• | | |

    Tien essentiële vragen aan Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Ik ben verbijsterd. Dat was ik al. Ik weet het. En toch ben ik weer verbijsterd. En ik vrees dat ik het nog wel even blijf.

    Verbijsterd

    Verbijsterd ben ik door het totale gebrek aan kennis binnen de GGZ als het gaat over Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet. Maar niet alleen ben ik verbijsterd door het totale gebrek aan kennis. Ook ben ik verbijsterd door de desinteresse om de kennis die er wel is in huis te halen. Om gebruik te maken van de kennis die er wel is. Niet alleen om Verlaat Verdriet-ers beter te kunnen helpen. Maar ook om ervoor te zorgen dat hulpverleners beter en met meer resultaat kunnen werken met Verlaat Verdriet-ers.

    Vragen stellen

    Gisteravond, na afloop van een bijzondere drie-daagse Verlaat Verdriet-workshop bedacht ik: het minste wat hulpverleners kunnen doen is Verlaat Verdriet-ers vragen stellen.
    Tien vragen kwamen meteen bij me op die hulpverleners zicht geven op essentiële Verlaat Verdriet-thema’s. Die zicht geven op de omvang en de complexiteit van Verlaat Verdriet en verlate rouw.
    Voordelen: de Verlaat Verdriet-er voelt zich om te beginnen gezien – en als het goed is – gehoord. En de hulpverlener heeft meer zicht op Verlaat Verdriet, en de persoonlijke omstandigheden van de Verlaat Verdriet-er.

    Tien essentiële vragen aan Verlaat Verdriet-ers

    1. Welke ouder ben je verloren;
    2. Welke leeftijd had je;
    3. Op welke wijze ben je je ouder verloren;
    4. Hoe was de samenstelling van je gezin van herkomst voor het overlijden van je ouder;
    5. Wie zorgde er voor jou na het overlijden van je ouder;
    6. Welke andere ingrijpende verliezen hebben zich voorgedaan in je gezin van herkomst voor het overlijden van je ouder;
    7. Welke veranderingen hebben plaatsgevonden in de samenstelling van je gezin van herkomst na het overlijden van je ouder;
    8. Wat betekende school voor jou;
    9. Met welke problemen in je leven van nu worstel je;
    10. Wat verwacht je van mij ([GGZ]-behandelaar).

    Ik deel de vragen graag met je. En hoor graag wat je mist als je iets wezenlijks mist wat ik voor deze lijst van tien vragen heb overgeslagen.
    Reageer naar titia@verlaatverdriet.nu
    Je reactie is van harte welkom!

     

     

  • | |

    Pijn en verdriet van het kind in je

    DoorTitia Liese

    ‘Eén jaar, komma drie maanden was ik toen ik mijn moeder verloor. En niet één jaar komma vijf maanden zoals hier op het papier staat.’ Verontwaardigd kijkt de deelneemster aan de workshop voor Dochters zonder Moeder – op dat moment 60+ – me aan. Ze spreekt me bestraffend toe. Ik schrik. M’n tweede workshop. Ik ben nog heel onzeker. En dan nu dit. Natuurlijk was het niet mijn bedoeling iemand te beledigen. Of te kort te doen. Maar het stond er wel. En het raakte deze deelneemster diep. Ik leerde ervan. Ik leerde hoe diep deze magische leeftijd in Verlaat Verdriet-ers verankerd ligt. Deze magische leeftijd van de ruptuur. Van het onomkeerbare verlies van je ouder. Of je nu talig was of niet: het doet iets in je ziel, besefte ik. (Wat de ziel dan ook maar zijn moge.)

    Aan de allereerste workshop voor Dochters zonder Moeder ooit verloor een deelneemster – toen midden 40 – haar moeder bij haar geboorte. Ze was de jongste van een groot gezin. ‘Niemand heeft het ooit hardop gezegd’ vertelde ze. ‘Maar vanaf dat ik thuis kwam uit het ziekenhuis – zonder mijn moeder – weet ik dat mijn broers en zussen me hebben gezien als de moordenaar van mijn moeder.’

