk over mogen – en kunnen –  dragen aan jullie bewezen competente handen.

  • | |

    Een lappendeken aan troost: inspirerende voorbeelden

    DoorTitia Liese

    Een lappendeken aan troost

    Een quilt kan een schat aan herinneringen zijn, een bron van troost of zelfs een belangrijke boodschap aan iemand.

    In Volkskrant Magazine van 10 september 2022 staat het artikel Een lappendeken aan troost. Ik lees het artikel en denk aan de blog ‘Deken van vriendschap en liefde’, die ik een aantal jaren geleden schreef.

    Deken van liefde en vriendschap

    Graag wil ik het verhaal met je delen over de deken van liefde en vriendschap die Albertine Richaerts heeft gemaakt.  

    De magische leeftijd

    De magische leeftijd – als Verlaat Verdriet-er heb je er vast ervaring mee. De leeftijd die in je ziel gegrift lijkt te staan. De leeftijd die je ouder had toe zij/hij overleed. Voor bijna alle Verlaat verdriet-ers met wie ik heb gewerkt is die magische leeftijd een thema. ‘Als ik die leeftijd maar haal’.  

    Albertine Richaerts

    Voor Albertine Richaerts was 2017 het jaar waarin ze ouder werd dan haar moeder is geworden. Een gedenkwaardig jaar voor haar, waar ze bij stil heeft gestaan. Dat ze heeft gevierd. Zo maakte Albertine een lang gekoesterde wens waar. Ze maakte een tocht door de woestijn. 

    Deken van liefde en vriendschap

    Maar Albertine deed ook nog heel iets anders. Ze maakte een deken van liefde en vriendschap. Gisteren stuurde Albertine me een foto van deze deken. Hij is af! Ik vroeg Albertine of ik deze prachtige vorm van verwerken ter inspiratie door mocht geven via mijn blog. Natuurlijk gaf Albertine daar haar toestemming voor. Bij deze dus!

    Verwerken

    Albertine nodigde voor een gezamenlijke dag de vrouwen uit die in haar leven van groot belang zijn geweest – en zijn. Aan deze vrouwen vroeg ze een lapje mee te nemen met het doel van de meegebrachte lapjes een warme deken van liefde en vriendschap te maken. Een prachtige, uitvoerbare vorm van – letterlijk – verwerken.

    Dag van liefde en vriendschap

    Zo kwamen in de afgelopen nazomer de vrouwen die bijzondere betekenis hebben voor Albertine bijeen voor een prachtige dag vol van warmte en liefde. En met de door Albertine gevraagde lapjes.

    Deken

    In de afgelopen wintermaanden verwerkte Albertine deze lapjes tot de prachtige, warme deken van liefde en vriendschap. Een prachtig ritueel van verwerken en helen dat mogelijk ook jou inspireert.

    Inspiratie

    Albertine vond inspiratie voor haar deken van liefde en vriendschap in de prachtige wollen troostdeken die Geerte Cammeraat jaren geleden maakte (zie foto boven).

    Lees meer

  • | | | |

    Hulpverleners, hoe kan ik jullie helpen?

    DoorTitia Liese

    Kennis

    Jarenlang heb ik me er het hoofd over gebroken. Op welke manier kan ik mijn kennis van Verlaat Verdriet en verlate rouw doorgeven aan hulpverleners? ‘Wat gebeurt er met jouw werk als jij het niet meer doet?’ is me vaak gevraagd. ‘Geen idee.’ zei ik dan. Maar het knaagde wel. Hulpverleners hebben (over het algemeen gesproken) zo weinig kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. En ik heb zoveel daarvan. Maar hoe maak ik de verbinding met professionals op een manier die professionals iets brengt, en voor mij goed en inspirerend is om te doen.

    Complex

    Hoe doe ik dat met een terrein dat zo divers is, zo gelaagd, en zo complex als Verlaat Verdriet. Hoe doe ik dat met een rouwproces dat zo specifiek is. Zo anders dan rouw na recent verlies.
    Scholingsdagen? Trainingen? Symposia? Me aanpassen aan verwachtingen en eisen waar ik me niet prettig bij voel? Aan gelikte programma’s waarin m’n didactische kunstjes laat zien? Ik wilde iets met mijn kennis, die naar ik vermoed toch behoorlijk uniek is. Maar hoe?

    Licht

    Vorige week ineens ging me een licht op. Zo simpel. Zo voor de hand liggend als je alleen maar kunt verzinnen wanneer je je er eerst jaren het hoofd over hebt gebroken.
    Een simpele vraag. Eén simpele vraag. Hulpverleners, hoe kan ik jullie helpen in jullie werk met Verlaat Verdriet-ers?

    Aan de vorm wordt gewerkt.
    Ik heb er zin in.

  • | |

    Vragen over de betekenis van rouw

    DoorTitia Liese

    ‘Rouw creëert een leegte in mij.’ Gisteravond begon ik te lezen in het boekje van Paul Verhaeghe Intieme Vreemden. Vorige week kreeg ik dit essay cadeau in de boekwinkel, ter gelegenheid van de maand van de filosofie.

    Verlies

    ‘Rouw creëert een leegte in mij.’ Ik lees de zin. Lees de zin nogmaals. Wat lees ik hier eigenlijk? Waarom klopt voor mijn gevoel niet wat ik lees? Lees ik niet goed? Creëert rouw een leegte in je? Het is toch niet rouw die een leegte in je creëert? Het is verlies dat leegte in je creëert. Toch?

    Rouw

    Door te rouwen geef je betekenis aan verlies. Stap na stap vul je de leegte door betekenis te geven aan het verlies dat je hebt geleden. Het verlies van de ander. De betekenis die de ander heeft gehad voor jou. Je onderzoekt wie je bent. Wie je was. Waar je staat. Hoe je verder kunt gaan met je leven, ondanks het verlies van de ander. Je onderzoekt welke ruimte er is verder te gaan, dank zij het verlies van de ander. Welke ruimte er is voor jou om nieuwe perspectieven te ontwikkelen. Welke ruimte er is voor de mensen om je heen om nieuwe perspectieven te ontwikkelen.

    Verlate rouw

    Door verlate rouw vul je de leegte die je in je hebt gevoeld. Vaak al een lang leven lang. Je verwerkt. Je zoekt wegen naar heling. Daarom is rouw-verwerken voor mij zo’n verschrikkelijk fout woord. Je verwerkt niet rouw. Je verwerkt verlies. En dat is rouwen.

    Het herscheppen van het ‘ik’ bij verlate rouw

    Het lezen van het boekje van Paul Verhaeghe inspireerde mij tot het maken van een klein schema. Ik deel het graag met je – vers uit de pen.

    • Verlies creëert leegte.
    • Leegte creëert verliesangst.
    • Verliesangst creëert controle.
    • Controle creëert uitputting.

     

    • Rouw creëert inhoud.
    • Inhoud creëert vertrouwen.
    • Vertrouwen creëert positiviteit.
    • Positiviteit creëert energie.

    Paul Verhaeghe

    Overigens vind ik Paul Verhaeghe (emeritus hoogleraar aan de Universiteit Gent) een man die prachtige, behartenswaardige dingen schrijft. Ook in zijn essay Intieme Vreemden.