• | | | |

    Dan blijkt je vader niet je vader te zijn

    DoorTitia Liese

    Je verloor heel jong je vader. Jaren geleden werd je je ervan bewust dat je in je functioneren werd gehinderd door dit vroege verlies. Je bent ermee aan het werk gegaan. Hebt je vader een nieuwe plek gegeven in je leven als volwassene. Je kunt weer verder.
    Dan komt er een dag waarop je ontdekt dat de vader om wie je hebt gerouwd niet je biologische vader is. Je wereld stort opnieuw in. Wie is je vader dan wel? Waar is hij? Wie ben jij? Wat is er gebeurd? Waarom wist jij het niet? Wie wisten het wel? Wie wil jou daarover vertellen? Bij wie moet je zijn als je moeder niet wil dat je het weet? Wat moet je met dit nieuwe gegeven? En wat ga je doen?

    De blikken trommel

    Ap Dijksterhuis, psycholoog en auteur, verloor als heel jong kind zijn vader. Hij groeide op bij zijn moeder. Enigst kind. Tot in zijn volwassenheid voelde hij geen behoefte aandacht te besteden aan het vroege verlies van zijn vader. Het feit was daar. De toekomst trok hem meer dan het verleden. Tot zijn moeder rond zijn dertigste overlijdt. Bij het uitzoeken van de nalatenschap van zijn moeder komt hij een blikken trommel tegen. Als een doos van Pandorra opent hij de doos een heel klein stukje. Om hem meteen weer te sluiten. ‘Die kan maar beter dicht blijven’ besluit hij.

    Vader, hier ben ik

    Dertig jaar blijft de trommel gesloten in zijn huis staan. Tot de dag waarop hij besluit: ‘Nu is het tijd de trommel te openen’.
    ‘Vader, hier ben ik. Jouw zoon.’ Zo start Ap Dijksterhuis zijn boek Vader. Zijn boek over zijn zoektocht naar de vader die hij maar kort heeft gekend. In brieven richt hij zich steeds weer tot zijn vader. Vertelt hem over zijn zoektocht. Wat hij tegenkomt. Wat dat met hem doet.

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Ap Dijksterhuis is als ervaringsgenoot een van de sprekers bij symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen op zaterdag 5 april 2025. Hij vertelt over zijn zoektocht. Waarom duurde het zo lang voor hij eraan begon? Wat gebeurde er met hem tijdens de reconstructie van zijn verhaal als zoon? Wat heeft het verlies van zijn vader gedaan in de relatie met zijn moeder? Welke gevoelens komen bij je naar boven als de man van wie je dacht dat hij je vader is niet jouw biologische vader blijkt te zijn? Wat gebeurt er met je als je besluit de vader die niet je biologische vader is toch te adopteren als vader? Op welke manier beïnvloedt deze reconstructie je leven van nu?

    Lees meer

    Bestellen

  • | | |

    Bij twijfel: doe de Verlaat Verdriet-Zelftest

    DoorTitia Liese

    Bij twijfel: doe de Verlaat Verdriet-Zelftest

    Van ontkennen naar erkennen

    Ben je hulpverlener? Kom je in je werk volwassenen tegen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden? Betwijfelen deze cliënten/patiënten of de klachten waarvoor ze bij jou zijn gekomen een oorzakelijk verband kunnen hebben met het vroege verlies van hun ouder(s)? Nodig dan de cliënt/patiënt om wie het gaat uit de Verlaat Verdriet-Zelftests te doen. Mogelijk realiseert jouw cliënt zich al werkend: ‘Ik had het niet gedacht, maar dit gaat toch over mij. Wat vreemd. Bij mijn broer en zussen zie ik het duidelijk. Maar voor mezelf heb ik nooit gedacht dat Verlaat Verdriet ook op mij van toepassing is.’ Dan kun je als hulpverlener samen met deze cliënt/patiënt een begaanbare weg gaan uitstippelen om de levenslange invloed van het vroege verlies van haar/zijn ouder(s) te onderzoeken. De gevolgen die het vroege verlies van de ouder(s) heeft gehad. Het verlies van toen een zichtbare en ervaarbare plek te geven in hun levensverhaal.

    De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder

    Werk je als hulpverlener met volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden? Betwijfel je als hulpverlener of de thema’s waarvoor je cliënt/patiënt bij jou terecht is gekomen hun oorsprong vinden in het vroege verlies van haar/zijn ouder(s)? Hetzij omdat je als hulpverlener de taal van Verlaat Verdriet en verlate rouw onvoldoende kent. Hetzij omdat je scepsis voelt: dat kan er toch niet allemaal mee te maken hebben?

