• | | | | | | | | | | |

    En dan krijgt je leven een heel andere wending

    Ervaringsverhaal van Steef,
    35 jaar,
    14 jaar toen ze haar vader verloor
    als gevolg van ziekte.

    Diagnose ‘verlate rouw’

    k kan me nog goed het gesprek herinneren waarin ik de diagnose ‘verlate rouw’ kreeg. Achteraf gezien was dat het einde van het ontkennen, het begin van een nieuwe start.
    Ondanks dat ik in oktober 2013 de definitieve diagnose ‘verlate rouw’ kreeg, was daarvoor al het één en ander gaan rollen. Al besefte ik mij toen nog niet dat het overlijden van mijn vader zo veel invloed op mijn leven kon hebben. Ik weet nog heel goed het moment dat ik met een vriendin zat te eten bij een strandtent in Zandvoort, we waren op Surfcamp. Even spraken we over het verlies van een ouder, maar ergens bleef er bij mij een muurtje.
    Pff, zo van: ‘Ik heb er geen last van’.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Na de diagnose leek mijn wereld op z’n kop te staan. Langzaam ging ik meer en meer accepteren dat ik het verlies van mijn vader niet had verwerkt. Ik ben veel gaan lezen en uiteindelijk kwam ik bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, van Titia Liese, uit en de bijbehorende website.
    Het was alsof ik ineens begrepen werd. Dingen die ik jarenlang niet heb kunnen plaatsen kregen een plek.
    Vraagtekens kregen woorden.
    Zo maf allemaal, maar het was de waarheid.

    Vraag en antwoord

    Gelukkig kon ik met al mijn vragen bij de GGZ terecht. Het frappantste was, dat ik regelmatig in mijn vraag het antwoord al zette. Ik kon mijn vinger er op leggen, maar ‘het’ niet vastpakken. Ondertussen maakte ik de opdrachten uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek.
    Soms snapte ik niet direct de link tussen een opdracht en mezelf; met terugwerkende kracht werd dit me steeds duidelijker. Ik kwam er in de zoektocht naar mijn verleden achter dat ik niet alleen op zoek ben naar mijn vader, maar ook op zoek ben naar mezelf.

    Waarom kan ik zo plotsklaps veranderen?
    Waarom gaat iets weken goed en dan is het weer mis?
    Waarom kan ik anderen zo slecht vertrouwen?
    Waarom voel ik me zo anders als anderen?
    En zo had ik nog vele vragen.

    Boekwerk

    De opdracht van het maken van een Levensloop uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek werd iets uitgebreider dan in eerste instantie de bedoeling was.
    Ik zocht in fotoalbums, dia’s werden omgezet naar een foto.
    Klassenfoto’s, diploma’s, certificaten en getuigschriften werden de basis van mijn levensloop.
    Totdat het zo veel was geworden, en zo onoverzichtelijk, dat ik door de bomen het bos niet meer zag. Het duurde even, maar nadat ik blokken van 5 jaar maakte, verspreid door mijn hele kamer, kwam er weer wat overzicht bij het uitzoeken.
    Door alles te digitaliseren werd het een mooi boekwerk dat ik nog steeds aanvul. Zo krijgt mijn leven voor mijn 15e levensjaar weer inhoud, maar ook daarna. Het was prettig mijn jeugd ‘terug te hebben’.

