• |

    Brief aan mijn moeder

    DoorTitia Liese

    Lieve mama,

    Ik weet niet of ik je ooit eerder een brief heb geschreven. Misschien een sinterklaasgedicht, misschien een briefje op het aanrecht waarop stond waar ik was.
    Dit wordt een andere brief. Ik ben er achter gekomen dat ik iedere dag nog worstel met het feit dat je er niet meer bent.
    Na 30 jaar blijk ik behoorlijk in de knoop te zitten. En veel wijst er op dat dat komt door dat ik nooit echt afscheid van je heb genomen. Of heb kunnen nemen.
    Opeens was je uit mijn leven. Ik heb je niet meer gezien, niet meer je gezicht. Je lag stil in bed. Te stil. Ze vertelden me dat je gezicht beschadigd was, dat je misschien pijn had gehad en je daarom gekrabd had.
    Ik dacht toen dat het beter was om je me te herinneren zoals ik je kende. Levend. Maar heb me nooit kunnen realiseren dat ik me daarmee misschien wel het echte rouwen ontzegd heb.
    Pas een paar weken geleden vertelde tante C me dat ze me, toen je overleden was, nooit heeft zien huilen. Zij maakte zich daar toen zorgen om. Ik weet dat niet meer. Mijn nichtje bevestigde toen ik er laatst naar vroeg dat de aandacht in die tijd in ieder geval niet naar mij uit ging en dat ik erg rustig en stil was. Anderen vroegen meer aandacht in hun rouwproces…

    Later vertelden mensen me dat je het jammer zou hebben gevonden dat ik zoveel met papa op trok en niet met jou. Naar de Albert Cuyp, Waterlooplein. In mijn herinnering ging ik echter wel vaak mee met je naar tennis, naar je werk, de tuin, boodschappen doen (de kaasboer, slager..), mee naar tante N, op bezoek bij oom M in het verzorgingstehuis…of was ik toen jonger? Mijn herinneringen aan die tijd zijn erg vaag. Ik realiseerde me deze week pas dat ik je gezicht niet meer voor me kan zien. Alleen de beelden foto’s maar niet uit mijn eigen herinnering. Ik heb in ieder geval nooit bewust papa meer opgezocht dan jou.
    Ik merk dat ik nu ook net zoveel van jou als van papa in me heb. Jouw creativiteit, enthousiasme met koken, naaien, tuinieren, mensen ontvangen, dingen organiseren, helpen op school.
    Papa’s gevoel voor natuur, techniek, water, muziek.
    Ik denk dat ik jouw uiterlijk heb al kan ik dat zelf niet zo goed beoordelen. Ik hoop dat ik je niet teleurgesteld heb en je het idee gegeven heb dat ik papa leuker vond dan jou. Jij was er altijd voor ons, misschien was dat het… Iets te veel “for granted”. Daarom sta je ook bijna niet op foto’s…die nam jezelf bijna altijd. Niemand realiseerde zich dat er daardoor geen foto’s van jou waren.
    Cijferde je jezelf weg?
    Heb ik dat van jou? Anderen helpen, maar jezelf vergeten?
    Op je eigen verjaardag te druk met gasten verzorgen ipv zelf jarig zijn.
    Dat is mijn valkuil nu. Papa kon de aandacht prima naar zich toe trekken, met grappen, met zijn gitaar. Was jij wel gelukkig? Op de paar foto’s die we van je hebben kijk je erg zorgelijk. Misschien voel ik me wel schuldig dat ik dat niet eerder heb onderkend.
    En wil ik nu iedereen pleasen, helpen, blij maken, vrolijk maken, ontzorgen… voordat het misschien niet meer kan. Ik heb je die laatste hete grog nooit meer kunnen brengen, nadat je de avond ervoor grieperig naar bed bent gegaan. Ik kan jou nu niet meer helpen. Maar ik hoop dat je mij nog wel kan helpen….door me los te laten. Dat ik je me gewoon kan herinneren zoals je was. Dat het gewoon domme pech was dat je er niet meer bent. Een kutbacterie in je bloed. Dat ik daar gewoon verdrietig om kan zijn. Eindelijk. En dat jij daarmee ook kan voortleven. In mij, in mijn kinderen… die je nooit gekend hebt maar die jou wel kennen, door mij. Jouw schilderij heeft een prominente plek in ons huis. Je pannen en keukenspullen staan in onze keuken. Wij hebben ook zwartebessenstruiken in de tuin. Terwijl ik dit schrijf luister ik naar muziek van Conny Vandenbos en Robert Long. Die zijn er inmiddels ook niet meer. En de tranen blijven maar komen. Ik schaam me zo voor wie ik ben, wat ik ben. Ik wil zo graag goed zijn en goed doen, maar lijk alleen maar dingen kapot te maken. Ik hoop zo dat ik straks wel de man ben die ik kan zijn, die ik moet zijn; de zoon waar jij trots op kan zijn, de vader waar mijn kinderen recht op hebben, de vriend en vader voor mijn vriendin en haar zoontje die mij ook zo nodig hebben. Die zelf ook volop kan genieten van het leven. De man die trots op zich zelf kan zijn zoals hij is.

    Help me mama. Ik hou van je. Maar laat me los.

    Maarten
    42 jaar, 12 jaar toen zijn moeder overleed door ziekte

    Afbeelding

    Johannes Vermeer
    Brief

     

  • | |

    Ruimte voor rouw: tussen verbinden en loslaten

    DoorTitia Liese

    ‘Kijk, er zit beweging in!’ was het eerste dat bij me opkwam toen ik de titel las van het congres dat het null volgende maand organiseert – Rouw: tussen verbinden en loslaten.

