• | | | | | | | | | |

    Leven tussen hoop en vrees

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    In mijn blog van 19 juni j.l. Vader dag schreef ik Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.

    We

    We zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet.
    Deze zin bleef nog lang in me resoneren. Bleef hangen, omdat in deze zin zoveel thematiek van jong ouderverlies zit.

    Ziek

    Mijn moeder werd ziek. Na een ziekteperiode van ongeveer twee jaar overleed ze in 1957. Ze overleed aan de gevolgen van borst-/botkanker.
    In die tijd werd patiënten met een levensbedreigende ziekte niet de waarheid verteld. Als ze zouden weten dat ze levensbedreigend ziek waren, zou dat de patiënt elke hoop op genezing ontnemen. Was de opvatting in die tijd.

    Het leven ging door

    Mijn vader zette alles op alles om voor ons – de kinderen – het leven zo gewoon mogelijk te laten verlopen. Maar er was niets meer gewoon. De stoet van tantes en andere soorten van (gezins)verzorgsters alleen al was erg genoeg voor een uitgestelde ramp. Hoezeer iedereen ook haar/zijn best deed.
    Mijn moeder werd verschillende keren opgenomen in het ziekenhuis.
    Ik herinner me daar weinig van.
    Behalve mijn ontzettende boosheid toen ze weer opgenomen moest worden op het moment dat we op vakantie zouden gaan (naar een huisje in de buurt van waar we al woonden).
    We gingen op vakantie – zonder mijn moeder.
    Ik herinner me daar niets van.
    Behalve mijn boosheid. En de verschrikkelijke schaamte die ik jarenlang heb gevoeld over die boosheid.

    Hoop en vrees

    Er moet in die jaren van de ziekte van mijn moeder zoveel angst, zoveel verdriet, zoveel hoop, zoveel vrees, zoveel paniek zijn geweest in het huis waarin we samen leefden. Zowel bij mijn moeder als bij mijn vader.
    En bij ons – de kinderen?
    Ik kan me niet herinneren dat ik dat toen heb gevoeld.
    Maar ik weet zeker dat het er was.
    Verborgen aanwezig.
    Maar niettemin: aanwezig.
    Ook in mij.

    Mijn moeder

    Mijn moeder overleed thuis. Zelf logeerde ik die nacht bij een vriendinnetje. Toen ik thuis kwam vertelde mijn vader me dat mammie was overleden. Op dat moment ben ik innerlijk versteend. En uiterlijk weggerend. Terug naar het vriendinnetje om te vertellen dat mijn moeder dood was. Een spannend verhaal, vond ik. Iedereen had wel een moeder, maar een dode moeder: dat was wel heel bijzonder.
    Verder herinner ik me niets.
    Behalve de jarenlange diepe schaamte om deze reactie.

    Trauma

    Mijn moeder is thuis opgebaard.
    Ik herinner me daar niets van.
    Samen met mijn vader heb ik een boeketje gemaakt voor op de kist.
    Ik herinner me daar niets van.
    Mijn vader heeft ons niet meegenomen naar de crematie. Een bewuste keuze, die past in die tijd. ‘Ik hoop de kinderen daarmee een trauma te besparen’.
    Ik herinner me daar niets van.
    Pas jaren en jaren later heb ik kunnen voelen dat we daar bij hadden moeten zijn.
    Het is niet de goede manier geweest om kinderen een trauma te besparen.

    Het menselijk tekort

    Ik heb gelezen over zijn besluiten.
    Op zijn manier heeft mijn vader alles in het werk gesteld om alles zo goed mogelijk te doen. Om alles zo goed mogelijk te laten verlopen.
    De wil was er er.
    Het – verminkte – leven ging verder.
    Het menselijk tekort heeft ons allen parten gespeeld.
    Dat gebeurde toen.
    En dat gebeurt nu nog steeds.
    De tijden zijn veranderd.
    De opvattingen zijn veranderd.
    Het menselijk tekort is er intussen niet kleiner op geworden.

    Paula Modersohn

    Het schilderij boven is geschilderd door Paula Modersohn (1876-1907).
    Paula Modersohn overleed, 31 jaar oud, na de geboorte van haar dochter Mathilde.

