• | | |

    Kinderen horen erbij

    DoorTitia Liese

    Kinderen horen erbij’ verklaarde mijn orthodox-christelijke buurvrouw stellig. Ik vroeg jaren geleden aan haar waarom ook de allerjongste kinderen 2-maal per zondag meegaan naar de kerk.

    Uitvaart

    ‘Kinderen horen erbij.’ Ik heb het in mijn oren geknoopt. Denk er nog regelmatig aan als ik weer lees of hoor over wat Verlaat Verdriet-ers vertellen over ervaringen in hun kindertijd met de uitvaart van hun ouder. Zeker als het gaat om oudere Verlaat Verdriet-ers, die wel of juist niet aanwezig waren bij de uitvaart. Die soms wel, soms niet, de keuze kregen. Al dan niet mee gaan.

    Essentie

    Tegenwoordig gaat dat anders. Kinderen worden betrokken bij de uitvaart van hun ouder. Ze maken iets. Mogen de kist beschilderen. Geven een tekening mee. Mogen iets zeggen. Allemaal vormen die betrokkenheid tonen.
    Maar de essentie is denk ik toch vooral zoals mijn buurvrouw het indertijd benoemde: ‘Kinderen horen erbij.’

    Ik had hier moeten zijn

    ‘Ik hoop dat ik de kinderen een trauma heb bespaard.’ Zo motiveerde mijn vader lang geleden zijn besluit om ons niet mee te nemen naar de crematieplechtigheid voor mijn moeder.
    Dertig jaar later bezocht ik het crematorium waar mijn moeder indertijd werd gecremeerd. Minutenlang heb ik buiten voor de deur van de ingang heen en weer gelopen. Heen en weer. Heen en weer. Geëmotioneerd. Gevoeld: ‘Ik had hier moeten zijn. Toen. Ik had deel moeten zijn van alle verdriet dat hier was om de dood van mijn moeder. Om haar afscheid.’

    Kinderen horen erbij

    ‘Kinderen horen erbij’ zei mijn orthodox-christelijke buurvrouw jaren later tegen me.
    Ik wist precies wat ze bedoelde.

  • | | |

    Kinderen horen erbij

    DoorTitia Liese

    Kinderen horen erbij’ verklaarde mijn orthodox-christelijke buurvrouw stellig. Ik vroeg jaren geleden aan haar waarom ook de allerjongste kinderen 2-maal per zondag meegaan naar de kerk.

    Uitvaart

    ‘Kinderen horen erbij.’ Ik heb het in mijn oren geknoopt. Denk er nog regelmatig aan als ik weer lees of hoor over wat Verlaat Verdriet-ers vertellen over ervaringen in hun kindertijd met de uitvaart van hun ouder. Zeker als het gaat om oudere Verlaat Verdriet-ers, die wel of juist niet aanwezig waren bij de uitvaart. Die soms wel, soms niet, de keuze kregen. Al dan niet mee gaan.

    Essentie

    Tegenwoordig gaat dat anders. Kinderen worden betrokken bij de uitvaart van hun ouder. Ze maken iets. Mogen de kist beschilderen. Geven een tekening mee. Mogen iets zeggen. Allemaal vormen die betrokkenheid tonen.
    Maar de essentie is denk ik toch vooral zoals mijn buurvrouw het indertijd benoemde: ‘Kinderen horen erbij.’

    Ik had hier moeten zijn

    ‘Ik hoop dat ik de kinderen een trauma heb bespaard.’ Zo motiveerde mijn vader lang geleden zijn besluit om ons niet mee te nemen naar de crematieplechtigheid voor mijn moeder.
    Dertig jaar later bezocht ik het crematorium waar mijn moeder indertijd werd gecremeerd. Minutenlang heb ik buiten voor de deur van de ingang heen en weer gelopen. Heen en weer. Heen en weer. Geëmotioneerd. Gevoeld: ‘Ik had hier moeten zijn. Toen. Ik had deel moeten zijn van alle verdriet dat hier was om de dood van mijn moeder. Om haar afscheid.’

    Kinderen horen erbij

    ‘Kinderen horen erbij’ zei mijn orthodox-christelijke buurvrouw jaren later tegen me.
    Ik wist precies wat ze bedoelde.

  • | | |

    Eerder gezin: extra complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    DE LEVENSLANGE INVLOED VAN HET VROEGE VERLIES VAN EEN OUDER

    Extra complicerende factoren

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

    Eerder gezin

    ‘Mijn vader had al een gezin gehad voordat hij mij kreeg met mijn moeder. Hij was 72 jaar toen hij overleed. Ik was 6 jaar. Mijn moeder en ik bleven alleen over. Mijn drie halfbroers zijn ‘een generatie’ ouder dan ik. Maar ze zijn toch ook mijn broers. Ook al heb ik ze pas leren kennen toen ik allang volwassen was.
    Vrouw, 57 jaar, 6 jaar toen ze haar vader verloor.
    Haar vader werd 72 jaar

    Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips

  • | | |

    Innerlijke eenzaamheid en leegte

    DoorTitia Liese

    De pijn van innerlijke eenzaamheid en leegte. Met wie kun je het delen? Wie begrijpt wat je bedoelt? Kan iemand die de ervaring van onomkeerbaar verlies van je ouder(s) in je jeugd niet kent het begrijpen? Begrijpen wat je bedoelt? Is niet juist dat het kenmerk van die innerlijke eenzaamheid? Van die leegte? Dat je het niet kunt delen? Dat je je niet begrepen voelt? Dat niet Verlaat Verdriet-ers je niet begrijpen? Waardoor die gevoelens van eenzaamheid en leegte nog groter worden?

    Remi-gevoel

    Altijd weer ben ik me ervan bewust dat innerlijke eenzaamheid en leegte hoofdthema’s zijn van Verlaat Verdriet. Van Verlaat Verdriet-ers. Het is niet zo dat Verlaat Verdriet-ers geen contacten hebben met andere mensen. Het is ook niet zo dat Verlaat Verdriet-ers geïsoleerd leven. Op zolderkamertjes. Of in kelders. Zo is het niet. Maar ook in hun eigen gezin kunnen Verlaat Verdriet-ers zich totaal eenzaam voelen. Met hun eigen partner. Met hun eigen kinderen. (En schamen zich daar vaak heel erg voor. Wat hun gevoelens van eenzaamheid en leegte weer versterkt). ‘Ik zit weer in m’n Remi-gevoel’ zo verwoordde een dochter die haar moeder op 4-jarige leeftijd verloor het lang geleden.

    Delen

    ‘De eerste de beste sjamaan wist 20.000 jaar geleden meer van verlies en heling dan welke hooggeleerde, hooggeprezen (rouw)wetenschapper vandaag de dag dan ook’ denk ik vaak. ‘En dan hoefde je niet eens een hele goeie sjamaan te hebben.’
    Is het de prijs die we betalen in onze ver-doorgevoerde geïndividualiseerde samenleving? Ik stel mezelf vaak die vraag. En weet het antwoord niet.
    Wat ik wel weet is de helende kracht van delen met ervaringsgenoten. Je kent elkaars pijn. Elkaars gevoelens van eenzaamheid. Van leegte. Je spreekt elkaars taal. Zoals in de workshops Verlaat Verdriet en Dubbel Ouderverlies waarin saamhorigheid is. Dan komt er ruimte om verandering te ervaren. Ruimte voor heling. Voor schoonheid.