    Meer reacties

    Toch bleven er vele vragen over. In het spoor van het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek voelde ik de zoektocht naar mijn vader al komen, al was ik nog helemaal niet bij dat hoofdstuk. Rond de feestdagen kwam hier verandering in, toen ik een vriendin van mijn moeder, die ik al mijn hele leven ken, een kerstwens per e-mail stuurde en vertelde hoe het met mij ging. Het was net een sneeuwbal die vervolgens bleef rollen, steeds groter werd en af en toe ineens van richting veranderde.
    Het was overweldigend hoe mensen reageerden op de vragen die ik per e-mail gesteld had aan familie, vrienden en collega’s van mijn vader. Sommige waren zo verbaasd, andere verbaasde het niets dat ik hier nu mee bezig ben. De antwoorden die ik kreeg waren zo warm en lief, ik had dat totaal niet verwacht. Het heeft een lange tijd geduurd voordat ik met al die antwoorden en verhalen iets kon. Tot eind februari het moment daar was en ik alle antwoorden bij elkaar heb gevoegd en er een mooi lopend verhaal van heb kunnen maken.
    Niet alleen mijn jeugd had ik terug, maar ook mijn vader. Hij kreeg steeds meer inhoud en ik ging me beseffen wat voor een bijzondere man hij is.

    Mijn vader

    Een bijzonder moment, begin februari, was het bezoek aan Machine fabriek Kasteel, de werkgever van mijn vader. Op het moment dat ik binnen stapte was mijn eerste gedachte ‘het ruikt hier nog net zo als vroeger’. Boven aangekomen bleek er veel veranderd te zijn, maar ik herkende nog het één en ander.
    Het bijna 1,5 uur durend gesprek dat ik met de heer Kasteel, nu directeur, had was zo fantastisch, ondanks dat ik er tegenop zag. Er werd over mijn vader verteld alsof hij weer levend werd gemaakt. Met zoveel liefde, warmte en humor werd verteld hoe mijn vader was. De anekdotes bleven maar komen en de één nog leuker dan de ander.
    Veel stof om te verwerken, maar het voelde zo goed. Ondertussen sloot het naadloos aan bij de informatie die ik van zijn andere collega’s, familie en vrienden ontving. Iets wat niet snel te vergeten is, was de eerste reactie toen ze mij zagen: ‘Jeetje, jij lijkt op je vader zeg’. Er kwam steeds meer verbondenheid met mijn vader.
    Zo veel mooie herinneringen, foto’s en anekdotes vond ik zonde om niets mee te doen. Een deel van mijn website heb ik aan hem geschonken. Prachtig hoe alles in elkaar paste, alsof iemand dit van tevoren voor mij had uitgestippeld.

    Na de wintervakantie, waar ik geëerd ben voor 35 jaar Ehrwald, had ik een gesprek met de zus van mijn vader. Ik wist inmiddels het één en ander van hem, maar niets uit zijn jeugd. De zoektocht naar mijn vader zijn jeugd liep synchroon met het hoofdstuk waar ik intussen was beland uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek. Het was fijn om zijn jeugd nu te kunnen plaatsen. Ik was heel blij met de foto’s die mij werden toegestuurd. Vooral die mijn vader heeft gemaakt. Herkenbare kaders waaruit ze genomen zijn, zouden zo die van mij kunnen zijn. Naast jeugdfoto’s kwamen er tevens leuke zwart-wit foto’s tevoorschijn van mijn vader zijn ouders, zijn grootouders en overgrootouders. Via informatie van een neef kregen deze mensen ook inhoud.

    Mijn wens

    In april veranderde het een en ander. Ik startte met Creatieve Therapie en degene die mij begeleidde in het proces ging met pensioen. Gelukkig had ik mij hier al lang op voor kunnen bereiden en de overgang naar een nieuw persoon verliep niet al te moeilijk. Vooral Creatieve Therapie heeft veel in beweging gezet, al is mijn wens al veel eerder uitgesproken.
    De eerste twee keer was lastig. Ik wist nauwelijks wat ik er van moest verwachten, maar het deed toch wel iets. Eind april sprak ik mijn wens nogmaals uit in een zeer emotioneel gesprek. Ze kon woorden geven aan ongrijpbare gedachten en verlangens, het smolt zo mooi samen.

