• | | |

    Dubbel ouderverlies: verlies in veelvoud

    DoorTitia Liese

    Dubbel ouderverlies

    Kinderen die een ouder verliezen door de dood kennen bijna allemaal dezelfde grote angst. De angst ook de andere ouder te verliezen. Ze passen zich aan. Proberen op alle mogelijke en onmogelijke manieren hun overgebleven ouder te ontlasten. Als dat maar niet gaat gebeuren. Als de overgebleven ouder maar niet dood gaat.
    Toch overkomt het een niet onaanzienlijk aantal kinderen. Sommige kinderen verliezen in hun jeugd na langere of kortere tijd hun beide ouders door de dood. Dat kan gebeuren door overeenkomende oorzaken van overlijden door ziekte. Je denkt: dat zal toch niet gebeuren. Twee keer een ouder in je jeugd verliezen door ziekte, zoals bijvoorbeeld door kanker. Dat kan toch haast niet waar zijn. Maar het gebeurt. De grootste angst wordt werkelijkheid. Beide ouders overlijden door ziekte.

    Of de ene ouder overlijdt door een (auto)ongeval en de andere ouder door ziekte. Ook kan het gebeuren dat de ene ouder overlijdt, dat de andere ouder het verlies niet kan dragen en overlijdt door zelfdoding. Andere kinderen verliezen hun beide ouders tegelijkertijd door een ongeval. In sommige van deze gevallen maakte het kind indertijd zelf deel uit van het ongeval. Dan kan het gebeuren dat het inmiddels volwassen geworden kind – de Verlaat Verdriet-er van nu – als enige van het oorspronkelijke gezin is overgebleven.

    Verlies in veelvoud

    Het verlies van beide ouders in je jeugd is altijd, in alle gevallen, een verlies in veelvoud. Kinderen die hun beide ouders verliezen, verliezen niet alleen hun beide ouders. Ze verliezen ook veiligheid. Geborgenheid. Vanzelfsprekendheid. Educatie. Cultuur. Onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn. Vanaf dat moment moeten ze dankbaar zijn. Dankbaar voor de plek die ze hebben gekregen. Ook al zouden ze liever dan wat dan ook niet op die plek hoeven te wonen. Kinderen die hun beide ouders verliezen, verliezen alles wat hun dierbaar is. Hun huis. Hun thuis.

    Koffers en tassen gepakt

    Een bijzonderheid van de workshop Dubbel Ouderverlies wil ik op deze plek met je delen. In de workshops die 2,5 dag duren werken we altijd op de zaterdagmiddag tot rond vier uur. Voor lunchtijd staan (bijna) altijd de tassen en de koffers gepakt in de gang. Klaar om te vertrekken.

    Lees meer

  • | | | | |

    Komende week gesprek met Margriet Breet

    DoorTitia Liese

    Komende dinsdag – 17 december 2024 – spreek ik Margriet Breet. Hoewel we hemelsbreed nauwelijks twintig kilometer van elkaar verwijderd wonen hebben we elkaar niet eerder ontmoet. Volgende week woensdag – 18 december – komt een nieuw boek uit van Margriet: haar boek over het vroege overlijden van haar moeder. Het gemis van haar moeder. En wat dat gemis al die jaren met haar heeft gedaan.

    Margriet Breet

    Margriet heeft in de loop van haar leven heel wat boeken gepubliceerd. Boeken voor de jeugd. Educatieve boeken. Kinderboeken. Een boek over het vroege verlies van haar moeder zat al lang in haar hoofd. Jaren is ze ermee bezig geweest. Maar altijd bekroop haar weer het gevoel: wie zit daar nou op te wachten. Tot ze afgelopen zomer de documentaire Vroeg verloren van Liesbeth Raske op t.v. zag. ‘Ik ben helemaal niet de enige’ realiseerde ze zich terwijl ze de documentaire bekeek. ‘Er zijn wel heel veel mensen vroeg hun ouder(s) verloren. Net als ik. Er zijn wel heel veel mensen voor wie mijn boek belangrijk kan zijn.’ Ze zette zich aan het werk met dit voor haar nog steeds kwetsbare deel van haar leven.

    Nieuw boek

    Volgende week, een dag voordat haar nieuwe boek uitkomt, komt ze naar me toe. Gaan we met elkaar in gesprek. Waarover spreken wij? Over Verlaat Verdriet, natuurlijk. Over boeken. En over hoe belangrijk het is dat Verlaat Verdriet een breed bespreekbaar thema is.
    Ik kijk uit naar onze ontmoeting.
    En natuurlijk: naar het boek van Margriet Breet.