    Zelftest

    Nodig je cliënt/patiënt uit samen met jou Zelftest 1 te doen.

      • Wat gebeurt er met jouw cliënt/patiënt?
      • Wat gebeurt er met jou als hulpverlener?
      • Welke conclusies trekt jouw cliënt/patiënt naar aanleiding van Zelftest 1?
      • Welke conclusies trek jij naar aanleiding van de Zelftest 1?
      • Wat betekenen deze conclusies voor jullie samenwerking?

    Zelftest 1 en Zelftest 2

    De beide Zelftests zijn gebaseerd op de Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet. De Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet zijn patronen die ik – Titia Liese – in mijn praktijk altijd weer hoor en lees. Ongeacht waar deze Verlaat Verdriet-ers vandaan komen, hun leeftijd toen ze hun ouder(s) verloren, de leeftijd die ze nu hebben en hun opleidingsachtergrond.

    Symposium voor hulpverleners

    Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Zaterdag 5 april 2025 in Harderwijk. Lees over dit symposium meer op Kenniscentrum verlaat Verdriet 

    #verlaatverdriet #verlaterouw #symposiumvoorhulpverleners #symposiumteruggaanomverdertekunnen #teruggaanomverdertekunnen #kenniscentrumverlaatverdriet

  • | | | |

    Bericht aan hulpverleners in de psychiatrie

    DoorTitia Liese

    De mensen die jij Verlaat Verdriet-ers noemt

    ‘Er is een soort mensen waar we vaak niks mee kunnen. Die we niet begrijpen.’ Zender van deze boodschap: een psychiater. Ontvanger van deze boodschap: een collega met wie ik, in Verlaat Verdriet-verband, jaren heb samengewerkt. Omstandigheid: een persoonlijk gesprek. Tijd: tenminste vijftien jaar geleden. ‘En dat zijn de mensen die jij Verlaat Verdriet-ers noemt‘.

    Verlaat Verdriet-ers

    Mijn toenmalige collega Marijke Serné deelde dit gesprek met mij. Marijke overleed jaren geleden. Ik ben ons gesprek nooit vergeten. Hoe zou het er nu voor staan? Is er inmiddels meer kennis voorhanden bij hulpverleners in de GZ als het gaat over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn? Worden Verlaat Verdriet-ers nu wel adequaat geholpen in psychiatrische settings, zoals bijvoorbeeld bij psychiaters, bij psychiatrisch verpleegkundigen, (creatief)-therapeuten, ervaringsdeskundig werkers.

    ‘Nee, Verlaat Verdriet speelt geen enkele rol op de werkvloer’ hoor ik regelmatig van Verlaat Verdriet-ers die nu werkzaam zijn in de GZ. ‘Verlaat Verdriet is totaal geen thema. Ik hoor niemand er ooit over. Raar eigenlijk. Ik ben zelf een Verlaat Verdriet-er. En eigenlijk heb ik me pas onlangs gerealiseerd dat Verlaat Verdriet ook over mij gaat. En dat het heel erg raar is dat Verlaat Verdriet in de GZ nooit aan de orde komt.’

    Blinde vlek

    Er is een blinde vlek. Er is echt een blinde vlek in de hulpverlening als het gaat om de levenslange invloed van de vroege dood van een ouder. Een blinde vlek waardoor Verlaat Verdriet-ers blijven worstelen met onbegrepen problematiek. Problematiek die niet gezien wordt. Niet gehoord. Niet herkend.  En daardoor niet begrepen. Problematiek die het nodig heeft gekend te worden. Erkend. Gezien. En begrepen.
    Tijd om daar iets aan te doen. Iets mee te doen. En dat doen we. Wij dragen onze kennis uit de praktijk graag over aan mensen in de praktijk.

    Symposium voor hulpverleners

    Op zaterdag 5 april 2025 organiseren wij, een kleine groep bevlogen Verlaat Verdriet-ers met kennis van Verlaat Verdriet-zaken symposium Teruggaan om verder te kunnen.

    Aanmelden

    Volg ons op de social media zodat je snel kunt reageren als we de aanmeldingsprocedure technisch open kunnen stellen. Tot die tijd delen we via blogs al een heleboel van onze kennis op onze sites Verlaat Verdriet, Kenniscentrum Verlaat Verdriet en LinkedIn. Hulpverlener in de psychiatrie? Je bent van harte welkom op zaterdag 5 april 2025.

    Social media

    Lezen

    Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

    Titia Liese: Rouw kent geen tijd 

    #verlaatverdriet #verlaterouw #teruggaanomverdertekunnen #kenniscentrumverlaatverdriet #rouwkentgeentijd

  • | | |

    Hulpverlener, en tevens Verlaat Verdriet-er

    DoorTitia Liese

    Hulpverlener, en tevens Verlaat Verdriet-er

    ‘Je hoeft mij niet te vertellen wat Verlaat Verdriet is. Of wat jouw werk betekent. Ik ben zelf heel jong een ouder verloren. Ik heb eraan gewerkt. En ik heb het verwerkt.’ Aan de telefoon een therapeut die, in overleg met zijn cliënte, contact opneemt met mij (Titia Liese). ‘Ik wilde naar jou toe’ vertelde de cliënte me. ‘Hij is er tegen dat ik dat doe en wil eerst contact leggen met jou.’ Zo gezegd. Zo gedaan. Hij belt me. Ik probeer het gesprek te beginnen met hem uit te leggen wie ik ben en wat ik doen. Wat Verlaat Verdriet betekent. ‘Je hoeft mij niet te vertellen wat Verlaat Verdriet is. Of wat jouw werk betekent. Ik ben zelf heel jong een ouder verloren. Ik heb eraan gewerkt. En ik heb het verwerkt. Voor mij is dat klaar.’

    Behandelplan

    De cliënte over wie het gaat heeft relatieproblemen. Daarvoor is ze bij deze therapeut-psycholoog terecht gekomen. Om haar te helpen heeft hij een behandelplan opgesteld. In de tussentijd heeft zijn cliënte mij gevonden op het web. Ze is al bij me geweest voor een gesprek. Wil deel gaan nemen aan een workshop.

    Vader

    Ik zie en hoor haar verdriet. Haar verdriet om de pijn die ze ervaart in relaties. Ik zie en hoor haar verdriet om het vroege verlies van haar vader. De man met wie ze kon praten. Die een voorbeeld was voor haar. De vanzelfsprekendheid van de liefde tussen dochter en vader.
    Ik zie en hoor de stroefheid in de relatie met haar moeder. Met haar kan ze niet praten. Er is geen vanzelfsprekendheid tussen hen. Ze kunnen elkaar niet bereiken, ook al doen ze nog zo hun best.
    Ik zie en hoor haar verdriet, haar pijn, haar onmacht en haar gevoel van afwijzing omdat ze zich niet begrepen voelt door haar therapeut. ‘Ik heb een behandelplan met mijn cliënte. We zijn onderweg. Altijd weer probeert ze een omweg te bewandelen. Nu ook weer, nu ze naar jou wil voor haar ‘verlaat verdriet’. Dan komt ze weer op een omweg terecht en dat moet niet.’

    Voordeel of nadeel

    • Is het een voordeel als je therapeut tevens Verlaat Verdriet-ers is? ‘Het is zo fijn dat mijn therapeut begrijpt wat ik zeg. Dat geeft me een gevoel van erkenning. Dan kan ik verder.’
    • Is het een nadeel als je therapeut tevens Verlaat Verdriet-er is? ‘Hij begrijpt niet dat ik eerst terug moet gaan om verder te kunnen.’

    Strategieën voor verwerken en helen

    Op welke strategie voor verwerken en helen ben jij als hulpverlener gericht?
    Ik moet er van af;
    of:
    Ik ga het aan.

    Horen en zien

    Rouw kent geen tijd, Module 9: Innerlijk besluit

    • Wat betekent de keuze voor de strategie Ik moet er van af voor jou? En wat betekent de strategie Ik moet er van af voor jouw cliënt?
    • Wat betekent de strategie Ik ga het aan voor jou? Wat betekent de strategie Ik ga het aan voor jouw cliënt?

    Vragen voor jou als hulpverlener, en tevens Verlaat Verdriet-er

    • Op welke wijze heb jij de impact van het vroege verlies van je ouder(s) erkend?
    • Wat heb je zelf gedaan om het vroege verlies van je ouder(s) te verwerken en te helen?
    • Erken je de levenslange gevolgen van het vroege verlies van de ouder(s) bij de ander?
    • Wat betekent het vroege verlies van je ouder nu voor jou? Zie: Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet en/of de Zelftests.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Doen