• |

    De Kist

    DoorTitia Liese

    Zoekend op het web kwam ik een programma tegen van de EO: De Kist.
    In De Kist worden bekende, ‘spraakmakende’ Nederlanders geïnterviewd over hun relatie met de dood. Tussen de geïnterviewden verschillende Verlaat Verdriet-ers, die tijdens het gesprek vertellen over het vroege verlies van hun ouder(s).

    Ernst Jansz
    Muzikant Ernst Jansz verloor zijn vader toen hij 17 jaar was.
    5 mei 2011

    Jan Marijnissen
    Het boegbeeld van de SP: Jan Marijnissen. Jan Marijnissen verloor zijn vader toen hij 10 jaar was.
    9 september 2011

    Arthur Japin
    Schrijver Arthur Japin was 12 jaar toen hij zijn vader verloor door zelfdoding. Arthur komt uit een gezin waar geweld en depressie de boventoon voerde.
    27 januari 2012

    Marc de Hond
    Presentator en schrijver Marc de Hond is 3 jaar als zijn moeder aan kanker overlijdt. Veel herinnert hij zich niet van haar.
    28 september 2012

    Rob Oudekerk
    De vader van Rob Oudkerk deed meerdere zelfmoordpogingen. Hij overleed toen Rob 18 jaar was.
    19 oktober 2012

    Hedy d’Ancona
    Hedy d’Ancona, politica en feministe, verloor als kind van 7 haar vader, en als kind van 14 haar tweede vader.
    16 november 2012

    Ahmed Marcouch
    Politicus, verloor zijn moeder toen hij 3 jaar was. Ahmed komt uit een groot gezin. Aan zijn moeder heeft hij geen eigen herinneringen.
    14 december 2012

    Hans Spekman
    PvdA-voorzitter Hans Spekman heeft geen eenvoudige jeugd gehad. Zijn vader overleed toen Hans 1 jaar was. Daardoor verviel het gezin in armoede.
    13 juni 2013

  • | | |

    Fatherless daughters

    DoorTitia Liese

    Vanochtend ontving ik een mail met een tip in verband met het boek Fatherless daughters van Pamela Thomas.
    Ik geef de titel van dit boek graag door aan alle dochters-zonder-vader die dit bericht lezen.
    Je leest meer over dit boek en de schrijfster op de website van Pamela Thomas:

    http://www.fatherlessdaughtersbook.com/ (Red.: de site lijkt niet meer te bestaan)

    Citaat van de website van Pamela Thomas:

    I begin this book with a short essay about my own dad, called “Snapshots of my Father” which consists of a number of fleeting memories and impressions, and essentially expresses my personal experience of him. Still, I realized that in order to understand what I (and others) had lost by not not having a father, I needed to know more about what it meant to be a father in our world. As I result, I have included a brief “history” of fathering called, “So, What’s a Father.”

    The heart of Fatherless Daughters consists of two parts: “Shock: When A Girl Loses Her Father” and “Aftershock: The Woman She Becomes.” In the section on “Shock,” I explore all the aspects that color how a young girl experiences father loss: her age at the time of her father’s death or abandonment; her mother’s behavior and attitudes; her place in the family vis-à-vis siblings: and the influence of a step-father or other father-surrogates. In the part of the book called “Aftershock,” I show how a father’s early death or abandonment effects every aspect of a woman’s life: her emotional health and self-esteem; her body image; her sexual experiences; her marriage; her family life; and her career.

    In the last section of the book, I offer advice for coming to terms with father loss, even late in life, from actively mourning, to healing, to starting fresh. Central to accepting father loss is the act of forgiveness. This includes not only forgiving an abandoning father, but also a mother who may have let you down, relatives who may have ignored problems, and even ourselves when we have failed to live up to the women we think we should be.

  • |

    Goed rouwen

    DoorTitia Liese

    Rouwen is verdriet verwerken om een verlies dat je geleden hebt.
    Goed rouwen betekent niet het verlies en het verdriet een plaats geven in je leven, het verlies achter je laten en (zo snel mogelijk) doorgaan met je leven.
    Goed rouwen is weten waar je blauwe plekken zitten. Je kwetsbare plekken. Waar de losse eindjes zitten. En hoe je op een goede manier voor je kwetsbare plekken en de losse eindjes zorgt.
    Goed rouwen is je opnieuw verbinden met het leven.
    Goed rouwen is je opnieuw verbinden met leven.
    Goed rouwen vraagt zelfkennis.
    Goed rouwen betekent: jezelf leren kennen.

    Goed rouwen bij Verlaat Verdriet is je kwetsbare plekken leren zien, je kwetsbare plekken onderkennen, ze erkennen en accepteren en er goed voor leren zorgen.

    Een goede therapeut/rouwbegeleider voor een Verlaat Verdriet-er kent, onderkent, erkent en respecteert de kwetsbare plekken van Verlaat Verdriet-ers (en roept bijvoorbeeld niet: je idealiseert je moeder/je vader, maar is volledig doordrongen van de consequenties van het verlies van een ouder voor een kind en van wat een kind mist als het de eigen ouder/opvoeder is verloren door de dood).
    Een goede rouwbegeleider kent de specifieke dynamiek van een verlaat rouw-en veranderproces bij Verlaat Verdriet. 

