• | |

    Doorgeeffuik

    De doorgeeffuik

    ‘Als ik iets afmaak ga ik dood.’
    Dit antwoord kreeg Joke kort geleden van haar nichtje Mirjam. Joke (50+) is een dochter van een moeder (80+) die als kind in oorlogstijd haar moeder verloor.

    Verlies van moeder

    Mirjam (25+) verloor haar moeder op haar 16e na een langdurig ziekbed.
    Op een dag realiseerde Joke zich dat haar nichtje steeds opnieuw aan iets begon. Maar dat ze, waar ze ook aan begon, nooit iets afmaakte.
    Studie begonnen. Afgebroken.
    Relatie begonnen. Afgebroken.
    Nieuwe studie begonnen. Afgebroken.
    Nieuwe relatie begonnen. Afgebroken.
    Enzovoort. Enzovoort.
    Een vicieuze cirkel.

    Vraag en antwoord

    Op haar vraag aan Mirjam: ‘Wat gebeurt er toch steeds met je? Waarom breek je steeds af waar je aan bent begonnen?’ kreeg Joke als antwoord van Mirjam: ‘Als ik iets afmaak ga ik dood.’

    Levensbedreigend ziek

    De moeder van Mirjam was jarenlang levensbedreigend ziek. Steeds weer was haar moeder bezig iets af te maken om afscheid van het leven te kunnen nemen.
    In een neerwaartse spiraal steeds dichter bij de dood. Tot de dood uiteindelijk daar was toen Mirjam 16 was, en haar moeder overleed.

    Dochter-zonder-moeder

    Joke, zelf dochter van een moeder-zonder-moeder, weet het een en ander van Verlaat Verdriet-patronen. En van de doorgeeffuik. Haar eigen moeder heeft (nog altijd) moeite met het onderkennen, laat staan het erkennen, van de patronen die ze heeft doorgegeven aan haar dochters.
    ‘Ik heb het verwerkt.’ zegt deze ruim 80-jarige moeder. ‘Dus ik heb niets doorgegeven.’ Haar dochter Joke weet beter. Bijvoorbeeld als het over angst(en) gaat.

    Doorgeeffuik

    Hoe zal het gaan met Mirjam?
    Met deze jonge vrouw die nooit iets af kan maken?
    Wat zal zij door gaan geven aan haar (toekomstige) kinderen als zij niet haar eigen angsten, haar eigen relatie tot de dood, het van dichtbij meegemaakte verval van krachten bij haar moeder, het verlies van haar moeder door de dood onder ogen gaat zien?
    De thema’s die ze daarin tegenkomt betekenis te geven als volwassen vrouw?
    Haar kind-angsten in het licht te zetten en ze te overwinnen?

    ‘Als ik iets afmaak ga ik dood’.
    De vrouw die nooit iets af kan maken uit angst voor haar eigen dood gun ik met heel mijn hart dat ze in begeweging komt.
    Dat ze haar angsten iets af te maken uit angst voor de dood overwint.
    Dat ze haar eigen leven kan gaan leven.
    Dat ze haar eigen weg zal kunnen gaan.
    Dat deze dochter-zonder-moeder, gesteund door de huidige kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn, de moed op gaat brengen haar eigen (toekomstige) kinderen de doorgeeffuik te besparen.  

  • | | |

    Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet

    Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet

    Verlaat Verdriet kent vele thema’s. Zoveel dat je er gemakkelijk de weg in kwijt raakt.
    Waar gaat dit over?
    Gaat dit over mij?
    Ben ik gek?
    Hoe krijg ik orde in de warboel in mijn hoofd?
    Hoe vind ik een uitweg uit mijn verdriet? Uit de boosheid? Uit de machteloosheid?

    Titia Liese

    Titia Liese heeft zich in de afgelopen 25 jaar gespecialiseerd in de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Als geen ander kent en herkent ze de thema’s die bij Verlaat Verdriet-ers spelen.

    Website

    Niet alleen kent ze de thema’s, ze heeft er ook over geschreven. Een grote en informatieve website www.verlaatverdriet.nu.
    Lees deze site, en er gaat een nieuwe wereld voor je open.

    Boeken

    Een drietal boeken van de hand van Titia Liese, die je laten kennismaken met de gevolgen van jong ouderverlies. Die je inzicht bieden in thema’s die mogelijk ook bij jou spelen. Die je helpen de uitweg te vinden in de warboel in je hoofd.

    Gids voor Verlaat Verdriet wijst je de weg in de Verlaat Verdriet-thema’s.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek neemt je bij de hand en geeft je (innerlijke) zoektocht structuur. Een boek waar je ook je hulpverlener kennis mee kunt laten maken, zodat jullie samen aan de hand van de opdrachten en de werkbladen veilig aan het werk kunnen.

    Teruggaan, om verder te kunnen diept op een eenvoudige en toegankelijke manier thema’s voor je uit en laat je kennismaken met de ervaringen van andere Verlaat Verdriet-ers.

    Boeken bestellen

    Titia Liese werkt sinds 2015 samen met Heel Nederland Leest/uitgeverij Wedding in Harderwijk.
    Gids voor Verlaat Verdriet
    Verlaat Verdriet (Ver)Werboek
    Teruggaan, om verder te kunnen

    Vandaag voor 14 uur besteld, morgen in huis.

  • | |

    Rode kersttulpjes en mijn moeder

    Rode kersttulpjes en mijn moeder

    Dit jaar, op tweede kerstdag, is het 60 jaar geleden dat mijn moeder overleed.
    1957. Twee weken voor haar overlijden was ik 8 jaar geworden.
    Ik heb weinig eigen herinneringen aan mijn moeder.
    Soms herinner ik me situaties, maar zelf is mijn moeder daarin nooit aanwezig.

