• | | |

    Dubbel Ouderverlies: complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    De levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder

    Extra complicerende factoren

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

    Dubbel ouderverlies

    ‘Ik was 6 jaar toen ik mijn vader verloor. Mijn moeder had met een kennis afgesproken dat mijn zusje en ik bij haar mochten gaan wonen als mijn moeder iets zou overkomen. Niemand hield er rekening mee dat het echt zou kunnen gebeuren. Twee keer zo’n klap: dat zal toch niet gebeuren. Maar het gebeurde wel. Toen ik 15 jaar was overleed mijn moeder plotsteling. We moesten bij die kennis gaan wonen. Het was voor ons allemaal een ramp. Een verschrikkelijke ramp.

    Man, 6 jaar toen hij zijn vader verloor, 15 jaar toen hij zijn moeder verloor. Zijn vader werd 38 jaar. Zijn moeder werd 46 jaar.

    Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips

  • | |

    Zsuzsa Bank: Slapen doen we later

    DoorTitia Liese

    Slapen doen we later

    Twee vriendinnen – Martha en Johanna, 40+, al een leven lang bevriend – schrijven elkaar bijna dagelijks over ervaringen uit hun leven van alledag.
    Roman in de vorm van brievenboek. Tamelijk omvangrijk. Zo nu en dan moest ik  het verder lezen wel even doorzetten. Ergens halverwege bedacht ik dat ik dit boek eigenlijk in de oorspronkelijke taal – Duits – had moeten lezen. Dit vooral omdat taal een belangrijk thema is. Zelf kreeg ik het boek te leen in het Nederlands, en dat heb ik dus gewoon maar uitgelezen.

    Verlaat Verdriet-thema’s

    Hoe dan ook: ik was, en bleef, gefascineerd door de ontboezemingen van de beide vrouwen. Met name de ontwikkelingen in het verhaal van Johanna vond ik heel bijzonder.
    Johanna, afkomstig uit een rommelig kunstenaarsgezin, verloor als jong kind haar vader. Gaande het boek wordt dit verlies, als het ware verstopt in de brieven, stap voor stap uitgepakt. Terwijl ondertussen gevolgen van dit vroeg verlies op alle mogelijke manieren in het leven van Johanna zichtbaar zijn. Zoals de langzame manier waarop ze steeds met hele, hele kleine stapjes iets loslaat over de dood van haar vader. De ingewikkelde relatie met haar moeder. Met haar broer. Haar eenzame bestaan in haar huisje in het Zwarte Woud, waar ze zich als oorspronkelijk Noord Duitse wel – en tegelijkertijd niet – misplaatst voelt. De dramatisch verlopen relatie met een man die ze eigenlijk niet los kan laten. Haar – innerlijke – strijd met de kanker die haar te pakken heeft gehad. Haar eeuwige verlangen, dat steeds maar niet vervuld kan worden. De ambivalente relatie met haar werk als lerares. Het altijd aanwezige gevoel niet op de goede plaats te zijn. Haar ongedurigheid. Haar eeuwige zoektocht, zonder goed te weten wat ze eigenlijk zoekt.

    Verlaat Verdriet-thema’s

    Verlaat Verdriet-thema’s te over. En juist deze herkenbaarheid, zowel aan de oppervlakte als in diepere lagen van Johanna, maakt dit boek – hoe omvangrijk ook – tot een fascinerend boek.
    Je kunt zoveel leren over Verlaat Verdriet-thema’s. Ook in romanvorm.
    Heb je tijd? Probeer het!

    Boek

    Zsuzsa Bank: Slapen doen we later 

  • | | |

    Mijn vader hoefde eigenlijk geen kinderen

    DoorTitia Liese

    ‘Mijn vader hoefde eigenlijk geen kinderen’ vertelt een deelnemer aan de workshop Verlaat Verdriet. Mijn moeder wilde dat absoluut wel. Ze heeft doorgezet. Eerst ben ik geboren, drie jaar later kwam mijn zusje. Toen we er eenmaal waren heeft mijn vader ons wel geaccepteerd. Een soort van, zeg maar. Dat deed hij door zich zo weinig mogelijk met ons te bemoeien. Hij was altijd weg. Aan het werk.

    Moeder

    Toen ik twaalf was werd mijn moeder ziek. Ze is een jaar ziek geweest. In die tijd zorgde een buurvrouw uit de buurt zoveel mogelijk voor mijn moeder. En voor mij en mijn zusje. Mijn vader ging op dezelfde voet verder als daarvoor. Altijd weg. Aan het werk.

    Vader

    Op mijn dertiende overleed mijn moeder. Ook daarna ging mijn vader op dezelfde voet door. Altijd weg. Aan het werk. Maar hij was niet alleen overdag weg. Het gebeurde ook dat hij ’s nachts niet thuis was. “Als je moeder niet was overleden zouden je ouders zijn gescheiden. Dat weet ik zeker” zei de buurvrouw die vroeger voor ons heeft gezorgd toen ik haar onlangs opzocht.

    Opa

    De relatie met mijn vader is wel verbeterd. Maar eigenlijk is de afstand nog altijd groot. Ik zie dat hij wel een leuke opa is voor het zoontje van mijn zusje. “Je kunt het dus wel” denk ik dan. “Waarom niet met ons?” ‘

  • | |

    Ik heb een heel groot verantwoordelijkheidsgevoel

    DoorTitia Liese

    Ik heb een heel groot verantwoordelijkheidsgevoel. Meegekregen. In mijn jeugd. Wat je belooft moet je doen. Als je iets belooft moet je ervoor zorgen dat het gebeurt. Als het niet gebeurt had je het niet mogen beloven.

    Realisatie

    Ken je dat? Ineens zit er een realisatie in je hoofd. Waar die op dat moment vandaan komt? ??? (vraagteken). Misschien doet het er niet toe. De realisatie is er. En je kunt iets mee doen met die realisatie. Of je kunt er niet iets mee doen.

    Verantwoordelijkheid

    Van mijn realisatie van vanochtend ‘Ik heb een heel groot verantwoordelijkheidsgevoel’ begrijp ik waar die vandaan komt. Ook al was die er vanochtend ineens in deze vorm. Afgelopen week ben ik op verschillende manieren bezig geweest met thema’s rondom ‘verantwoordelijkheid’. Verantwoordelijkheid voelen. Verantwoordelijkheid nemen. Volwassen zijn. Volwassen voelen.

    Je verantwoordelijk voelen

    Je verantwoordelijk voelen is een thema dat bij veel Verlaat Verdriet-ers speelt.

    Mijn thema van vandaag heeft vooral te maken met het volgende. Mogelijk herken jij dit ook.
    Ik kreeg een groot verantwoordelijkheidsgevoel mee. In mijn jeugd. Maar: een van de ouders die me, al dan niet spelenderwijs, had moeten leren hoe je dat op een natuurlijke, verantwoordelijke manier doet – namelijk mijn moeder – ontbrak. Mijn moeder overleed toen ik 8 jaar was, na zeker twee jaar ziek geweest te zijn.

    Mijn vader raakte door het verlies van zijn geliefde vrouw diep beschadigd. Hij was er wel. Maar hij was er ook niet. Hij leefde me zeker ‘verantwoordelijkheid’ voor. Maar hoe ik dat zelf, in het echt, moet doen – daar voel ik nog regelmatig een soort van gat.

    Herkenbaar

    Ik moest erg denken aan de foto van Michel Szulc Krzyzanowski uit zijn boek Sequences die ik bij deze blog heb geplaatst.
    Misschien ook herkenbaar voor jou?