• | | |

    Moedervormige leegte: VPRO-Gids 6 november 2023

    DoorTitia Liese

    Vanmiddag kreeg ik uit de VPRO-Gids (Maandag Etalage, 6 november 2023) het artikel van Elja Looijestijn Moedervormige leegte over de documentaire van Wieke Kapteijns  Als ze er niet is.
    Een mooi artikel dat ik zojuist van het web heb gehaald om met jullie te delen.

    Moedervormige leegte

    De moeder van filmmaker Wieke Kapteijns overleed toen hij zes was. Vijfentwintig jaar later maakt hij een aangrijpend portret van haar.

    Wat is een moeder?

    Wat is een moeder? Die vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. En voor filmmaker Wieke Kapteijns al helemaal niet. Zijn moeder overleed toen hij zes was, zij was toen pas 37 jaar. Kapteijns, zijn twee zusjes en zijn vader leefden samen verder. Ze moesten wel. Het is nu vijfentwintig jaar later. Kapteijns merkt dat hij een moedervormige leegte in zijn leven heeft die hij nu graag wil vullen met iets anders dan het verdriet dat hem overspoelt als hij aan haar denkt. Dat proces legt hij vast in de documentaire Als ze er niet is. Gemaakt in het kader van het project Teledoc Campus.

    Documentaire

    Kapteijns gebruikt in zijn werk veel archiefmateriaal. De documentaire begint dan ook met een wat algemene beschrijving van beelden van moeders door de eeuwen heen en zelfs de obligate googlezoektocht. Maar al snel kruipt hij dichter naar zijn eigen moeder toe. Op de zolder van het ouderlijk huis worden kisten en dozen geopend. Er komen fotoboeken uit, met plaatjes van heuglijke momenten zoals elk gezin ze heeft. Zijn vader heeft ook wat van haar kleren bewaard, een jurk en een broekpak die in de jaren negentig superhip zullen zijn geweest. Hij laat de tas zien die ze elke dag meenam naar haar werk als docent Frans op een middelbare school. Een leren schooltas met wat persoonlijke spulletjes erin.
    Kapteijns’ zus krijgt het bij de aanblik te kwaad. En dat is begrijpelijk, want juist de alledaagsheid maakt zo pijnlijk duidelijk dat iemand in de bloei van haar leven er ineens niet meer was.

    Homevideo

    Dat besef wordt in de rest van de film verder uitgebouwd. Kapteijns stuit op een homevideo waarin zijn moeder te zien is terwijl ze speelt met haar kinderen. Ze probeert hun ontbijt te laten opeten en ze liefdevol op ze moppert. Later zien we haar in een ziekenhuisbed in de kamer liggen met een afwezige blik. Terwijl een peuter in haar bed klimt om haar welterusten te kussen.

    Aan het eind van de documentaire kan Kapteijns hopelijk wat meer vrede hebben met zijn dode moeder, omdat hij haar leven beter kent. Voor de kijkers geldt helaas het omgekeerde. Die kan het nauwelijks verkroppen dat een vrouw die ze een halfuur geleden nog helemaal niet kenden, uit haar jonge gezin is weggerukt.

    VPRO-Gids

    Moedervormige leegte 

  • | | |

    Als ze er niet is: Wieke Kapteijns

    DoorTitia Liese

    Als ze er niet is

    Zojuist kreeg ik een tip in verband met de documentaire Als ze er niet is. Ik geef de tip graag aan je door.
    Vanavond, zondag 5 november 2023, EO

    Wieke Kapteijns

    Na het overlijden van zijn moeder bleef Wieke Kapteijns achter met een zwijgzame vader, twee jongere zussen en een beeld van zijn moeder dat door de tijd heen steeds verder vervaagde. Met deze documentaire probeert hij een reconstructie te maken van de vrouw die zijn moeder ooit was.  Aan de hand van objecten, foto’s, homevideo’s en found footage ontstaat langzaam een beeld. Bovendien ontdekt hij voor het eerst wat hij eigenlijk mist.

    Reconstructie van een moeder

    Met de film Als ze er niet is probeert Wieke Kapteijns het beeld van zijn overleden moeder te reconstrueren. Terwijl hij opgroeide, werd er thuis met zijn twee jongere zussen weinig over haar gepraat. Ook zijn vader zweeg. Het beeld van zijn moeder vervaagde in de loop der jaren.

    Kapteijns begint zijn film met de vraag: ‘Wat is eigenlijk een moeder?’ Hij gaat bij mensen in zijn omgeving te rade. Hij vraagt naar hun ervaringen met hun moeders, en naar hoe zij het begrip ‘moeder’ definiëren. Hij zoekt naar beelden van moeders in de kunst. Pas daarna volgen gesprekken met zijn vader en een voorzichtige stap naar de vele foto’s, filmpjes en spullen die er van zijn moeder zijn.

    Lees meer

    Lees met hele interview met Wieke Kapteijns Reconstructie van een moeder

    Recensie

    CineMagazine

  • | | |

    Tatjana Almuli in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    De plek waar mijn moeder ooit gelukkig was

    Als haar moeder vertelde over Martha’s Vineyard, het hippie-eiland voor de Amerikaanse oostkust waar ze twaalf jaar heeft gewoond, hing Tatjana Almuli aan haar lippen. Sinds haar moeder is overleden wil Almuli, journalist en schrijver, met eigen ogen zien wat het eiland zo uniek maakte – en haar moeder zo gelukkig.

    …. ‘ In 2020 schreef ik het boek Ik zal je nooit meer (Almuli was 16 jaar toen ze haar moeder verloor), over het uitgestelde rouwproces na het overlijden van mijn moeder. Ik dook in haar geschiedenis en steeds weer kwam ik terug bij Martha’s Vineyard…….’

    ….. Ik wilde ervaren wat dit eiland zo uniek maakt. Wilde weten of er nog altijd zo’n gemeenschapszin heerst. En of ik door mijn reis naar het eiland mijn moeder op een andere manier zou kunnen leren kennen. Omdat ze al zo vroeg uit mijn leven wegviel, heb ik haar nooit als volledig mens leren kennen. Ze was gewoon mijn moeder. Op het eiland wilde ik ontdekken wie ze daarvoor was…..

    Lees het artikel in Volkskrant Magazine van zaterdag 19 augustus 2023.

  • | | |

    Merel Pauw: interview in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine van 8 augustus 2023 een interview met rapper en theatermaker Merel Pauw. Merel Pauw (1995) verloor op haar 18e haar moeder.

    Citaat uit Volkskrant Magazine

    …….. ‘Haar nieuwe single Fantastisch is een bitterzoete schets van de rouw om haar moeder. ‘Ik zou graag willen weten wat ze van mijn muziek vindt. En met haar willen praten over feminisme.’ zegt ze. ‘Mijn moeder overleed toen ik 18 was. Ze is drie jaar ziek geweest. Ik wilde na haar dood zo graag verder leven. Maar ik heb mijn gevoelens weggeduwd. In Fantastisch wilde ik dat mechanische beschrijven. Het gevoel van: hoezo zou ik eraan denken. Het gaat toch supergoed met mij? Ik ben soms bang haar te vergeten, ik heb daar nachtmerries over. Toen ze tien jaar dood was, heb ik een diner georganiseerd. Tegen al mijn vrienden zei ik: ik wil het die avond over mijn moeder hebben. Het was eng om dat te vragen. Maar het werd een van de mooiste avonden van mijn leven.’…….

    ‘…. Soms denk ik dat ik door het ziekteproces van mijn moeder te weinig ruimte heb gehad om als puber te oefenen met seks. En er achter te komen wat ik uit wil stralen naar anderen.’…..

    Merel Pauw op YouTube