    Rode kersttulpjes

    Ik herinner me de rode kersttulpjes die mijn vader altijd vlak voor de kerstdagen meenam voor mijn moeder. Zelfs heb ik het gevoel dat ik zijn hand nog voor me zie, met daarin de bolletjes met de kleine rode kersttulpjes.

    Schaaltje

    Mijn moeder zette de tulpjes altijd in een schaaltje.
    Met een plukje sphagnum.
    Of een plukje rendiermos.
    Fascinerende namen voor een klein meisje. Rendiermos (waar waren de rendieren? Wat deden die?). Sphagnum (Een raar woord. Wat was dat nou weer? Waar kwam dat vandaan? Wie maakte dat?).

    Op zoek

    Ieder jaar opnieuw probeer ik kersttulpjes te vinden. Dat valt niet altijd mee. Vaak ben ik aan de late kant. Vaak zijn ze duur. En toch wil ik ze hebben. Ook al doe ik verder niet iets bijzonders met de kerst. Ook al heb ik nooit een kerstboom. Rode kersttulpjes moeten er zijn.

    Gevonden

    Afgelopen donderdag ging ik op zoek naar de rode kersttulpjes. Op de Nunspeetse weekmarkt. Tot mijn stomme verbazing bleken de marktkramen met bloemen en planten ineens vol te staan met dozen met kleine rode kersttulpjes.
    Ik heb ze dus gevonden.
    Rode kersttulpjes, zoals ze altijd in mijn ouderlijk huis stonden tegen de tijd dat het kerstmis werd.

    Zestig jaar later

    2017. Zestig jaar na het overlijden van mijn moeder staan de kleine rode kersttulpjes weer in mijn huis.
    In een schaaltje dat ik erfde van mijn moeder.
    Inmiddels weet ik waar de rendieren zijn. En ook waar ik rendiermos kan vinden.
    Het schaaltje met de kleine rode kersttulpjes is dus compleet.
    Kleine rode kersttulpjes in een schaaltje van mijn moeder. Met een plukje rendiermos.

  • | | |

    Burgemeester, uw kinderen hebben u nodig

    Uw kinderen hebben u nodig

    Ken je dat? Zo’n zin die ergens in je lijf ligt opgeslagen? Zo’n zin uit het verleden, die zich soms ineens weer aandient? Voor mij is dat bijvoorbeeld de vermaning ‘Burgemeester u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig.’

    Verlaat Verdriet-werk

    Vorige week verbleef ik een week in mijn Terschellingse onderkomen. In deze week heb ik alle tijd besteed aan (zelf)onderzoek naar Meer dan 25 jaar Verlaat Verdriet-werk. Inmiddels ben ik namelijk al meer dan 25 jaar beroepsmatig bezig met Verlaat Verdriet.
    Tijd om te onderzoeken:
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk voor Verlaat Verdriet-ers?
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk voor mij?
    Wat heeft mijn Verlaat Verdriet-werk tot nu betekend?
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk nu?
    Wat wil ik in de toekomst, nu ik mijn Verlaat Verdriet-werk onder wil gaan brengen in een samenhangend aanbod. Zowel voor Verlaat Verdriet-ers als voor hulpverleners: Practicum Verlaat Verdriet.

    Herinneringen

    Een week in alle rust op Terschelling met geweldig weer. Veel regen. Koud. Maar ook af en toe zon.
    Het kon niet beter voor mijn doel!
    Dan komen er herinneringen langs die lang weggezakt waren. Zo ook de vermaning ‘Burgemeester, u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig’.

    Opvoeden

    Gedurende mijn jeugd was mijn vader burgemeester van een gemeente in Groningen. Mijn vader – eerder beroepspedagoog van z’n vak – was een vooruitstrevend man. Althans: hij was politiek een vooruitstrevend man. Waar het zijn opvattingen over het gezin betrof was hij een man van zijn eigen tijd en allerminst vooruitstrevend (hoewel: hij kon koken!). Opvoeden is de taak van de moeder. De vader brengt het geld binnen.
    Na de dood van mijn moeder hertrouwde mijn vader. Hij handelde naar zijn overtuiging: opvoeden is de taak van de moeder. Zelf stortte hij zich meer dan ooit op zijn werk. Met als gevolg dat hij weinig thuis was.

    Uw kinderen hebben u nodig

    In die tijd maakte een van de eerste vrouwelijke wethouders van Nederland deel uit van ‘zijn’ College van Burgemeester en Wethouders. Het was deze vrouwelijke wethouder die mijn vader op een dag vermanend toesprak: ‘Burgemeester, u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig’.
    Ongetwijfeld heeft mijn vader mij deze vermaning nagelaten in alle geschreven documenten die ik dank zij hem heb. Wat hij met deze vermaning heeft gedaan?
    Ik kan mij niet een vader herinneren die plotseling meer thuis was. Ik weet het dus niet. En ik kan het hem niet meer vragen.

    Doen

    Al schrijvend aan deze blog realiseer ik me dat ik jou als Verlaat Verdriet-er, vanuit mijn eigen ervaring, wil meegeven: als je nog in de gelegenheid bent je overgebleven ouder te vragen naar die tijd, overwin dan je schroom, je weerstand en je angst.
    Er komt een tijd waarop je niets meer aan je overgebleven ouder kunt vragen.

    Afbeelding

    Burgemeester Dikkerdak
    Tm Poes / Marten Toonder