    Komt er eindelijk ruimte in de fasen-gerichte opvattingen van rouw(en) tot nu toe?
    De manier van denken die zo bepalend is geweest voor de wijze waarop nu wordt gedacht – en wordt omgegaan – met rouw en vooral met rouwende mensen? Je moet een verlies verwerken. Je moet het verlies een plaats geven. Je moet verder met je leven. Komt er eindelijk ruimte voor opvattingen over wat een mens nodig heeft bij rouw – tijd, ruimte, aandacht, geduld, liefde – in plaats van opvattingen over wat een mens moet presteren bij rouw?

    Een verlaat rouwproces is een alternerend proces, laat ik mijn Verlaat Verdriet-cliënten graag zien aan de hand van een eenvoudig schema. Een alternerend – een afwisselend – proces. Tussen verbinden en loslaten. Tussen verwerken en helen. Tussen vreugde en verdriet. Tussen gevoel en verstand. Tussen rouwen en veranderen.

    Vanaf deze plaats nodig ik de LSR graag uit: neem alsjeblieft het voortouw in deze ontwikkeling! Ruimte voor rouw; ruimte voor verlate rouw; ruimte voor Verlaat Verdriet!

  • |

    Reacties van Verlaat Verdriet-ers op RTL Nieuws

    DoorTitia Liese

    Naar aanleiding van de uitzending over het rapport van het CBS inzake Wezen en halfwezen in Nederland van RTL- https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/wezen-nederland kreeg ik een aantal mooie en bijzondere reacties van Verlaat Verdriet-ers, zoals:

    • Wat geweldig, de aandacht voor Verlaat Verdriet-ers op het nieuws!
    • Wat geweldig Titia. Je bent in NL de expert bij uitstek op dit gebied. Wat mooi om te zien dat je als zodanig ook op het nieuws bent gekomen;
    • Gister heb ik RTL nieuws gezien, met naar ik hoop de erkenning van jong ouder verlies;
    • Ik vond het schitterend jou zo op tv te zien;
    • Ik voelde echt een stuk opluchting en erkenning;
    • Heel erg bedankt voor je strijd;
    • Goed gedaan vandaag!
    • Super de aandacht die deze problematiek krijgt;
    • Met mij gaat het in de relaties nog steeds niet heel goed en het inzicht dat je in het TV-interview geeft over de “bedachte” onrealistische angst is ook op mij van toepassing;
    • Titia, ik ben trots!!!
    • Wat fijn dat dit weer eens onder de aandacht is gebracht;
    • Goed zeg dat je op TV was;
    • Ik heb het gezien en het is super!
    • Ik zeg alleen maar…..WAUW !!
    • Op het RTL journaal. Wat goed!!!!
    • Goed voor al die mensen die worstelen met Verlaat Verdriet !
    • Eindelijk erkenning, en terecht.
  • | | | | | | | | | | | | |

    Laatverdrieters en Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers

    ‘De problematiek van wezen en halfwezen is een verborgen problematiek. Naar alle waarschijnlijkheid groter dan gewoonlijk wordt verondersteld’ is één van de conclusies die Jan Latten (CBS-demograaf en hoogleraar sociale demografie aan de Universiteit Amsterdam) trekt in het onderzoek naar Wezen en halfwezen van het Centraal Bureau Statistiek dat gisteren werd gepresenteerd.

    Met die conclusie ben ik het van harte eens. Dat heeft mijn jarenlange Verlaat Verdriet-praktijk mij wel geleerd.
    Een andere conclusie naar aanleiding van dit onderzoek luidt dat er te weinig kennis is van de gevolgen van jong ouderverlies op de lange termijn. Dit is een conclusie die ik slechts ten dele deel. Op wetenschappelijk terrein is de kennis van de gevolgen van jong ouderverlies inderdaad bedroevend. En dientengevolge ook de hulp aan volwassenen die in hun jeugd wees of halfwees werden. De goede niet te na gesproken: over het algemeen is het met de kennis van de gevolgen van jong ouderverlies en de hulp aan Verlaat Verdriet-ers bij professionals bar slecht gesteld.

    Kennis en kunde

    Dat betekent echter absoluut niet dat er geen kennis over de gevolgen van jong ouderverlies voorhanden is. Het tegendeel is waar. Niet alleen bij mij, maar ook bij een steeds toenemend aantal Verlaat Verdriet-ers, bestaat een gedegen en op ervaring gebaseerde kennis omtrent de gevolgen van jong ouderverlies en een gedegen en op ervaring gebaseerde kunde waar het hulp aan Verlaat Verdriet-ers betreft.

    Communicatie- en PR

    Een aantal weken geleden heb ik, samen met een aantal mensen die ik in een latere nieuwsbrief aan je voor ga stellen, een nieuwe basis gelegd voor een Verlaat Verdriet-Communicatie- en PR-plan. Zodra de vakantie voorbij is (dus: begin september 2013) gaan we met deze ideeën verder aan het werk.

    Laatverdrieters

    ‘Laatverdrieters’ is de term die in RTL-Nieuws wordt gebruikt. Bedoeld wordt hier Verlaat Verdriet-ers. Voor wie het nog eens duidelijk wil krijgen:

    • Verlaat Verdriet is de gangbare term die we gebruiken voor de gevolgen van jong ouderverlies;
    • Verlaat Verdriet-werk is het werk met volwassenen die in hun jeugd (voor hun twintigste) een ouder – of beide ouders – zijn verloren door overlijden;
    • Een Verlaat Verdriet-er is een volwassene die in haar/zijn jeugd een ouder – of beide ouders – is verloren door overlijden: halfwees of  wees;
    • Verlaat Verdriet-ers zijn halfwezen of wezen.

    RTL-Nieuws

    https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/wezen-nederland