• | | | | | |

    Traumaboom: jaarcyclus Verlaat Verdriet verwerken en helen

    DoorTitia Liese

    JONG OUDERVERLIES

    Een kind dat een of beide ouders verliest door overlijden, verliest veel meer dan alleen die ouder(s). Het verliest ook een veilige basis. Een gevoel van geborgenheid. Van vertrouwen. De wereld voelt vanaf dat moment anders. Het verlies komt zelden alleen. Vaak zet het een keten van ingrijpende veranderingen en nieuwe verliezen in gang. Sommige verliezen zijn zichtbaar. Andere nestelen zich bijna ongemerkt in je leven. Maar allemaal laten ze hun sporen achter.

    Verhaal

    We staan er vaak niet bij stil, maar ingrijpende gebeurtenissen in voorgaande generaties kunnen nog altijd doorwerken in jouw leven. Soms zonder dat je het beseft. Ze kunnen zichtbaar zijn in de keuzes die je maakt, de relaties die je aangaat, de manier waarop je jezelf beschermt of juist steeds weer over je eigen grenzen heen gaat. Wat gebeurde er in jouw leven? Welke vervolgverliezen heb jij meegemaakt? Tot welk mens ben jij uitgegroeid? Wat leeft er vandaag nog in jou vanuit alles wat je hebt meegemaakt? Welk verhaal vertelt dat?

    Jaarcyclus Traumaboom

    Met TRAUMABOOM trekken we een jaar lang met elkaar op. In een kleine groep van maximaal zes deelnemers is er ruimte voor jouw verhaal, jouw vragen en jouw proces. Titia Liese en Geerte Cammeraat begeleiden deze jaarcyclus en brengen hun kennis, ervaring en betrokkenheid mee. We werken vanuit gelijkwaardigheid. Wij hebben geen kant en klare antwoorden, maar weten dat jij zelf de deskundige bent van jouw eigen leven. Samen creëren we een veilige omgeving waarin je jezelf mag zijn. Een plek waar je mag onderzoeken, ontdekken en ontmoeten wat er in jou leeft. Je hoeft het niet alleen te doen; we leren van onszelf èn van elkaar. Door te luisteren, te delen en elkaar te ontmoeten, ontstaat stap na stap meer inzicht, herkenning en begrip. Voor wat je hebt meegemaakt, en voor wie jij vandaag bent. Niet om iemand anders te worden, maar om steeds meer thuis te komen bij jezelf.

     Wat kun je van ons verwachten?

    • Een veilige omgeving waarin je je gezien, gehoord en begrepen mag voelen;
    • Kennis en verdieping over Verlaat Verdriet, verlate rouw en de impact van vroeg ouderverlies;
    • Beeldende en creatieve werkvormen om woorden te geven aan wat soms moeilijk onder woorden te brengen is;
    • Schrijfuitnodigingen om stil te staan bij jouw verhaal en jouw proces;
    • Lichaamsgerichte oefeningen om meer contact te maken met jezelf;
    • Visualisaties en meditaties als ondersteuning voor jouw proces;
    • Systemische oefeningen die zichtbaar maken wat vaak onzichtbaar is;
    • Een jaar waarin je stap voor stap ontdekt wat jouw verhaal jou te vertellen heeft.

    Data

    Altijd op vrijdagen – 10.30 – 16.30 uur

    • 2026: 11 september / 27 november
    • 2027: 5 maart / 11 juni / 3 september

    Plaats

    Woon-/Werkplaats ZIN, Laan 56, 8071 JB,  Nunspeet

    Investering

    • Minder dan € 1.000​: € 475,-
    • € 1.000 – € 2.500​: € 515,-
    • Boven € 2.500​: € 550,-

    Informatie en aanmelden

    Titia Liese
    T: 06- 53 76 58 43
    E: titia@verlaatverdriet.nu
    W: www.verlaatverdriet.nu

    Geerte Cammeraat
    T:  06- 53 48 90 56
    E:  geertecammeraat@gmail.com
    W: www.geertecammeraat.nl

    Bijzonderheden

    • Voorwaarde voor deelname aan TRAUMABOOM: je verloor voor je twintigste levensjaar een ouder – of je beide ouders – door overlijden.
    • Nancy van Bommel, dank voor jouw mooie en waardevolle redactie-bijdrage.

    Folder om te downloaden: folder traumaboom 2026

  • | | | |

    Als alles trauma is, wat is dan trauma?

    DoorTitia Liese

    Ruptuur en trauma

    In een tijd waarin ‘alles’ trauma lijkt te zijn, is het bij jong ouderverlies door overlijden des te belangrijker zorgvuldig te onderzoeken. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?
    Wat betekent ruptuur? Wat betekent trauma?

    Stel

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Er is sprake van dood door schuld.

    Een andere persoon heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Jouw ouder heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Je ouder is verongelukt door een eenzijdig ongeval.
    Is er sprake van opzet? Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval voor, of vlak na, jouw geboorte.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders gelijktijdig door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Zoals je zult begrijpen als je dit leest: er is niet op elke gebeurtenis, op elke vraag, een pasklaar antwoord.
    Therapieën zijn vaak gericht op: hoe kom ik eraf. Een verlaat rouwproces begint bij de vraag: hoe ga ik het aan. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | | | | | | |

    Emily Brontë: Woeste hoogten

    DoorTitia Liese

    Emily Brontë

    Emily Brontë, 1818-1848, drie jaar als ze haar moeder verliest. Vijfde van zes kinderen. Vader dominee: afstandelijk, eerzuchtig, streng. Na de dood van haar moeder komt een ongetrouwde zus van haar moeder voor het gezin zorgen. Afstandelijk. Niet betrokken bij de kinderen. Het gezin verhuist naar een klein, verlaten en onherbergzaam dorp. Het huis is grauw en somber. Vader sluit zich op in zijn studeerkamer. Voedt zijn kinderen op met harde hand, tekenlessen (Emily was ook niet onverdienstelijk schilderes/tekenares), schrijfonderricht, Latijn en de klassieken.

