• | | |

    Sanne van Rij: De dood van mijn moeder

    DoorTitia Liese

    Journaliste Sandra van Rij in De Correspondent

    Nee, de dood van mijn moeder heeft me niet ‘sterker’ gemaakt

    Ik ben vijftien jaar oud als ik met trillende handen een verfrommeld briefje uit mijn zak vis. Ik sta achter de microfoon in een bomvolle kerk, naast me staat de kist met mijn moeder. Kijk maar één keer vluchtig de zaal in, omdat ik bang ben dat ik het anders niet meer durf: voorlezen wat ik over haar geschreven heb.
    Ik adem diep in, en doe het dan toch, met mijn ogen stoïcijns op m’n kladpapiertje gericht. Naderhand sta ik met een stuk taart in de buurtkroeg. Ik geef handjes en knuffels, sommige mensen vertellen honderduit over hun band met mijn moeder. Er is ook iemand die met betraande ogen mijn handen vastpakt, een paar keer in mijn vingers knijpt terwijl ze me toespreekt. ‘Toen ik jou achter die microfoon zag staan…’ Ze pauzeert even, kijkt me glimlachend aan. ‘Je bent hier nu al sterker door geworden, lieverd. Jij wordt een hele grote, dat weet ik zeker.’

    Misschien moest dit wel gebeuren

    Ik zat in de vierde klas van de middelbare school toen ik mijn moeder aan zelfdoding verloor.Dat was een traumatische ervaring: ik wist dat ze al jaren ernstig depressief was, maar had nooit verwacht dat ze een einde aan haar leven zou maken.
    Toen mijn broertje twee jaar geleden psychotisch werd, had dat een vergelijkbare impact op me. Ik was bang dat hij er niet bovenop zou komen, hem hetzelfde lot als mijn moeder zou wachten. Hij werd opgenomen in dezelfde kliniek als zij, waardoor tijdens de bezoekuren de wond langzaam werd opengekrabd. Dan zag ik mijn moeder weer in de gemeenschappelijke, spierwitte woonkamer zitten: lurkend aan een sigaret, haar wangen nog nat van de tranen. Toch ging het, ondanks de psychose van mijn broertje, ‘goed’ met me, zoals het dat na de dood van mijn moeder ook was gegaan. Ik fietste de afgelopen tien jaar door mijn middelbare school en vervolgopleiding heen, maakte nieuwe vrienden, had altijd genoeg werk. Soms zeiden mensen dat ze dat knap van me vonden, nog vaker viel het woord sterk. Iemand zei ooit: ‘Misschien moesten deze dingen wel gebeuren om je te brengen tot waar je nu bent. Jij bent veel volwassener dan ik.’ Zulke reacties zijn lief bedoeld, maar onderstrepen hetzelfde, onvolledige, idee. Dat mijn trauma me meer succes heeft opgeleverd dan ik zonder dat trauma gehad zou hebben. Dat is een mooi verhaal, maar doet geen recht aan de werkelijkheid. Mijn trauma heeft me op veel vlakken óók kwetsbaarder gemaakt, en lang niet altijd sterker. 

    Lees meer

    Sandra van Rij
    Nee, de dood van mijn moeder heeft mij niet sterker gemaakt.
    27 juli 2022

    De Correspondent

  • | | |

    EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw

    DoorTitia Liese

    Verdriet kit al mijn krachten samen,
    Zodat ik roerloos word als steen.
    Mijn hele wezen wordt materie,
    een ondoordringbaar star mysterie,
    o sla de rots, opdat ik ween.

    Gisteren plaatste ik mijn blog Zoveel soorten van verdriet
    Ook die blog schreef ik, net als deze blog EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw naar aanleiding van een app-wisseling met een Verlaat Verdriet-er, gisteren gevolgd door een lang telefoongesprek. Deze Verlaat Verdriet-er verloor jong zijn vader door overlijden. Twee jaar geleden volgde hij bij mij een Verlaat Verdriet-workshop
    Hij gaat door een heftig proces. Mooi en bijzonder. Een proces waarin hij veel van zijn ervaringen met mij deelt.

