• | | | | | |

    Rouwen om een verloren leven

    DoorTitia Liese

    Rouwen om een verloren leven: een voorbeeld uit de praktijk

    ‘Ik rouw om mijn verloren leven. Ik rouw om het gevoel dat ik, na het verlies van mijn vader, niet meer heb geleefd’. M., een nog jonge vrouw (begin 30), zegt het tijdens een individuele Verlaat Verdriet-basisworkshop. Ze zegt het hardop. Grimmig. In haar stem klinken verdriet, boosheid, machteloosheid en een eindeloze eenzaamheid.

    Voor ‘de buitenwereld’ zijn Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet nog (te) vaak onbegrijpelijke fenomenen. Niet te vatten. ‘Dat is toch al zo lang geleden?’ ‘Daar kun je nu toch geen last meer van hebben?’ ‘Je koestert je verdriet’. Een kleine greep uit de opmerkingen die Verlaat Verdriet-ers vaak te horen krijgen, als ze vertellen over het verdriet, de pijn en de boosheid die hun leven moeizaam en zwaar maken. ‘Ik leef in een hel’, zegt een andere Verlaat Verdriet-er. ‘Ik wil dit leven niet meer.’

    Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het (te) moeilijk om toe te geven, maar veel van hen kennen die gevoelens een verloren leven te leven. Voor veel ‘buitenstaanders’, en dan bedoel ik de ‘buitenstaanders’ die wel begrip op kunnen brengen voor de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder, is een verlaat rouwproces een rouwproces om je overleden ouder. Een verlaat rouwproces is echter veel meer dan dat alleen. Een verlaat rouwproces is een veel meer omvattend proces, dat uit veel dimensies en veel lagen bestaat.

    Dimensie van een verlaat rouwproces

    De rouw om een verloren leven is één van die dimensies in dit proces. ‘Weet je wat het is’, geef ik M. als antwoord op haar uitroep. ‘Dit is een moment waarop je je leven kunt veranderen. Iedere dag die je boos, verdrietig, wanhopig, wrokkig blijft om je verloren leven, plak je aan je verloren leven. Jij kiest er nu voor het anders te gaan doen. Jij kiest er nu voor te gaan leven, in plaats van te overleven. Jij kiest er hier en nu voor jezelf een uitweg te gunnen uit pijn, boosheid, verdriet, wanhoop en wrok. Door hier te zijn heb je die keuze gemaakt. Je geeft jezelf een nieuw leven door je verlate rouwproces aan te gaan. Het is tijd voor je om te rouwen om je verloren leven.’

    Tip

    Lees meer over het gevoel van een verloren leven in de metafoor van Toine in mijn boek Teruggaan om verder te kunnen.

  • | | |

    De Volkskrant, Sir Edmund en cortisol

    DoorTitia Liese

    ‘De dood van mijn moeder/mijn vader heb ik wel verwerkt. Echt waar, dat weet ik zeker. Maar mijn lijf doet nog steeds iets anders.’ Hoe vaak heb ik deze verzuchting niet te horen gekregen! Ook ikzelf heb dat gevoel heel sterk gekend. Mijn lijf doet iets anders.

    Al geruime tijd houd ik me bezig met het verband tussen de productie van cortisol en jong ouderverlies – het verlies van veiligheid, geborgenheid en continuïteit moet ik hier eigenlijk schrijven.

    Afgelopen zaterdag (6 juni 2015) las ik in Sir Edmund, weekendbijlage van De Volkskrant, het klein artikel van Ellen de Visser: Waarom is troostrijk eten altijd vet of zoet? (pagina 7) In dit artikel wordt een verband gelegd tussen stress-hormoon cortisol en de behoefte aan troost-eten. Voor troostrijk-eten-verslaafde-Verlaat Verdriet-ers een verrassend artikel om te lezen (om niet te zeggen: tot je te nemen). Maar niet alleen voor troost-eters, ook voor Verlaat Verdriet-ers die nieuwsgierig zijn naar dit stresshormoon, en die in (heel) klein bestek iets willen lezen over de aanmaak en de gevolgen van de cortisol-productie: een aanrader.