    Mijn vader bezoeken in het Kaunertal in Oostenrijk. Hij is er dan wel niet meer, maar zijn as hebben we daar wel verstrooid. Voor mij is hij daar. Mijn vader heeft ooit tegen mijn moeder gezegd dat hij het Kaunertal het mooiste plekje van de wereld vond. Mijn moeder gunde hem dit en zo werd het zijn laatste rustplaats.
    Ik mis een plek waar ik naar toe kan gaan als ik hem mis. De één gaat naar een begraafplaats, de ander naar een urnenwand of heeft een pot op de kachel staan. Ik heb niets.

    En dan ineens krijgt je leven een heel andere wending

    In een week kan je je leven totaal op zijn kop gezet worden en krijgt je leven ineens een hele andere wending. Letterlijk van idee tot uitwerking.
    Je krijgt een idee wat je wil maken voor hem, een beeld. Je gaat op zoek naar materiaal dat bestemd is voor weer en wind en ondertussen deed ik navraag of het echt zo was.
    Dan realiseer je je dat je 2 dagen vrij bent en met logische gedachten kun je er een week van maken.
    Je vraagt hals over kop aan je collega’s in het weekeinde of zij plannen hebben die dagen en voordat ik een definitief antwoord van hun had, kreeg ik een aanbod voor een appartement in Ehrwald dat ik eigenlijk helemaal niet wilde hebben, maar dat al vol zat. Voor een leuke prijs kon ik het appartement huren waar we altijd zitten. Twee wegen kruisen elkaar en op goed geluk stonden de antwoorden samen op de ‘groene stip’. Toen pas realiseerde ik mij dat mijn wens uit zou gaan  komen, steeds meer realiteit zou gaan worden.

    Beeld

    Naast het regelen van vrij op mijn werk en een slaapadres denderde de trein verder. Want wat zou het toch mooi zijn als op het beeldje dat ik wil maken van Sculpture Blok een metalen plaatje komt dat bij de werkgever van mijn vader vandaan zou komen.
    Deze wens kwam binnen een week uit en de tranen rolden over mijn wangen toen ik las ‘het plaatje krijg je van ons’. Zo onwerkelijk en zo ontzettend lief.
    Een week later bij creatieve therapie (06/55/2014): daar zat ik dan met een beige blok voor m’n neus en een mal van het beeld dat ik wil maken. Precies op maat, getekend met potlood en liniaal. Ook ik heb waarschijnlijk een pleurishekel aan inkt, net als mijn vader. Tijdens het maken van de mal heb ik vaak aan hem gedacht.

    Ik legde ook eerst alles klaar, vanuit keurig gesorteerde bakjes, voordat ik daadwerkelijk begon. De verzamelde spullen die ik nodig dacht te hebben kwamen ook uit een bak, keurig gesorteerd, alles bij elkaar.
    Ik heb de mal op het blok gezet en wilde het daar voor die dag nog even bij houden. De sneltrein van afgelopen week moet weer een stoptrein worden, die met liefde en vol aandacht kan werken aan deze prachtige droom.

    Voor mijn moeder, voor mij en voor mijn vader

    Mijn moeder heeft een bankje met een bordje in het Lärchenwald.
    Ik heb een bankje met een bordje in het Moos.
    Nu krijgt mijn vader een beeldje met een bordje op de Gletsjer.
    En zo komen we alle drie weer samen, maar allen zo alleen.

    Inspiratiebron

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • | | | | | |

    Mijn moeder hield van Fresia’s

    Fresia’s

    Mijn moeder (overleden in 1957, ik was 8) was een hartstochtelijk tuinierster. Als kind vond ik dat heel normaal. Ik vermoed dat ik dacht dat alle moeders dat deden. Mijn moeder was niet alleen een hartstochtelijk tuinierster, ze was ook een tuinierster die andere mensen inspireerde, heb ik later begrepen.
    Ik heb dat niet geërfd van haar, dat tuinieren omdat je van tuinieren houdt. Wel is de betekenis van mijn tuin ingrijpend veranderd nadat ik, nu zo’n tien jaar geleden, van mijn woonplek ook mijn werkplek maakte. Mijn tuin moet een tuin zijn waar het goed toeven is. Dat betekent dat ik regelmatig, en zeker wel met plezier, tijd inruim om in mijn tuin te werken.
    Vandaag is het goed tuinwerkweer. Ik sta ik weer eens op mijn kop tussen de planten, als er ineens door mijn hoofd schiet: mijn moeder hield van Fresia’s. Een zin die ik vaak van Verlaat Verdriet-ers hoor in de basisworkshops Verlaat Verdriet. Zowel van vrouwen als van mannen. Mijn moeder hield van Fresia’s.