  • | | | | | |

    Vader dag

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

    Dag vader

    Fietsend, en denkend aan wat ik allemaal nog kan schrijven over Verlaat Verdriet (veel) fiets ik door de polder. En bedenk dat het vandaag Vaderdag is (ik werd er vandaag tijdens de Terugkomdag van een Verlaat Verdriet-workshop al aan herinnerd).
    Er schiet me een foto te binnen van mijn vader met mij op zijn schouders, die ik onlangs tegen kwam. Als ik naar deze foto kijk zie ik een grote, sterke, trotse en gelukkige vader met dochter die nog niet helemaal zeker weet of ze wel safe zit daarboven. Maar: ze geeft hem het voordeel van de twijfel.
    Mijn vader was de fotograaf thuis. Dit is één van de heel weinige foto’s die door mijn moeder gemaakt zullen zijn.
    Niemand van ons drieën die ook nog maar enig idee had van wat ons boven het hoofd hing.
    Mijn moeder niet.
    Mijn vader niet.
    Ik niet.

    Verloren

    Mijn vader en moeder waren al lang getrouwd toen ik, oudste van twee, werd geboren. Een goed, stabiel en harmonieus huwelijk, waarin we meer dan welkom waren.
    Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.
    Maar.
    Ik verloor niet alleen mijn moeder.
    Ik verloor ook mijn grote sterke trotse pappie.
    Mijn pappie die altijd alles (aan)kon.

    Praten

    Met mijn vader heb ik nooit meer kunnen praten over mijn moeder. Hij overleed lang voordat ik met mijn Verlaat Verdriet-werk begon. Nu weet ik hoe goed het ons beiden gedaan zou hebben als we dat nog wel hadden kunnen doen.
    Mogelijk bevind jij je in een vergelijkbare situatie. Je zou met je overgebleven ouder willen praten over je overleden ouder, maar je durft het niet.
    Uit ervaring kan ik je zeggen: probeer er alles aan te doen wat je maar enigszins mogelijk is.
    Er komt een moment waarop het niet meer kan.
    Nooit meer. 

    Vaderdag

    Het is vaderdag vandaag.
    Vader dag.
    Dag grote sterke trotse gelukkige pappie.
    Dag vader.  

  • | | | | | | | | |

    Eigenwaarde en zelfvertrouwen

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    ‘Ik heb zo’n behoefte aan waardering.’
    ‘Ik voel me totaal niet gewaardeerd.’

    Gisteren schreef ik in mijn blog Kiezen en twijfelen over eigenwaarde en zelfvertrouwen.
    Eigenwaarde – gevoel van eigenwaarde – en zelfvertrouwen kunnen bij Verlaat Verdriet wel wat extra aandacht gebruiken. Beide thema’s spelen zo sterk bij Verlaat Verdriet-ers, dat het bij velen hun leven (dagelijks, ingrijpend) beïnvloedt.

    Geven en ontvangen

    Veel Verlaat Verdriet-ers zijn, na het verlies van hun ouder(s) gaan geven.
    Altijd geven.
    Altijd geven wat ze zelf zo hebben gemist: zorg en aandacht.
    Deze Verlaat Verdriet-ers proberen hun bestaansrecht te verdienen door presteren. Ze leggen de lat voor zichzelf altijd hoog.
    Ze geven.
    Grenzeloos.
    En kunnen niet ontvangen.

    Incasseren

    De ruptuur – het trauma – van het vroege verlies van hun ouder(s) heeft veel Verlaat Verdriet-ers kwetsbaar gemaakt voor incasseren. Je incasseringsvermogen is toen als het ware overbelast. Er is kortsluiting opgetreden.
    Je kunt geen complimenten incasseren. Dan reageer je als Verlaat Verdriet-er met een soort van achteloos gebaar: ‘Dat kan toch iedereen.’

    Maar ook kritiek incasseren is een kritisch onderwerp voor veel Verlaat Verdriet-ers. Bij het minste of geringste gevoel van kritiek trek je je terug,
    Je sluit je in jezelf op.
    Luikjes dicht.
    ‘Ik ben er niet meer’. 

    Afhankelijk

    Zo word je (als Verlaat Verdriet-er) afhankelijk van de goedkeuring van anderen.
    Van de waardering van anderen.
    Afhankelijk!
    En dat voor ’n Verlaat Verdriet-er!

    Verandering

    Tijd dus om daar verandering in te brengen.
    Om daar eens iets aan te doen.
    En dat kan.

    Schaduwpatronen

    Veel Verlaat Verdriet-ers hebben Schaduwpatronen ontwikkeld (lees meer over Schaduwpatronen in BOS-patronen).
    Schaduwpatronen zijn zelfondermijnende overtuigingen.
    Overtuigingen waarmee je jezelf onderuit haalt.
    Waarmee je jezelf saboteert.