    Bericht

    Vorige week werd ik bijzonder geraakt door een App die hij stuurde. Een bericht dat me erg aan het denken heeft gezet. Met zijn toestemming deel ik het gedeelte uit de App dat me aan het denken heeft gezet. Mogelijk heb jij als Verlaat Verdriet-er ervaring met EMDR-behandeling. Mogelijk ben je therapeut die EMDR inzet bij Verlaat Verdriet-ers. In beide gevallen – Verlaat Verdriet-er en/of therapeut – nodig ik je uit jouw ervaring(en) en/of visie met me te delen titia@verlaatverdriet.nu
    Reacties deel ik op mijn beurt graag weer via een nieuwe blog over dit onderwerp.

    Citaat

    ‘Ik heb vanmiddag mijn vijfde WMDR gehad. Halverwege deze sessie stopte de behandelaar. Het ging over de herbeleving bij het overlijden van mijn neef (recent verlies, T.L.).Toen ik zei dat ik er enerzijds ook dankbaar voor was, stopte ze (ze = de psycholoog/behandelaar, T.L.). Ze vroeg waarom ik er dankbaar voor was. Dat moest ik even uitleggen. Ze vindt het belangrijk dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen trauma en rouwen, omdat EMDR alleen trauma kan behandelen en niet rouw.’

    Afgesloten

    Juist de laatste zin: Ze vindt het belangrijk dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen trauma en rouwen omdat EMDR alleen trauma kan behandelen en niet rouw.’ geeft mij het gevoel dat dit over thema’s gaat die horen bij ruptuur en trauma , Verlaat Verdriet en verlate rouw

    Rouwen

    Als de ruptuur van het vroege verlies van je ouder(s) in je jeugd trauma heeft veroorzaakt, dan heb je mogelijk toen je gevoelens afgesloten. Weggestopt. Gevolg daarvan is, dat je toen niet hebt kunnen rouwen. Mogelijk wel in je hoofd, maar niet in je gevoel. In de loop van de jaren is de weg naar gevoelens rondom het verlies van je ouder(s) meer en meer afgesloten geraakt. Bij Verlaat Verdriet is het dus niet zo dat rouw direct verbonden is aan verlies. Typerend voor een verlaat rouwproces is dat je, stap na stap, de weg terugzoekt waarlangs je weer contact maakt met gevoelens die je diep hebt weggestopt. Zonder in paniek te raken als gevolg van de verliesangst die je in je draagt.

    Blijven

    In dit proces is het, voor mijn gevoel, juist van groot belang dat een Verlaat Verdriet-er leert woorden te geven aan gevoelens rondom verlies, over welk verlies het ook gaat. Net zo goed als ik denk dat het belangrijk is dat een therapeut blijft bij de Verlaat Verdriet-er. Omdat juist dat cruciaal is in een helingsproces van trauma: de ervaring dat er op dat moment iemand voor je is. Iemand die blijft. Die niet weggaat. Die niet de stroom van gevoelens afbreekt. Maar blijft. Voor jou.

    PS: overigens heeft deze Verlaat Verdriet-er groot vertrouwen in zijn psychologe. Dat is dus niet waar het om gaat!

    Vraag

    Hoe werkt dat dus bij EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw?
    Zelf denk ik verder na over dit onderwerp. Maar mogelijk help jij me verder met denken. Ik hoor het graag.

    Gedicht

    Lees nog eens het gedicht van Vasalis.

    • Wat zegt dit gedicht jou?
    • Wat zegt dit gedicht over jou?

    Verdriet kit al mijn krachten samen,
    Zodat ik roerloos word als steen.
    Mijn hele wezen wordt materie,
    een ondoordringbaar star mysterie,
    o sla de rots, opdat ik ween.

    M. Vasalis
    1909-1998
    Dichters en psychiater

  • | |

    Het verhaal van Irene: Siri Hustvedt

    DoorTitia Liese

    Het boek waar ik deze week over schreef Een geschiedenis van mijn zenuwen lag binnen 2 dagen in mijn brievenbus. (En is inmiddels ook 2e hands niet meer verkrijgbaar, heb ik me laten vertellen). Uit nieuwsgierigheid kon ik het natuurlijk niet laten alvast een voorproefje te nemen. Op bladzijde 31 lees ik het verhaal van Irene. 

    Irene

    …….. Janet (Pierre Janet, filosoof en neuroloog) vertelt het verhaal van Irene. Een tot armoede vervallen jonge vrouw van twintig, die haar geliefde moeder een langzame, pijnlijke dood door tuberculose zag sterven. Nadat ze wekenlang aan het ziekbed had gezeten, merkte Irene dat haar moeder niet meer ademde. Ze deed een wanhopige poging om haar weer tot leven te wekken. Terwijl ze zo bezig was, viel haar moeders lijk op de vloer. Met inspanning van al haar krachten tilde Irene het lichaam weer op het bed.

    Na haar moeders begrafenis begon Irene in trance haar dood te herbeleven. Ze beeldde de gruwelijke dood tot in het kleinste detail uit en vertelde het verhaal telkens weer. Na een dergelijke voorstelling keerde haar normale bewustzijn terug en deed ze alsof en niets was gebeurd. Irenes familie meldde dat het meisje vreemd genoeg niet geraakt leek door het overlijden van haar moeder. Ze scheen het zelfs vergeten te zijn. Zelf toonde Irene zich verbaasd. Ze vroeg wanneer en hoe haar moeder was gestorven. ‘Eén ding begrijp ik niet’ zei ze. ‘Ik heb zoveel van haar gehouden. Waarom ben ik dan niet verdrietiger nu ze dood is? Ik kan niet rouwen. Het lijkt alsof haar afwezigheid niets voor me betekent. Alsof ze op reis is en binnenkort terugkeert.’ ……….

    Ik ben benieuwd naar het vervolg van dit boek.
    Nog even wachten tot ik over veertien dagen op Terschelling ben.

  • | |

    Een geschiedenis van mijn zenuwen

    DoorTitia Liese

    Siri Hustvedt

    Vanochtend vertelde een vriendin van me aan de telefoon over een Amerikaanse schrijfster die bij toeval op haar pad kwam. Siri Hustvedt. Nooit gehoord van deze schrijfster. Maar wat mijn vriendin me vertelde maakte me nieuwsgierig. Ik ging op zoek. En vond niet alleen informatie over Siri Hustvedt. Ik vond ook een titel die me aansprak, inclusief de informatie die ik vond over de inhoud van het boek. Ik kon het niet laten. Heb het boek, ondanks de prijs, meteen besteld. Mooi voor m’n weekje Terschelling over twee weken. Ik deel graag met je waarom dit boek me meteen nieuwsgierig maakte. (En ik deel na m’n weekje Terschelling graag mijn ervaring met dit boek).

    Omschrijving

    ……. Tijdens de toespraak bij haar vaders begrafenis wordt Siri Hustvedt voor het eerst overvallen door een hevige “aanval”. Ze begint te trillen en heeft geen controle meer over zichzelf. In Een geschiedenis van mijn zenuwen volgen we Hustvedt op haar zoektocht naar een diagnose. Is haar aandoening psychologisch van aard, neurologisch of allebei? Heeft deze iets te maken met de plotselinge dood van haar vader of met haar zware migraineaanvallen? Is ze misschien hysterisch?
    In Een geschiedenis van mijn zenuwen neemt Hustvedt ons mee op een fascinerende reis door de medische geschiedenis, de psychiatrie, psychoanalyse, neurowetenschappen, literatuur en filosofie. Hustvedt biedt met haar heldere, lucide stijl en haar feitenkennis tevens inzicht in het wezen van ons bewustzijn en ongrijpbare fenomenen als het geheugen, dromen en trauma’s……..

    Meer lezen

    Een geschiedenis van mijn zenuwen (Bezige Bij, 2010) is, voor zover ik heb kunnen zien, alleen nog 2e hands verkrijgbaar. Andere boeken van Siri Hustvedt vind je bij de boekhandel (of bij de Bezige Bij ).