  • |

    Eindelijk tijd voor ruimte?

    DoorTitia Liese

    De afgelopen vijftien/twintig jaar zijn we ongeveer letterlijk doodgegooid met aandacht voor verliesverwerken. Voor rouwen. Na lange tijden van zwijgen over de dood. Van zwijgen over gevoelens. Van de overtuiging, dat wie niet huilde bij een verlies, dat verlies ‘droeg als een man’. Flink was. Sterk was.

    Daaropvolgend kwam een tijd waarin verliesverwerken een verplichting werd, gebaseerd op het lineaire vooruitgangsdenken. Je lijdt een verlies. Je verwerkt dat verlies. Je laat het verlies achter je. Je gaat door met je leven, als mooier, beter, wijzer, rijker mens. Termen als ‘gestagneerde rouw’ en ‘pathologische rouw’ werden geïntroduceerd. ‘Er niet in blijven hangen’, op straffe van minachting. Rouwdwang. Zo groot dat de term ‘rouwverwerken’  een breed geaccepteerde term is geworden. Vooruit! Flink zijn! Het leven gaat door!

    Lang was men de overtuiging toegedaan dat kinderen niet konden rouwen. In mijn eigen leven – mijn moeder overleed in 1957 – heb ik mij daar veel over afgevraagd. Helaas heb ik mijn vragen nooit meer kunnen delen met mijn vader. Over mijn moeder spraken we niet meer. Niemand die het aandurfde om dat verdriet weer boven te halen. En toen ik eindelijk zover was dat ik het had gekund, leefde mijn vader allang niet meer. Wat mijn vader allemaal precies heeft gedacht: ik weet het niet. Dat mijn vader geen holbewoner was die er geen flauw benul van had hoe je met kinderen om moest gaan, dat weet ik wel heel zeker. ‘Ik hoop de kinderen hiermee een trauma te hebben bespaard’ motiveert hij in nagelaten geschriften zijn besluit om mij (acht jaar) en mijn drie jaar jongere broertje niet mee te nemen naar de crematie. ‘Samen met Jantje stonden jullie op de stoep en zwaaiden ons uit. Alsof het een hele gewone dag was’.

    In dezelfde afgelopen twintig jaar is er aandacht gekomen voor kinderen en rouw. Veel aandacht. Heel veel aandacht. Cursussen. Trainingen. Opleidingen. Boeken. Lezingen. Symposia. Bordspelen. Enzovoort. Enzovoort. Veel belangstelling. Met name voor het sentimentele deel. Het is toch zielig, als een moeder/een vader sterft. Maar betekent dat, dat er in al die tijd ook belangstelling is geweest voor de werkelijkheid van het vroege verlies van een ouder?
    In vrees van niet.
    In ieder geval niet zo lang het denken over rouwen, over verlies-en verdrietverwerken, over ‘rouwverwerking’ is gebaseerd op het lineaire denken: je moet het verlies verwerken, achter je laten, doorgaan met je leven als mooier, beter, wijzer, rijker mens.

    Langzamerhand zie ik – gelukkig – een verandering komen in die, op illusies gebaseerde en op prestaties gerichte, manier van denken. Er komt ruimte voor een meer realistische manier van denken over rouwen. Een manier van denken met meer werkelijkheidszin: een ingrijpend verlies maakt deel uit van je leven. Van jou. Van je levensverhaal. Eindelijk komt er ruimte om een ingrijpend verlies werkelijk een plaats te geven in je leven.

    Naar ik hoop betekent dit, dat eindelijk de tijd is aangebroken die kinderen niet alleen de erkenning van de realiteit van het ingrijpende verlies van een ouder biedt, maar ook de ruimte dat verlies deel uit te laten maken van hun leven. Van hun ontwikkeling. Van hun levensverhaal.
    De ruimte het verlies een plaats te geven in hun leven, zonder altijd de dwang te voelen dat er verwerkt moet worden. ‘Het moet nu maar eens over zijn’.  ‘Je moet toch verder met je leven.’ Of – erger nog – de quasi begripvolle opmerking: ‘Het kan in latere fasen van het leven weer opspelen.’

    Zodat je als kind de ruimte krijgt die je nodig hebt. Dus ook de ruimte om ongetwijfeld goedbedoelende en/of daarvoor opgeleide ‘helpers’ af te wijzen. En de ruimte om te kunnen zeggen ‘ik heb er geen last van’.  Ook al is dat niet de waarheid.
    En je als volwassene – eindelijk – de tijd en de ruimte krijgt die je nodig hebt om aandacht te geven aan het vroege verlies van je ouder. Op momenten dat je dat nodig hebt. Zonder oordelen dat je in ‘arme ik’ blijft hangen.

    Meer lezen

    Tijdsfactoren

    David Grossman
    Uit de tijd vallen
    ISBN: 9789059363632