• | | | | | |

    Nog altijd geen afscheid genomen van je vader?

    DoorTitia Liese

    ‘Heb je nog altijd geen afscheid genomen van je vader?’
    Dit is het verhaal dat een Verlaat Verdriet-ster me vorige week vertelde over haar ervaringen met verlies- en rouwdeskundigen.

    Deze Verlaat Verdriet-ster, nu rond de zestig, verloor haar vader in haar kleutertijd. Ze was recent aanwezig bij een lezing van een veel gevraagd, en veel geprezen, verliesdeskundig wetenschapper met aanleg voor empathie. Zij hoort zijn lezing aan. Zijn lezing over verlies. Over rouw. Hij geeft voorbeelden die aanwezigen raken. Diep raken. Over mensen die verliezen lijden. Over kinderen. Ook over kinderen die hun ouder verliezen vertelt hij aangrijpende verhalen. Over Verlaat Verdriet en verlate rouw heeft hij het niet. Na afloop van de lezing stapt de Verlaat Verdriet-ster naar de spreker. Ze wil hem vertellen over haar verlieservaring. Het rouwproces waar ze nu middenin zit. Ze vertelt hem dat ze op haar vijfde haar vader verloor. Hij kijkt naar haar. Afkeurend. Zegt: ‘Heb je nog altijd geen afscheid genomen van je vader?’

    Verbijsterend

    Ze is verbijsterd door deze reactie. Ongeveer in dezelfde week heeft deze Verlaat Verdriet-ster een overeenkomende ervaring. Deze keer met een hoogleraar die zich bezighoudt met verlies en rouw. Ook hier een inleiding die stevig resoneert bij aanwezigen die zich herkennen in zijn verhalen. In zijn voorbeelden. Na afloop stapt ze ook naar deze professor. Stelt zich voor. Vraagt hem naar zijn bevindingen met Verlaat Verdriet en verlate rouw. Hij kijkt haar glazig aan. Geen idee waar ze het over heeft.

    Nog maar weer eens

    Nog altijd (b)lijken verlies- en rouwdeskundigen, professoren incluis, wat Verlaat Verdriet en verlate rouw betreft de Gordiaanse knoop niet ontward te hebben. Dus vooruit: nog maar weer een keer: wij zijn geen onmondige kinderen die hun ouder(s) hebben verloren. Wij zijn volwassen mensen die in hun kindertijd hun ouder(s) hebben verloren. Volwassen mannen. Volwassen vrouwen. Met een verleden. Met een heden. En met een toekomst. Met een verhaal. Een levensverhaal. Beschadigd. Vastgelopen. Maar niet verwoest. En ook niet onmondig.

    Meer lezen

  • | | | | | |

    Ondersteuning in de praktijk voor Praktijk Ondersteuners Huisartsen

    DoorTitia Liese

    Wat willen jullie van me weten?
    Wat kan ik voor jullie betekenen?
    Waarmee kan ik jullie helpen Verlaat Verdriet-ers beter van dienst te zijn? 

    Afgelopen voorjaar nodigde Annet Mulder van Kennisnetwerk Noord mij uit een informatieavond over Verlaat Verdriet en verlate rouw te verzorgen in Roden. Annet, POH-er, netwerker, verbinder en medeoprichter van Kennisnetwerk Noord. Dynamisch en inspirerend netwerk van en voor professionals in de zorg, zowel regulier als alternatief.

    Een warm bad

    Een kennismaking die meteen voelt als een warm bad. Kennis delen met professionals uit diverse disciplines die mijn kennis graag willen horen. Er graag van willen leren. Die hun vragen stellen. Vragen uit de praktijk. Vragen die bij hen persoonlijk leven. Wat ik van hun vragen leer die avond is de liefde voor hun vak van hulp- en/of zorgverlener. Maar ook hier een onthutsend tekort aan kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn!

    Werk aan de winkel

    Op de terugweg naar huis ratelt er van alles in mijn hoofd. Zoveel, dat het even duurt voordat ik, inmiddels in het donker, ergens rijd waarvan ik voel: hier hoor ik helemaal niet te zijn. Maar waar dan wel? Het duurt even (nou ja: een aardige omweg) voor ik het juiste spoor weer te pakken heb. Maar het kwam goed. Nog voor het slapen gaan wist ik het. Tijd voor Handreikingen voor hulpverleners.

    Handreikingen voor hulpverleners

    Ze zijn er, de Handreikingen voor hulpverleners. En, mede dankzij onze webmaster Steef, in een ommezien beschikbaar op Kenniscentrum Verlaat Verdriet. En, je gelooft het niet, nu ook al gebundeld in de bundel Handreikingen voor hulpverleners, die naast onze nieuwe uitgave van Teruggaan om verder te kunnen uit wordt gereikt aan deelnemers van symposium voor hulpverleners: Teruggaan om verder te kunnen.

    Praktijk Ondersteuners Huisartsen

    Het meest onder de indruk op die avond ben ik van de gedrevenheid van de aanwezige POH-s. Ik wil iets doen voor POH-s, zit sinds die avond in mijn hoofd. Maar wat? Ineens zie ik het licht. Annet Mulder bellen. Wie anders. Als ik haar spreek aan de telefoon zijn we het heel snel met elkaar eens. ‘Jij weet wat Verlaat Verdriet-ers nodig hebben, maar niet wat POH-s nodig hebben. Ik weet wat POH-s nodig hebben, maar niet wat Verlaat Verdriet-ers nodig hebben’.
    Dat gaan we samenbrengen. De datum is gepland voor een dag samen aan het werk. Als daar niet een mooi, handzaam plan uitkomt voor Praktijk Ondersteuners Huisartsen. Leef met ons mee! Houd ons in de gaten!

