• | | |

    Kinderen horen erbij

    DoorTitia Liese

    Kinderen horen erbij’ verklaarde mijn orthodox-christelijke buurvrouw stellig. Ik vroeg jaren geleden aan haar waarom ook de allerjongste kinderen 2-maal per zondag meegaan naar de kerk.

    Uitvaart

    ‘Kinderen horen erbij.’ Ik heb het in mijn oren geknoopt. Denk er nog regelmatig aan als ik weer lees of hoor over wat Verlaat Verdriet-ers vertellen over ervaringen in hun kindertijd met de uitvaart van hun ouder. Zeker als het gaat om oudere Verlaat Verdriet-ers, die wel of juist niet aanwezig waren bij de uitvaart. Die soms wel, soms niet, de keuze kregen. Al dan niet mee gaan.

    Essentie

    Tegenwoordig gaat dat anders. Kinderen worden betrokken bij de uitvaart van hun ouder. Ze maken iets. Mogen de kist beschilderen. Geven een tekening mee. Mogen iets zeggen. Allemaal vormen die betrokkenheid tonen.
    Maar de essentie is denk ik toch vooral zoals mijn buurvrouw het indertijd benoemde: ‘Kinderen horen erbij.’

    Ik had hier moeten zijn

    ‘Ik hoop dat ik de kinderen een trauma heb bespaard.’ Zo motiveerde mijn vader lang geleden zijn besluit om ons niet mee te nemen naar de crematieplechtigheid voor mijn moeder.
    Dertig jaar later bezocht ik het crematorium waar mijn moeder indertijd werd gecremeerd. Minutenlang heb ik buiten voor de deur van de ingang heen en weer gelopen. Heen en weer. Heen en weer. Geëmotioneerd. Gevoeld: ‘Ik had hier moeten zijn. Toen. Ik had deel moeten zijn van alle verdriet dat hier was om de dood van mijn moeder. Om haar afscheid.’

    Kinderen horen erbij

    ‘Kinderen horen erbij’ zei mijn orthodox-christelijke buurvrouw jaren later tegen me.
    Ik wist precies wat ze bedoelde.

  • | |

    Je opnieuw verbinden – een Herinneringsboek maken

    DoorTitia Liese

    In mijn blog van 11 mei 2021 Angst mijn vader voorgoed te verliezen schrijf ik over je – opnieuw – verbinden met een naaste die is overleden.

    Opnieuw verbinden

    Een waardevol – zo niet essentieel – deel van een verlaat rouwproces om je overleden ouder(s) is de uitnodiging je te verbinden met de ouder die je zo vroeg hebt verloren. Opnieuw. En nu als volwassene.
    Wie was de man die jouw vader is.
    Wie was de vrouw die jouw moeder is

    Op zoek gaan

    Op zoek gaan naar wie de man was die – voor altijd – jouw vader is.
    Op zoek gaan naar wie de vrouw was die – voor altijd – jouw moeder is.
    De man die veel meer was dan alleen jouw vader. Die ook zoon was. Broer. Oom. Vriend. Buurman. Collega.
    De vrouw die veel meer was dan alleen jouw moeder. Die ook dochter was. Zus. Tante. Vriendin. Buurvrouw. Collega.

    Bijzonder

    Jouw vader. De man die heel bijzonder was. Namelijk jouw vader. Maar tegelijkertijd ook heel gewoon. Namelijk mens.
    Jouw moeder. De vrouw die heel bijzonder was. Namelijk jouw moeder. Maar tegelijkertijd ook heel gewoon. Namelijk mens.

    Leven

    Door je opnieuw te verbinden met de ouder die heeft geleefd, verbind je je weer met het leven. In plaats van – via je overleden ouder(s) – verbonden te zijn aan de dood.

    Herinneringsboek Moeder / Herinneringsboek Vader

    Het maken van een Herinneringsboek helpt je om het beeld van je ouder(s) compleet te maken.
    Ontdekken wie de man was die jouw vader is.
    Ontdekken wie de vrouw was die jouw moeder is.

    Haar/zijn verhaal structureren.
    Realiteit maken.

    Herinneringsboek Moeder
    Herinneringsboek Vader

  • | |

    Als ik het alleen moet doen, dan doe ik het alleen

    DoorTitia Liese

    Goed gedaan, jongen

    Een vakantieweek op Terschelling. In onze Aquamarijn. Jongetje van acht. Zijn moeder. En ik.
    Ik zie jongetje van acht gaan. Naar zelfstandigheid. Zelfredzaamheid. Zelfvertrouwen. Naar ZELF.
    Hoe jongetje van acht ’s ochtends vroeg goedgehumeurd z’n bed uitkomt. ‘Ik ga croissantjes halen.’ Z’n portemonnee tevoorschijn haalt. Geld telt. De deur uitwandelt. Tien minuten later terugkomt met z’n croissantjes.
    ‘Goed gedaan, jongen.’

    Bemoediging

    Z’n plek zoekt in de groep kinderen op de camping. Z’n teleurstelling. Pijn. Onzekerheid. Boosheid als dat niet allemaal zomaar – vanzelf – gaat. Ik hoor z’n moeder. Hoe ze jongetje van acht opvangt. Geruststelt. Troost. Bemoedigt. Laat zien wat zijn eigen rol hierin is.

    Alleen

    Amper acht was ik toen ik mijn moeder verloor. ‘Wat heb je als je acht bent je moeder verschrikkelijk hard nodig’ realiseer ik me bij de ervaring van deze vakantieweek op Terschelling.
    Kinderen van acht – zoals ikzelf indertijd – die de deur in hun ziel dichtgooien als ze hun ouder verliezen. ‘Als ik het dan alleen moet doen, dan doe ik het wel alleen.’

  • | |

    Schuldgevoel: extra complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Extra complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. Nieuwe inzichten. En daarmee nieuwe perspectieven.

    Schuldgevoel 

    ‘Mijn moeder overleed tijdens mijn geboorte. Ik ben de jongste van vijf kinderen. Ik probeer altijd me niet schuldig te voelen aan haar overlijden. Rationeel weet ik dat ik me niet schuldig hoef te voelen. Maar het is er wel. Al mijn leven lang probeer ik me zo klein mogelijk te maken. Vrouw, 54 jaar, verloor haar moeder bij haar geboorte. Haar moeder werd 32 jaar.

    Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    De levenslange invloed van het vroege verlies van je ouder(s)

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips