• | | | | | | | | | | | |

    Verloren in het kraambed

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Stel: je bent het jongste kind van zes.
    Stel: je verloor je moeder in het kraambed.
    Stel: je moeder overleed onmiddellijk na jouw geboorte.
    Stel: je komt als baby thuis. In een huis waar je vijf broertjes en zusjes hun moeder hebben verloren. En je vader zijn vrouw.
    Stel: niemand zegt het ooit, maar toch voel jij dagelijks de zwaarte van de onuitgesproken beschuldiging: jij bent de moordenaar van mijn moeder.

    Stel: je bent het eerste kind van je moeder en je vader en het enige kind van je moeder.
    Stel: je moeder overleed in het kraambed.
    Stel: je moeder overleed onmiddellijk na jouw geboorte.
    Stel: je groeide op in het liefdevolle gezin van de zus van je moeder.
    Stel: je hebt regelmatig contact met je vader.
    Stel: op een dag laat je vader zich ontvallen: ‘Het zou beter zijn geweest als jij niet was geboren.’

    Jij was zo jong

    Dan is het toch niet te hebben, als ‘de buitenwereld’ bij heel jong ouderverlies zegt (of erger nog: denkt):
    ‘Ach, jij was zo jong. Je hebt je moeder niet gekend.
    Dan kun je er ook geen last van hebben.’

  • | | | | | | | | | | | |

    Schurende culturen

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

     

    ‘Kinderen lijken meer op hun tijd dan op hun vader.’
    Lang geleden las ik ergens dit – Arabische – gezegde.
    Het is me altijd bijgebleven.
    Zeker nu, in deze tijd, waarin we zo met onze neus worden gedrukt op schurende – om niet te zeggen botsende – culturen.

    Zijn we ons eerder zo bewust geweest van de persoons-vormende invloed van tijd? Van cultuur?
    Zijn we als samenleving ooit eerder zo geconfronteerd met verschillen in normen? In waarden?
    Zijn we er ooit eerder als samenleving zo omvangrijk mee geconfronteerd hoe diep cultuur mensen vormt? Hoe vèrgaand?

    Cultuurbreuk

    Het moet zo’n vijfentwintig jaar geleden zijn, dat ik in De Volkskrant een interview las met René Hoksbergen. Een interview ter gelegenheid van het feit dat hij, Hoksbergen, de eerste – bijzonder – hoogleraar Adoptie was geworden aan de Universiteit in Utrecht.
    In dat interview vertelde hij, dat het vroege verlies van zijn moeder mee had gezorgd voor deze keuze. ‘Het verlies van mijn moeder was een diepe cultuurbreuk in mijn kinderleven’.
    Voor het eerst bracht voor mij iemand anders onder woorden wat ik zelf al zo lang voelde: het verlies van mijn moeder was een cultuurbreuk in mijn kinderleven.
    Wat in ons gezin gewoon, goed en vanzelfsprekend was in de tijd dat mijn moeder leefde, was na de komst van de tweede vrouw van mijn vader helemaal niet meer gewoon, goed en vanzelfsprekend.

    Je verliest zoveel meer

    Een kind dat een ouder verliest, verliest zoveel meer dan die ouder alleen.
    Je verliest ook veiligheid.
    Geborgenheid.
    Continuïteit.
    Vertrouwen.
    Je verliest ook zorg van je overleden ouder.
    Liefde.
    Aandacht.
    Onvoorwaardelijkheid.
    En je verliest de cultuur van je overleden ouder.

    Besef

    Mozaïek-gezinnen.
    Lappendeken-gezinnen.
    Patchwork-gezinnen.
    Bonus-mama’s.
    Bonus-papa’s.

    Hoeveel mooie woorden hebben we inmiddels bedacht voor samengestelde gezinnen?
    Voor stief-moeders?
    Voor stief-vaders?

    Hoeveel besef hebben we van de gevolgen die al dat verlies van veiligheid, van continuïteit, van vanzelfsprekendheid van normen en waarden heeft voor de vorming van het kind dat al deze grote, ingrijpende verliezen lijdt?
    Hoeveel therapeuten nemen dit gegeven mee in de begeleiding van Verlaat Verdriet-ers? Van volwassenen dus die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden?

    Wie staat er werkelijk stil bij de invloed van schurende culturen als het gaat om gezinnen, kinderen en het verlies van een ouder door de dood? (om maar niet te spreken over het verlies van beide ouders)?

  • | | | | | | | | | | |

    Lezing in Hoorn, terugblik

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Gisteravond vond de Verlaat Verdriet-lezing Gat in m’n ziel plaats in Hoorn (NH). Een avond georganiseerd in samenwerking met Margreet en Marjo. Net als vorige week bij de lezing in Groningen: wat is het fijn zo’n avond samen te organiseren. Wat voel ik me welkom.
    Wat is het fijn als er vanzelfsprekende handen zijn die helpen bij wat nodig is:
    zorgen dat dat wat nodig is er ook werkelijk is (flip over, koekjes enzovoort);
    Klaarzetten van tafels en stoelen;
    Mensen verwelkomen;
    Koffie en thee verzorgen;
    Eigen ervaring en kennis van Verlaat Verdriet delen met aanwezige ervaringsgenoten;
    Financiën regelen;
    Opruimen.
    Zo’n avond start dan ook voor mij met een warm gevoel van verbondenheid.
    Van samen dat dragen wat gedaan moet worden om Verlaat Verdriet meer in de wereld te zetten.
    Van rust.
    Margreet en Marjo: ook van deze plaats nogmaals heel veel dank!

    Je kunt je moeder niet missen

    Ruim twintig mensen zijn bij deze lezing aanwezig. Met name Verlaat Verdriet-ers. Elke lezing opnieuw is een bijzonder avontuur. Elke lezing opnieuw vinden er speciale voorvallen plaats. Zo ook met de vrouw wier moeder vijf minuten na haar geboorte stierf.
    Wat is het toch verschrikkelijk onwaar: die hardnekkige veronderstelling dat je geen last zou kunnen hebben van het verlies van een ouder als je die ouder niet hebt kunnen leren kennen, omdat zij of hij kort na je geboorte is overleden. Als je geen herinneringen hebt.
    ‘Je kunt je moeder/je vader helemaal niet missen. Je hebt haar/hem niet gekend.’
    Wat is dat toch verschrikkelijk onwaar!

    Gat in je ziel.
    Dat is waar!

    Voorkomen

    ‘Hoe kun je nou voorkomen dat kinderen er later last van krijgen?’, vraagt één van de aanwezigen, werkzaam in het onderwijs.
    Je kunt het niet voorkomen, zoveel is mij al heel lang duidelijk. Hoe graag volwassenen ook willen geloven dat je het kunt voorkomen: je kunt het alleen voorkomen als je zou kunnen voorkomen dat kinderen een ouder/ouders verliezen door de dood. En dat lijkt me tamelijk onhaalbaar.

    Wat je wel kunt voorkomen, is dat volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door de dood, op volwassen leeftijd maar door blijven modderen met onbegrepen problemen.
    Wat je wel kunt voorkomen is blijven focussen op iets wat je niet kunt voorkomen, in plaats van adequate hulp aan Verlaat Verdriet-ers te bieden.
    Jong ouderverlies wordt pas werkelijk serieus genomen als Verlaat Verdriet serieus wordt genomen!

    Wij gaan door met de strijd!

  • | | | | | | | | | | |

    Lezing

    DoorTitia Liese

    Vorige week woensdag, 2 november 2016, de Verlaat Verdriet-lezing in Groningen Stad. Georganiseerd in samenwerking met ervaringsgenoten. En dat is zo fijn!
    Els Pronk, ervaringsgenote en onder meer medewerkster van cursuscentrum De Poort, zorgde voor de samenwerking met De Poort: de prettige ruimte die voor ons beschikbaar was en de PR via De Poort.
    Irene zorgde voor de PR, met name via de social media.
    Theo zorgde voor alle randvoorwaarden van die avond: de opstelling van de zaal, thee/koffie, en na afloop het opruimen.
    Els, Irene en Theo: dank jullie wel!

    Groningen

    En dan in Groningen! Ik kom, ook al ben ik inmiddels zo’n 40 jaar geleden vertrokken uit Groningen, toch ook altijd weer thuis.
    Tussen de Groningers.
    Tussen het Gronings.
    Rond de dertig mensen kwamen naar de lezing.
    Verlaat Verdriet-ers.
    Verlaat Verdriet-ers met de overgebleven ouder.
    Elke keer weer een heel bijzondere ervaring om mijn lezing te kunnen doen. Te zien wat het met de aanwezigen doet om te horen wat ik in de loop van vele jaren heb geleerd over de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder. Om die kennis te kunnen delen!

    Opluchting

    ‘Ik kom je bedanken voor de erkenning die jij geeft aan de overgebleven ouder’. Na afloop stapte één van de aanwezigen naar me toe. Moeder van volwassen kinderen.
    Haar erkenning van mijn erkenning doet omgekeerd weer veel met mij. Ik realiseer me eens te meer hoeveel er nog te zeggen en te schrijven valt over de ouder die – veel te jong en ongewenst – overblijft als alleenstaand ouder.

    Loopgenoten

    In de zaal ook een aantal Verlaat Verdriet-ers die ik al ken. Die elkaar al kennen. Bijvoorbeeld via De Loopgenoten. Een mooie gelegenheid om een nieuwe datum te plannen voor een wandeling. Die wandeling gaat plaatsvinden op zondag 27 november 2016. Aanmelden voor deze wandeling doe je via schonemma@ziggo.nl

    Hoorn

    Vanavond de Verlaat Verdriet-lezing in Hoorn. Ook deze lezing hebben we samen georganiseerd: Marjo, Margreet en ik.
    Nog een uurtje, en dan neem ik de trein.
    Ik kijk er naar uit om ook deze avond weer te kunnen delen!