    Het kind in je

    In de workshops Verlaat Verdriet komt het altijd weer ter sprake. Het kind in ons. Het kind dat boos is. Verdrietig. Ontredderd. Het kind dat behoefte heeft aan aandacht. Aan troost. En dan wij, Verlaat Verdriet-ers…. Hoe we met onze rug naar dat kind zijn gaan staan. We moesten door. We konden het niet gebruiken. Dat kind. Boos. Ontredderd. Verdrietig. Eenzaam. We konden het er niet bij hebben. Sloten ons ervoor af. Gingen met de rug naar dat kind staan. Duwden het weg.

    Omarm dit kind

    Eén van de bijzondere, helende stappen die je kunt zetten in je verlate rouwproces is onder ogen zien wat je hebt gedaan. Wat je doet. Hoe je met je rug naar dit kind bent gaan staan. Hoe je het altijd weg hebt geduwd. En nog wegduwt.
    Draai je om. Verwelkom dit kind in je leven. Laat dit kind weten: ik weet dat je er bent. Ik zie je. Neem dit kind in je armen. Omarm het. Laat het weten: ik ben nu volwassen. Ik kan nu zorgen voor jou. Ik ga m’n best doen om dat te doen.

    Dingen die je kunt doen en die je helpen

    • Zoek een foto op van vroeger. Misschien vind je een foto waar je op staat als het kind dat vol vertrouwen de wereld in keek. Dat van plan was iets moois te maken van het leven. Geef die foto een tijdlang een zichtbare plek in je leven. Een plek waar je jezelf als kind dagelijks even ziet;
    • Misschien kom je alleen foto’s tegen van jezelf waarop je pijn ziet. Verdriet. Hulpeloosheid. Neem dan eens de tijd om een brief te schrijven aan dit kind. Een brief waarin je laat weten: kom maar hier. Vanaf nu zorg ik voor jou. Lees deze brief hardop voor aan jezelf. Herinner jezelf eraan dat je deze brief hebt geschreven, en lees tenminste een keer in de week de brief nog eens helemaal door.

    meer

  • | | |

    Toch even in het gat kijken….

    DoorTitia Liese

    ‘Die beerput ga ik niet open maken. Want ik ben veel te bang voor wat daar allemaal in zit.’ ‘Ik durf niet in dat gat te kijken. Want ik ben veel te bang dat ik er in zal vallen, en dat ik er nooit meer uit kan komen.’

    Ik heb het gekend van mijzelf. Die angst voor de beerput. Die angst voor het gat. En ik hoor het steeds weer opnieuw van Verlaat Verdriet-ers.

    Uitnodiging

    En toch ga ik je nu uitnodigen met me mee te gaan. Toch eens in een gat te kijken. Daarvoor neem ik je graag mee naar Terschelling, waar ik me nu bevind. Nooit eerder heb ik Terschelling zo mooi meegemaakt als in deze week. September 2023. September-licht over een eiland dat – als gevolg van de vele regenbuien – er nog steeds een beetje nieuw uitziet. Mals is het woord dat steeds weer bij me opkomt. Het gras is voorjaars-groen. De bomen staan nog volop in blad. De temperatuur van het zeewater is midden-zomers. De luchten zijn ongekend helder, alsof de regen alle ongerechtigheden heeft meegenomen. De Waddenzee is de hele week al blauwer dan ik de Waddenzee ooit heb gezien, en verandert ’s avonds bij zonsondergang in een reusachtige abalone-schelp.

    De Streken

    Ik neem je mee naar De Streken, een kunstwerk dat jaren geleden deel uitmaakte van het Oerol-festival. Dat nu van voorjaar tot najaar aan de Waddendijk ligt als eerbetoon aan de oprichter van Oerol: Joop Mulder. Het mooie weer. De vrijwel wolkeloze hemel. De zonsondergangen. Elke avond opnieuw nodigen ze me uit te gaan kijken bij De Streken. Foto’s te maken. Op 30 augustus jl schreef ik in de blog De harmonie van de natuurlijke ordening over wat beelden met je kunnen doen.