    • Ik kan (het) niet
    • Ik moet
    • Ik doe er niet toe
    • Ik ben anders
    • Ik hoor er niet bij
    • Let maar niet op mij
    • Ik ben niet belangrijk
    • Ik ben niet goed genoeg
    • Ik ben dom
    • Ik durf niet
    • Het leven is moeilijk
    • Bij mij mislukt altijd alles
    • Het leven is zwaar
    • Zo ben ik niet
    • Mijn gezondheid is zwak
    • Ik heb niet genoeg
    • Niemand houdt van mij
    • Ik ben slecht
    • Ik ben niets waard
    • Ik ben nu eenmaal zo

    Aan het werk

    Onderzoek eens bij jezelf:
    Wat doe ik eigenlijk?
    Welke schaduwpatronen heb ik ontwikkeld?
    Wat doe ik daarmee?
    Hoeveel schade breng ik mezelf daarmee toe?

    Complimenten

     

     

     

     

     

    En geef jezelf eens wat vaker een compliment voor wat je doet.
    In plaats van altijd jezelf kritisch te bekijken.
    Heus: het helpt voor je gevoel van eigenwaarde.
    En voor je zelfvertrouwen. 

    Lees meer over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn

    Gids voor Verlaat Verdriet 

  • | | | | | | | | |

    De kunst van het verbinden 2017-2018

    DoorTitia Liese

    ‘Nog dagelijks ben ik dankbaar voor het hebben gevolgd van de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet. Het heeft me zo geholpen alle ballast van het verleden los te laten. Ik ervaar nieuwe energie en creativiteit en sta meer open voor de mensen om me heen. Veel dank daarvoor.’
    ‘Ik heb in deze groep zo’n bijzondere verbondenheid ervaren. Dank jullie allemaal daarvoor.’
    ‘Uit ervaring kan ik zeggen dat ik heel blij ben dat deze training bestaat!!’
    ‘Een warm bad.’
    ‘Heel bijzonder om te mogen ervaren wat het je allemaal kan brengen! Dank voor dit alles, jullie beiden!’

    De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet

    Startdatum van de cyclus van De kunst van het verbinden 2017-2018
    op zaterdag 9 december 2017

    Vervolgdata  

    Zaterdag 9 december 2017
    Zaterdag 10 maart 2018
    Zaterdag 9 juni 2018
    Zaterdag 8 septmber 2018
    Zaterdag 8 december 2018

    Vertrouwen en verbinden

    Vertrouwen en verbinden zijn kernwaarden in het leven. Ieder mens heeft het nodig zich verbonden te voelen met andere mensen: verbonden met je omgeving, met jezelf, met het leven en een basaal vertrouwen te hebben in andere mensen, in je omgeving, in jezelf, in het leven.
    En juist met verbinden en vertrouwen hebben veel Verlaat Verdriet-ers problemen.

    JAARTRAINING

    De jaartraining De kunst van het verbinden is een intensieve Verlaat Verdriet-training, ontwikkeld en begeleid door Titia Liese en Geerte Cammeraat.
    In deze jaartraining ervaar je, samen met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten, de Verlaat Verdriet-theorie die Titia Liese heeft ontwikkeld, onder meer aan de hand van basale creatieve werkvormen, aan familie-opstellingen verwante werkvormen, aan de hand van symbolen en van rituelen.
    De kracht van verbinden en delen is een belangrijke kwaliteit van de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet.
    De cursusdagen vinden vijf maal over een jaar plaats, altijd op vrijdagen.

    INHOUD VAN DE JAARTRAINING

    • Dag 1: In het licht van kiezen en doen
    • Dag 2: Je eigen plaats in het leven
    • Dag 3: Van klacht naar kracht
    • Dag 4: Van gebonden naar verbonden
    • Dag 5: De kracht van het ritueel

    NB: BIJZONDERHEID

    Aan deze jaartraining verbonden zijn vier intervisiebijeenkomsten van de groepsgenoten.

    Informatie & aanmelden

    24 mei 2018
    Bureau Funale hanteert, reeds sinds de oprichting, strikte policy ten aanzien van veiligheid en privacy van personen. Daar waar mogelijk een enkele aanpassing alsnog noodzakelijk is om aan de wettelijke eisen GDPR/AGV te voldoen, werken we aan deze aanpassingen.

    via het Contactformulier 

    of bel Titia Liese (0341- 260 289)
    of lees uitgebreider over De kunst van het verbinden.

    Inschrijven