    Ik ben er altijd benieuwd naar.
    Houden moeders echt van Fresia’s?
    En zo ja: van witte of van gele? Of van paarse? Of van oranje?
    Hielden moeders vroeger van Fresia’s?
    Hielden alleen vroeg overleden moeders van Fresia’s?
    Houden moeders van nu ook van Fresia’s?
    Is dat bij bloemverkopers in den lande bekend? Weten die dat moeders van Fresia’s houden?
    Verkopen bloemverkopers aanzienlijk veel meer bossen Fresia’s op Moederdag?
    Zijn Fresia’s moederbloemen? En zo ja: waarom?

    Ik weet het nog steeds niet. Wel schoot me vanmiddag in de tuin te binnen dat mijn moeder een Ex Libris had, gemaakt in maart 1935 door een mij onbekend iemand (hoewel die mij onbekende iemand ook wel eens mijn vader geweest kan zijn, die maakte nog wel eens wat), met daarin een afbeelding van een Fresia.

    Eén moeder heb ik al.
    Mijn moeder hield van Fresia’s!

  • | | | | | | | | | | | |

    Elly’s Elfjes

    Elly

    In de afgelopen tijd volgde Elly bij mij zowel de basisworkshop Verlaat Verdriet als de biografische cursus Heel je leven. Elly verloor in haar jeugd haar beide ouders door overlijden. Naar aanleiding van de basisworkshop schreef Elly een serie Elfjes.

    Op mijn verzoek om haar Elfjes te mogen gebruiken in mijn site zei Elly van harte ‘ja’. Ter inspiratie vind je Elly’s Elfjes op diverse toepasselijke plaatsen in mijn site.

    Elly’s Elfjes

    Afsluiten
    In jezelf
    Niemand mag erbij
    Binnen is het veilig
    Muur

    Alleen
    Zonder vader
    En zonder moeder
    De wereld draait door
    Stop

    Angst
    En liefde
    Niet in balans
    Laat liefde weer stromen
    Energie

    Arm
    Heel even
    Om me heen
    Ik mag verdrietig zijn
    Traan

    Delen
    Gehoord worden
    Maar ook gezien
    Een half woord nodig
    Erkenning

    Dood
    Onomkeerbaar verlies
    Nooit meer hetzelfde
    Maar ik moet verder
    Slikken

    Eiland
    Laat me
    Heb niemand nodig
    Doe het wel alleen
    Muur

    Erkennen
    Innerlijk besluit
    Niet meer vluchten
    Ik ga het aan
    Keuze

    Geven
    Verbinding verbroken
    Geen grenzen meer
    Zonder zelfrespect en bestaansrecht
    Eiland

    Gevoelens
    Zo ongewoon
    Heb het vertrouwen
    Laat komen, laat gaan
    Overgave

    Hart
    Wordt gesloten
    Laat niemand toe
    Bouw een muurtje op
    Weg

    Intuïtie
    Je oorsprong
    Heel ver weg
    Ga maar op zoek
    Vertrouwen

    Ik
    Een schil
    Nog een schil
    Laat mij daar maar
    Alleen

    Ik
    Ik ben
    Ik mag er zijn
    Ik ben iemand
    Puur

    Kern
    Blijf jezelf
    Wat bedoelen ze?
    Wie ben ik dan?
    Schaduw

    Kind
    Mag  ontvangen
    Liefde, aandacht, zorg
    Een plekje voor altijd
    Onvoorwaardelijk