    Documentaire

    Vroeg verloren

  • | | |

    De wonderverteller: Lida Dijkstra en Djenné Fila

    DoorTitia Liese

    De wonderverteller

    De wonderverteller. Over de reizen van Marco Polo,
    Auteur: Lida Dijkstra, illustraties: Djenné Fila.

    ‘Maar laat ik u vertellen dat sinds de dag dat god onze eerste voorvaderen heeft geschapen(….) geen mens van welke volksstam ook ooit zoveel wonderbaarlijke dingen ter wereld heeft gezien of bezocht als messer Marco Polo.’

    Rustichello da Pisa (schrijver uit de 13e eeuw – Oriënt, Il Millione)

    Marco Polo

    Marco Polo (1254-1324, verloor, vermoedelijk als (heel) jong kind, zijn moeder), ontdekkingsreiziger en handelaar. In haar rijk geïllustreerde boek beschrijft Lida Dijkstra de reizen van Marco Polo in de Oriënt. Een kinderboek dat volwassenen met evenveel plezier zullen lezen. De illustraties die Djenné Fila maakte voor dit boek maakt niet alleen het lezen van het boek, maar ook het zien van dit boek tot een feest.

    ‘Het was 1269. Ik was vijftien jaar. Geen jongen meer, maar zeker nog geen man. Ik woonde sinds de dood van mijn moeder bij haar zus en zwager in huis. Daar werden op een dag twee wild uitziende kerels de salon in geleid. Ze droegen tulbanden op hun hoofd, baarden waarin vogels konden nestelen en modderige lapjesjassen. Omdat mijn oom en tante niet thuis waren, plantte ik mijn benen stevig uit elkaar om duidelijk te maken dat ik de heer des huizes was en zei: ‘Wat kan ik voor u doen?’ 
    De oudste man was in twee stappen bij me. Hij greep mijn schouders vast. Met een stem vol emotie zei hij: ‘Jongen toch, ik wist niet dat ik een zoon had. Echt niet.’ De mestlucht die om hem heen hing, maakte dat ik hoestte. Ik trok me los. Knet-ter-gek, dacht ik.
    De man gin verder. ‘Je oom Matteo en ik waren eerst langs ons huis gegaan. Daar hoorden we dat je moeder niet meer leefde en dat ik een zoon had die Marco heette. Echt, ik sta te trillen op mijn benen. Je lijkt als twee druppels water op mezelf toen ik zo oud was als jij.’ 

    Lees meer

  • | | |

    De wonderverteller: Lida Dijkstra en Djenné Fila

    DoorTitia Liese

    De wonderverteller

    De wonderverteller. Over de reizen van Marco Polo,
    Auteur: Lida Dijkstra, illustraties: Djenné Fila.

    ‘Maar laat ik u vertellen dat sinds de dag dat god onze eerste voorvaderen heeft geschapen(….) geen mens van welke volksstam ook ooit zoveel wonderbaarlijke dingen ter wereld heeft gezien of bezocht als messer Marco Polo.’

    Rustichello da Pisa (schrijver uit de 13e eeuw – Oriënt, Il Millione)

    Marco Polo

    Marco Polo (1254-1324, verloor, vermoedelijk als (heel) jong kind, zijn moeder), ontdekkingsreiziger en handelaar. In haar rijk geïllustreerde boek beschrijft Lida Dijkstra de reizen van Marco Polo in de Oriënt. Een kinderboek dat volwassenen met evenveel plezier zullen lezen. De illustraties die Djenné Fila maakte voor dit boek maakt niet alleen het lezen van het boek, maar ook het zien van dit boek tot een feest.

    ‘Het was 1269. Ik was vijftien jaar. Geen jongen meer, maar zeker nog geen man. Ik woonde sinds de dood van mijn moeder bij haar zus en zwager in huis. Daar werden op een dag twee wild uitziende kerels de salon in geleid. Ze droegen tulbanden op hun hoofd, baarden waarin vogels konden nestelen en modderige lapjesjassen. Omdat mijn oom en tante niet thuis waren, plantte ik mijn benen stevig uit elkaar om duidelijk te maken dat ik de heer des huizes was en zei: ‘Wat kan ik voor u doen?’ 
    De oudste man was in twee stappen bij me. Hij greep mijn schouders vast. Met een stem vol emotie zei hij: ‘Jongen toch, ik wist niet dat ik een zoon had. Echt niet.’ De mestlucht die om hem heen hing, maakte dat ik hoestte. Ik trok me los. Knet-ter-gek, dacht ik.
    De man gin verder. ‘Je oom Matteo en ik waren eerst langs ons huis gegaan. Daar hoorden we dat je moeder niet meer leefde en dat ik een zoon had die Marco heette. Echt, ik sta te trillen op mijn benen. Je lijkt als twee druppels water op mezelf toen ik zo oud was als jij.’ 

    Lees meer