    Tip voor POH-s

    Kom naar ons symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen.
    Wij delen onze rijke kennis uit ervaring, met jullie: ondersteuners in de praktijk.

    Meer informatie

  • | | | |

    Vijfentwintig jaar samenwerken aan Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    ‘Vijftwintig jaar hebben we samengewerkt aan onze Verlaat Verdriet-site’ realiseer ik me als ik in de trein zit op weg naar Amsterdam om met Juliëtte te overleggen: hoe verder met onze Verlaat Verdriet-site. ‘Daar moeten we om ons overleg te beginnen even bij stilstaan’ bedenk ik me.

    Vijfentwintig jaar geleden nam Juliëtte deel aan de tweede Verlaat Verdriet-workshop. ‘Het heeft me zoveel moeite gekost jullie te vinden. Ik vind dat jullie een website moeten hebben.’ Ziedaar het begin van onze langjarige samenwerking. Allebei ontwikkelden we ons op onze eigen gebieden. Juliëtte IT-specialist. Ikzelf Verlaat Verdriet-specialist. Drie Stichtingen rondom Verlaat Verdriet zagen we komen. En weer gaan. Samen hebben we het volgehouden. Zijn we al die jaren doorgegaan.

    Nieuwe website

    ‘Ik vind dat jouw website een grote upgrade nodig heeft’ zegt IT-er Ronald in Codiponte tijdens De weg van liefde 2024. ‘Ik wil dat graag voor je gaan doen’ ‘Als jij mijn technische vraagbaak wordt, dan ga ik de website bouwen.’ reageert Stephanie meteen. Het resultaat van hún intensieve samenwerking vanaf dat moment heb je vast al gezien: www.kenniscentrumverlaatverdriet.info

    Dragen

    Onwillekeurig komt het beeld van de Kariatiden bij me op. De vrouwen op de Acropolis in Athene die al sinds millennia het dak dragen van het Erechtheion. Zo voelt het even als ik me realiseer dat we echt vijfentwintig jaar samen de website hebben gedragen. Zonder ons beiden zou Verlaat Verdriet niet in de wereld staan. Toch best wel een memorabel moment, eigenlijk.

    Overdragen

    Wat een ongekende weelde dat Juliëtte en ik ons werk nu over kunnen dragen aan vertrouwde handen. Er zal best nog het een en ander (een heleboel) aan werk te verzetten zijn. Maar het komt goed.

    Juul, dank voor al die jaren samenwerken aan dat wat voor ons beiden zo belangrijk is: Verlaat Verdriet en onze website.
    Ronald en Stephanie: dank dat wij ons werk over mogen – en kunnen –  dragen aan jullie bewezen competente handen.

  • | | | | |

    In een klein hoekje verborgen

    DoorTitia Liese

    Een jaar of vier geleden kocht ik een nieuwe parasol voor m’n Terschellingse plek. Tamelijk lichtgewicht, maar wel met een lange stok. Jarenlang was ik gewend geweest aan een zware, ondeelbare houten stok. Altijd weer een worsteling om de parasol uit en in het schuurtje te krijgen. Maar altijd weer lukte het. Ook met de nieuwe parasol worstelde ik keer op keer met ‘schuurtje uit, schuurtje in’. Nooit drong tot mij door dat sommige parasolstokken wel deelbaar zijn. Tot ik vorige week de parasol in m’n schuurtje zag staan. Helft van de stok met parasol, naast de andere helft. Ken je die verbijstering die je kunt voelen als je iets wat zo voor hand liggend is – een deelbare parasolstok – gewoon jarenlang over het hoofd hebt gezien? Hoe dom kun je zijn?

    In een klein hokje verborgen

    Onmiddellijk voel ik weer al die keren tijdens mijn eigen verlate rouwproces waarin ik iets maar niet kon begrijpen. Tot op een dag ineens het kwartje valt, en je iets ziet wat je nooit hebt gezien, maar wat zo voor de hand liggend kan zijn. In een klein hoekje verborgen. Meestal op een moment dat je nou juist niet met je probleem bezig bent, gebeurt het. Ineens. Nieuw inzicht. Hoe verrast kun je zijn?

    Ben je al in de kleren?

    Voortvarend plaats ik de twee delen van de parasol op de parasolvoet. Natuurlijk heb ik gesnapt hoe je dat doet. Au. Oei. Au. Au.  Duim tussen de twee delen geklemd. Bloed. Pijn. Krachtwoord. Zo goed en zo kwaad als het gaat leg ik met mijn linkerhand een pleister om mijn heftig bloedende rechterduim. De volgende ochtend bloedt m’n duim nog steeds. Ik bel de huisartsenpraktijk, zodra die bereikbaar is. Aanvankelijk is de assistente niet onder de indruk van mijn verhaal. Tot ik vertel ‘In die arm heb ik geen lymfeklieren meer.’ ‘Ben je al in de kleren?’ vraagt ze. ‘Dan wil ik je meteen zien.’

    Ik ga straks kijken

    De dokter is overduidelijk een arts die met pensioen is, en waarneemt. ‘Je reageert zo rustig en adequaat’ zegt hij. ‘Wat heb je gestudeerd?’ ‘Niks’ zeg ik (niet geheel naar waarheid). ‘Ik werk vanuit ervaringsdeskundigheid. Ooit gehoord van Verlaat Verdriet?’ Hij kijkt me onderzoekend aan. Kennelijk heeft mijn vraag bij hem iets geraakt. Verborgen. In een klein hoekje. ‘Fijne dag verder’ zegt hij bij het afscheid. ‘Verlaat Verdriet. Daar ga ik meteen naar kijken.’