    In deze blog neem ik je mee naar De Streken, zoals ik dit kunstwerk gisteravond in de avondzon zag.

     

    Zoals De Streken er van binnen uitzag.

     

    En wat ik zag als heel diep gat. Maar wat in werkelijkheid helemaal geen diep gat was, als je ziet – en begrijpt – hoe het in elkaar steekt. In werkelijkheid stond hier het water nauwelijks 50 centimeter onder de vlonder. En was het water tot de helemaal vlakke zeebodem nauwelijks 25 centimeter diep.

    Metafoor

    Deze ervaring wil ik graag als metafoor met je delen. Want zo kan het ook zijn met beerputten. Met gaten. En met angst. Als je jezelf kunt verleiden je angst te overwinnen en er in te kijken. Als je de moed opbrengt te onderzoeken hoe het in elkaar steekt. Te zien. En te begrijpen. Dan kan dat een heel bijzondere ervaring worden.

  • | | |

    Assisteren bij de workshop Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Sinds enige tijd komen er aanvragen bij me binnen van Verlaat Verdriet-ers om te mogen assisteren bij de workshop Verlaat Verdriet. Deze vragen komen uit Verlaat Verdriet-ers die overwegen om – vanuit hun eigen verlies-ervaring – te gaan werken met Verlaat Verdriet-ers. Een mooie ontwikkeling, die ik van harte toejuich. En die ik – waar het me mogelijk is – graag ondersteun.

    Assisteren

    Ben je Verlaat Verdriet-er? Zie jij ook mogelijkheden voor jezelf om dit werk te gaan doen? Lees dan hier voorwaarden voor deelname als assistent.

    • Je hebt bij mij (Titia Liese) deelgenomen aan een workshop Verlaat Verdriet, een workshop Dubbel Ouderverlies, de individuele workshop Heel je leven, in het verleden de jaartraining De kunst van het verbinden of de schrijf-retraite De weg van liefde;
    • Je bent zelf in je jeugd (dus voor je 20e jaar een ouder – of je beide ouders – verloren door overlijden;
    • Al enige tijd overweeg je serieus om te gaan werken met Verlaat Verdriet-ers vanuit ervaringsdeskundigheid [bij voorkeur binnen de GGZ];
    • Gedurende de workshop verblijf je, net als de andere deelnemers, op een plek die direct verbonden is aan de workshop. Waar nodig lever je een bescheiden financiële bijdrage aan je verblijf.

    Gang van zaken

    • Je neemt per mail contact op met mij titia@verlaatverdriet.nu;
    • Je legt uit wat je wilt, en waarom;
    • Ruimschoots voor de datum van de workshop waar jij aan deel zou willen nemen hebben we een gesprek bij mij thuis over jouw deelname aan de workshop in deze vorm;
    • Je kunt op deze voorwaarden deelnemen als daar ruimte voor is in een workshop op een reeds geplande datum.

    Bijzonderheid

    De workshops van 21, 22 en 23 september 2023 en 16, 17 en 18 november 2023 zijn volgeboekt voor assistenten.

    De moeite waard

    ………  Uiteindelijk heeft het me gebracht waar ik nu ben. Daarom kan ik ook voluit zeggen dat het zo de moeite waard is. Jaren en jaren heb ik mezelf een zwakkeling gevonden. Een kneus. Iemand die nergens echt voor kon gaan. Iemand die bij alles wat ze deed mislukte. Als ik nu terugkijk naar wat er in al die jaren met me is gebeurd, dan heb ik wel degelijk keuzes gemaakt in mijn leven. Ook al had ik altijd het gevoel dat ik mij door omstandigheden liet leiden. Ik ben altijd door gegaan, tegen alle scepsis, ongeloof en minachting in……… 

    Uit het interview van Joyce de Schepper met Titia Liese (Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek).