• | | |

    Hartenwens: afsluiting van BeeldTaal delen in tijden van corona

    DoorTitia Liese

    Hartenwens

    Wat is goed voor mij? Veel Verlaat Verdriet-ers weten het niet. Ze hebben geen idee: wat is goed voor mij? Ze weten feilloos wat goed is voor een ander. Wat andere mensen nodig hebben. Hoe ze voor andere mensen kunnen zorgen. Maar voor zichzelf? Daarom deze vraag aan jou. Verlaat Verdriet-er: wat is jouw Hartenwens?

    Met Hartenwens sluit ik de gratis BeeldTaal-afleveringen af.
    Het is mijn Hartenwens dat je – op welke manier dan ook – plezier hebt gehad van dit gratis abonnement op BeeldTaal delen in tijden van corona.

    Onder deskundige begeleiding

    Mogelijk heb je als abonnée vooral gemerkt dat je bedoelingen goed waren, maar dat het leven van alledag steeds weer je aandacht opslokte. Dat je minder met BeeldTaal hebt gedaan dan je je had voorgenomen. Of misschien wel helemaal niets. Misschien ben je tot de ontdekking gekomen dat het beter is er werkelijk tijd voor uit te trekken. Dat het fijner is om samen met ervaringsgenoten – en onder deskundige begeleiding van Titia Liese – aan het BeeldTaal-(schrijf)werk te gaan.

    Nieuwgierig naar BeeldTaal

    Of je bent nieuwsgierig geworden naar BeeldTaal.
    Wat is BeeldTaal?
    Is BeeldTaal iets voor mij?
    Kan BeeldTaal mij helpen?
    Wat kan ik doen?
    Wanneer kan ik iets met BeeldTaal doen?
    Waar kan ik iets met BeeldTaal doen?

    Mogelijkheden

    De weg van liefde

    BeeldTaal in Italië
    9-15 mei 2021

    WindMee

    BeeldTaal op Terschelling
    2-6 november 2020

    ReCreëren

    BeeldTaal op de Veluwe
    Eens per maand 1 of 2 dagen in een weekend.
    Binnenkort meer informatie over inhoud en data.

    Informatie

    Wil je meer weten over BeeldTaal en wat BeeldTaal voor jou kan betekenen?
    Stuur een mailtje naar BeeldTaal@verlaatverdriet.nu

  • | | |

    Het verlies een plekje geven

    DoorTitia Liese

    ‘Rouw, of verdriet, moet je helemaal geen ‘plekje geven’, zoals iedereen altijd zegt.
    Het is een min of meer terloopse zin in het interview met Liesbeth Rasker (NRC 14 mei 2020). Ik wil daar graag iets over zeggen.

    Het een plekje geven

    ‘Je moet het een plekje geven.’ Hoe vaak wordt het niet gezegd over een verlies. Niemand die weet hoe je dat doet. Maar iedereen weet dat het moet. ‘Het een plekje geven.’

    In de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk had ook ik mijn moeite met dit cliché. Duh – een plekje geven? Wat een plekje geven? Hoe een plekje geven? En dan? Wat heb je dan gedaan? Is het zoiets als een stoel een plekje geven? Of een tafel? Gewoon opzij zetten? En verder met je leven?

    Biografie

    In de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk ben ik steeds meer tot het besef gekomen dat de cliché ‘Het een plekje geven’ wel degelijk inhoud heeft. Hoe belangrijk het is het vroege verlies van je ouder(s) een plekje te geven. Namelijk een letterlijke plek in je biografie.

    Dat doe je bijvoorbeeld door

    • je overleden ouder(s) een plek te geven in je levensverhaal. Wie was hij? Wie was zij? En wie ben jij? Wat betekent je overleden ouder nu voor je in je leven als volwassene?
    • de dochter/de zoon te worden van de moeder/de vader die heeft geleefd. In plaats van alleen nog maar het kind te zijn van een ouder die is overleden;
    • als volwassene de gelijkwaardige te worden van je overleden ouder. Je kindperspectief te onderzoeken. Het kindperspectief los te laten;
    • je angst(en) in de ogen te kijken;
    • de overlevingspatronen die je hebt ontwikkeld te onderzoeken en te herwaarderen.

    Verwerken en helen

    Onderzoek wat goed is voor jou.
    Doe wat goed is. Voor jou.
    Geef je overleden ouder(s) een plek in je leven van nu.
    Geef het verlies – en de gevolgen van het verlies – een nieuwe plek in je leven.

    Je kunt het vroege verlies van je ouder(s) verwerken.
    Oude wonden kunnen helen.

    Maar dan moet je wel in beweging komen.

    Doen

    Lees in Doen wat Titia Liese je aan mogelijkheden biedt.

    Herinneringsboeken

    Ga op zoek naar wie de vrouw was die je moeder is: Herinneringsboek Moeder
    Ga op zoek naar wie de man was die je vader is: Herinneringsboek Vader

  • | |

    Interview met Liesbeth Rasker in NRC

    DoorTitia Liese

    Rouwenden vormen een club

    Vanochtend ontving ik een interview met Liesbeth Rasker. NRC, 14 mei 2020. Interviewer: Rinskje Koelewijn.
    Ik geeft dit interview graag aan je door.

    Liesbeth Rasker (31), schrijver en reisblogger, maakte een podcast over rouwen. Ze leerde over ‘schoon’ en ‘vuil’ verdriet. „Rouwenden horen bij een club.”

    ……………. Toen de moeder van Liesbeth Rasker darmkanker kreeg en wist dat ze zou sterven, vroeg ze haar beste vriendin om na haar dood een oogje te houden op haar kinderen. Twee dochtertjes, 5 en 10 jaar oud. Die vriendin, schrijfster Renate Dorrestein, kwam voortaan elke woensdag bij de meisjes en hun vader op bezoek. „We aten met elkaar, daarna lieten zij en ik de hond uit. Dat was óns moment. Zij was mijn neptante, ik haar nepnicht.” Twintig jaar deelden ze elkaars levens, maar toen kreeg Renate Dorrestein slokdarmkanker. Ze overleed in mei 2018, 64 jaar oud. Liesbeth Rasker (31): „Met haar ging mijn moeder nóg een keer dood”………………….

    Aan de keukentafel

    ………… Nu weet ze: álles wat ze toen voelde, viel onder het hoofdstuk rouw. En ook dat dit „zware, zwarte gevoel” in één klap verdween – ineens kon ze weer écht lachen – bleek volkomen normaal. Ze weet dat, omdat ze inmiddels het plan heeft uitgevoerd dat ze bedacht in die zomer van verdriet. „Ik zocht verhalen over wat rouw, of grief, of loss nou eigenlijk is. Maar waar ik behoefte aan had, bestond nog niet.” Ze heeft een podcastserie gemaakt, Dag voor Dag: zes gesprekken, van elk iets meer dan een uur, met mensen die gerouwd hebben. Ze spreekt, aan de keukentafel, twee vriendinnen van haar moeder, die naast hun vriendin ook hun man, een familielid of hun moeder verloren. Ze praat met leeftijdgenoten die een vader, of een vader én moeder missen. En ten slotte spreekt ze haar vader, 75 jaar, die nog elke dag een kaarsje brandt bij een portret van haar moeder………….

    ……………O ja, zegt ze met een lange uithaal. „Dat is to-taal anders. Een kind dat zijn moeder verliest… Dat gemis is onoplosbaar, dat wordt deel van je identiteit. Het zit verankerd in alle hoeken van wie ik ben, het leeft in me.” Hoe dan? „Ik ben altijd op mezelf geweest, een einzelgänger, ook toen mijn moeder nog leefde. Dat is wel versterkt. Uitvergroot.” Als zij het over rouw heeft, dan bedoelt ze de rouw om Renate. „Haar mis ik. Meer, of anders, dan ik mijn moeder mis. Renate kénde ik. Mijn moeder heb ik nooit echt leren kennen. Renate was degene die het meeste over haar wist te vertellen, dat mis ik ook………………

    Interview

    Lees dit interview in NRC

  • | |

    Verlaat Verdriet-ers en levenslessen

    DoorTitia Liese

    In mijn blog van gisteren OPLEIDING schreef ik over de invloed van het vroege verlies van je ouder(s) op je schoolcarrière. Over de formele vormen van scholing en opleiding dus.
    Vandaag schrijf ik over die andere school. Die niet formele school. Vandaag schrijf ik over levenslessen voor Verlaat Verdriet-ers.

    In je jeugd verloor je je ouder(s) door de dood. Vanaf dat moment wist je voor de rest van je leven dat de dood bestaat. Een realiteit is. Dat mensen een speciale eigenschap hebben. Ze gaan dood. Vroeg of laat. Nooit van je leven kun je meer doen alsof de dood niet bestaat. Alsof de dood niet jou zou kunnen raken. ‘Ik heb altijd de dood in mijn hoofd’, schreef ooit een Verlaat Verdriet-er tijdens een Verlaat Verdriet- workshop.

    Je hebt het van dichtbij meegemaakt. De dood van je ouder. Het verlies van je ouder. Het onomkeerbare verlies. De ruptuur. En de gevolgen van die ruptuur voor de rest van je leven.

    Lessen van het leven

    Lessen van het leven hebben Verlaat Verdriet-ers geleerd. In sommige opzichten zeer hardhandig. Ik noem een paar van deze lessen.
    Je hebt geleerd:

    • dat de dood een realiteit is in het leven;
    • je aan te passen;
    • te zorgen;
    • je staande te houden onder moeilijke omstandigheden;
    • verantwoordelijkheid op je te nemen;
    • flexibel te zijn;
    • door te zetten;
    • kwesties van verschillende standpunten te bekijken;
    • de noden van je omgeving te zien;
    • te handelen in geval van nood;
    • te relativeren;
    • het heel lang uit te houden met schaarse middelen;
    • je gemakkelijk te verplaatsen in andere mensen.

    Eigenschappen en overlevingspatronen

    Tal van eigenschappen die verborgen zitten in overlevingspatronen. Eigenschappen die jouw leven – en het leven van je naasten – verrijken als jij deze eigenschappen onbekommerd in kunt zetten. Als kwaliteiten.
    Aan jou om deze eigenschappen op te duiken. In jouw overlevingspatronen.

    Waterlelie

    Je kent vast de symboliek van de waterlelie.
    Geworteld in de modder.
    Naar het wateroppervlak gegroeid.
    In stille schoonheid drijvend.

    Verlaat Verdriet-er: laat ook jij tal van waterlelies bloeien.