    Masker
    Altijd sterk
    Van binnen eenzaam
    Laat maar niet zien
    Eiland

    Muur
    Uitweg zoeken
    Pas op, gevaar!
    Ga maar weer terug
    Stekels

    Opgesloten
    Helemaal alleen
    Nog zo onbevangen
    Daarna niet meer vrij
    Bevroren

    Parel
    Half open
    Mag er zijn
    Een leven te winnen
    Openen

    Slikken
    En doorgaan
    Hou maar binnen
    Ik moet sterk zijn
    Overleven

    Stop!
    He, hallo!
    Wacht eens even!
    Ik ben nu alleen!
    Doorgaan

    Verbinden
    Hechten, losmaken
    Loslaten en dan….
    Dan weer opnieuw verbinden
    Veiligheid

    Verdriet
    Verlaat verdriet
    Dat kan niet
    Het was toch over?
    Kwetsbaar

    Verdriet
    Verlaat Verdriet
    Zo’n intens verdriet
    Mag er nu zijn
    Troost

    Lees meer

    over Elfjes (Wikipedia)

  • | | | | | | | | | | |

    Tastbare herinnering: een praktijkvoorbeeld

     

     

     

     

     

     

    Tastbare herinnering

    Deelnemers aan de basisworkshop Verlaat Verdriet nodig ik altijd uit een tastbare herinnering mee te nemen naar de workshop. De meeste Verlaat Verdriet-ers kunnen iets meenemen. Soms is dat een sieraad van de overleden ouder, soms zelfs een ring die de Verlaat Verdriet-er dagelijks draagt. Ook kan het gaan om een bril, een portemonnee, een borduurwerkje, een kledingstuk. Of, zoals iemand ooit meenam: de eigen doopjurk, gemaakt door haar moeder. Of iemand heeft uit de ringen van de ouders een nieuwe ring laten maken.
    In de loop van vele jaren heb ik allerlei soorten van tastbare herinneringen aan overleden ouders te zien gekregen.

    Poëzie-album

    ‘Ik kon niet voldoen aan je vraag naar een tastbare herinnering’ zegt I., deelneemster aan een workshop van een paar maanden geleden. ‘Ik heb niets bij me, want ik heb geen tastbare herinneringen aan mijn moeder. Ik heb helemaal niets van mijn moeder.’  Ook dat komt voor. Soms heeft iemand helemaal niets. Dat is pijnlijk. Heel pijnlijk voor deze Verlaat Verdriet-ers. Ze hebben het gevoel niets van hun overleden ouder te hebben. En worden daar op een pijnlijke manier in de aanloop naar de workshop, en tijdens de workshop, aan herinnerd. Dat bezorgt deze Verlaat Verdriet-ers verdriet. Veel verdriet.

    Toch blijkt het gevoel geen tastbare herinneringen aan de overleden ouder te hebben in veel gevallen in het echt een gevoel te zijn, en blijkt de werkelijkheid er eigenlijk anders uit te zien.
    Zo ook bij I., die er werkelijk van overtuigd was ‘Ik heb geen tastbare herinnering aan mijn moeder.’ Gaande de workshop vertelde I., zomaar, bijna achteloos: ‘Mijn poëzie-album van vroeger ligt boven, in de kast. Ik weet precies waar dat ligt. Mijn moeder heeft er in geschreven.’ 

    Na afloop van de workshop loop ik naar boven, naar mijn eigen kast, waar mijn eigen poëzie-album ligt. In dat album heeft mijn moeder geschreven. Ik pak het album uit de kast, sla het open, en voor het eerst zie ik in een oogopslag de datum waarop mijn moeder in mijn poëzie-album heeft geschreven. Vijftien december 1957. Dat album kreeg ik ongetwijfeld een paar dagen eerder op mijn verjaardag cadeau. Elf dagen nadat ze in dit boekje schreef overleed mijn moeder.
    Ik heb me dat nooit eerder zo bewust gerealiseerd.
    Nu wel.

    Lees meer

    Herinneringsboeken