    Kwetsbare gezondheid

    Als Emily zes jaar is moet ze, samen met drie van haar oudere zussen, naar kostschool. Twee van haar zussen sterven daar binnen een jaar: Maria en Elisabeth. Vanaf haar vijftiende naar kostschool in België. Gaat terug naar haar geboortestreek. Emily heeft een kwetsbare gezondheid. Isoleert zich van haar omgeving, heeft – en legt – weinig contacten met andere mensen. In 1847 verschijnt haar boek Wuthering Heights, dat vanaf de verschijning tot op heden de gemoederen sterk bezig houdt. Op dertigjarige leeftijd overlijdt Emily Brontë door tuberculose.

    Woeste hoogten

    Woeste hoogten is het verhaal van de onmogelijk tragische, gepassioneerde, wraakzuchtige liefdesgeschiedenis tussen Heathcliff en Catherine Earnshaw. Heathcliff, wees, vondeling met een duister verleden. Een destructieve relatie die ook op de volgende generaties nog grote invloed heeft.

    Jong ouderverlies

    In recensies over het boek en de film lees ik wel over Emily Brontë, over Heathcliff, over hun relatie. Maar als je zowel het boek, de film(s) als de levensgeschiedenis van Emily Brontë leest vanuit het perspectief van de levenslange invloed van jong ouderverlies: wat zie je dan? Nooit ingeloste verlangens naar intimiteit? Intens verlangen gezien te worden? Erkend? Intens verlangen naar onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn? Iemands belangrijkste mens zijn? Niet voluit kunnen leven? Panische angst voor afwijzing? Zelfondermijning? Zelfhaat?

    Film

    Het boek las ik lang geleden. Of ik de film ga zien: dat weet ik nog niet. Eerst volgende week naar Sentimental Value – een film waarin de gevolgen van jong ouderverlies als thema centraal staan.

    Lezen

    Boek

    Zien

  • | |

    Een nachtelijke ervaring met adrenaline

    DoorTitia Liese

    Vorige week plaatste ik een bericht op de besloten Verlaat Verdriet-Facebook groep. Sinds dat bericht over adrenaline heb ik een aantal reacties gekregen van Verlaat Verdriet-ers die precies herkennen wat ik beschrijf. Het bericht stond tot nu toe alleen op de besloten groep. Gezien de reacties die ik krijg plaats ik het bericht nu ruimer. Dus in mijn blog, en in mijn open Verlaat Verdriet FB-sites. Mogelijk brengt mijn ervaring ook jou iets waarmee je weer verder kunt.  

    Ervaring

    Graag wil ik een ervaring delen die ik vorige week had. Ik probeer altijd nog beter, nog preciezer te begrijpen waar Verlaat Verdriet en verlate rouw over gaan. En daar nog preciezer passende woorden voor te vinden. 

    Adrenaline

    Vorige week in de nacht had ik een stevige aanvaring met iemand in mijn buurt. Op zich was de aanleiding helemaal niet zo groot, maar wat er gebeurde viel bij mij helemaal verkeerd. Ik was woedend. In slaap vallen lukte niet (meer). Erger nog: slapen lukte helemaal niet meer. Stik – ik zit vol met adrenaline, bedacht ik.

    Niet slapen

    Ik lig wel vaker wakker ’s nachts. Maar omdat ik over het algemeen niet vroeg op m’n werk hoef te zijn vind ik een nachtje met weinig of geen slaap meestal niet zo erg.
    Eerste realisatie in die nacht: als er zoveel adrenaline/cortisol in mijn lijf zit (aangenomen dat dat het was!) vind ik het wel heel erg onaangenaam om de slaap niet te kunnen vatten (wat het natuurlijk nog moeilijker maakt om in slaap te vallen). Er zit dus kennelijk een verschil in niet slapen en niet slapen, bedacht ik. 

    De volgende dag

    De volgende dag gebeurde het volgende. Ik kreeg mezelf niet in beweging de volgende ochtend. Logisch, als je niet hebt geslapen, bedacht ik. Toen ik eindelijk rond 10 uur m’n bed uitkwam kon ik nog niks. Ik liep als een zombie door m’n huis. Begon hier aan. Begon daar aan. Maar liet het steeds weer vallen. Ik zat voornamelijk in de kamer, liep wat rondjes door m’n huis, en deed verder weinig tot niks. Uren lang. In de loop van de dag voelde ik wat beweging in me komen. Ik kan toch gewoon een wasje doen? M’n wasje ophangen? Een boodschap doen? Eten koken? Dat lukte wel.

    Zichtbaar

    Maar andere dingen die op mijn agenda stonden bleven liggen. Bellen. Mensen spreken. Afspraken maken. Het lukte me niet die te doen. Dat ik niet kan uitreiken als ik me zo gevangen voel in mijn lijf: daarvan was ik me al sinds lang bewust. Maar ineens realiseerde ik me: wat ik niet kan in zo’n geval is iets doen waarmee ik zichtbaar word.