    Citaat

    …………………… De boosdoener is cortisol, het hormoon dat wordt aangemaakt bij stress. Het is bedoeld om het lijf na een stress-aanval weer tot rust te brengen, maar bij langdurige zorgen slaagt het lichaam er niet in om de productie te staken. En dat is beroerd, want cortisol is een sloper…………….

    Cortisol is een sloper

    Dat klinkt me bekend in de oren: cortisol is een sloper. Zelf heb ik altijd het gevoel gehad dat ik mijn eigen lijf dagenlang aan het vergiftigen was, na een hevige stress-aanval.
    De ervaring komt aardig in de buurt, zou ik zo zeggen!

     

  • | | | | | | | | | |

    Nieuwe data basisworkshop Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Nieuwe data basisworkshop Verlaat Verdriet

    2015

    24, 25 en 26 september

    Basisworkshop Verlaat Verdriet

    Het volgen van de basisworkshop Verlaat Verdriet biedt je de gelegenheid gedurende 2,5 dag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je ouder, te delen met ervaringsgenoten en te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw die Titia Liese in de workshop biedt.
    In de tijd tussen de workshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de workshop formuleert en die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

    Lees meer

    Lees meer over de basisworkshop Verlaat Verdriet

    Contact

    Neem contact op met Titia Liese via het Contactformulier of telefonisch 0341- 260 289 als je meer wilt weten.

    Ik mag verdrietig zijn

    Arm
    Heel even
    Om me heen
    Ik mag verdrietig zijn
    Traan

    Deelnemers aan het woord

    “Ik kan eindelijk naar de foto van mijn vader kijken.”
    “Ik heb zoveel gehuild, en het heeft me zo opgelucht.”
    “Wat een herkenning, en wat een erkenning voor het verdriet om mijn moeder.”
    “Ik ben er nog niet, maar ik weet nu dat ik op de goede weg ben.”
    “Mij heeft  de workshop weer een hele stap verder geholpen en ik gun dit veel meer mensen die worstelen met Verlaat Verdriet.“

  • | | |

    Een aangekondigde dood

    DoorTitia Liese

    ‘Denk jij dat zielsverhuizing bij leven en (wel)zijn bestaat?’ vroeg ik lang geleden door de telefoon aan Marijke. Het was één van die dagen van wanhoop en hoop die toen nog zo vaak deel uitmaakten van mijn leven. ‘Ja’, zei ze onmiddellijk. ‘En anders wacht je gewoon tot daarna’.

    Vandaag, 29 maart 2015 overlijdt Marijke Serné. Vriendin en collega. Ritueelbegeleidster van het allereerste uur, die haar werk als geen ander vorm heeft gegeven. Pionier.
    Al sinds lange tijd kampte Marijke met perioden van verwarring, mentale afwezigheid en een wankele fysieke gezondheid.
    De zelfdoding van haar man Frans, enkele jaren geleden, zette haar bestaan in alle opzichten op losse schroeven. De perioden van verwarring en afwezigheid werden groter en steeds meer onoverkomelijk. Nader onderzoek werd noodzakelijk. De uitslag Alzheimer trof haar als een mokerslag. ‘Ik geloof het niet’, riep ze fel.
    De afgelopen maanden nam Alzheimer haar leven steeds meer verwoestend over. ‘Ik verlang naar het einde’, verzuchtte ze vaak. Haar wens is gehoord en erkend. Wat bijzonder in een land te mogen leven waar dit tot de mogelijkheden hoort.
    Haar sterfdag heeft Marijke vastgesteld op zondag 29 maart 2015. Vandaag dus. Nu.

    In Marijke zal ik niet alleen de vriendin missen met wie het goed lachen was over de dood. De collega met wie ik lang heb samengewerkt, onder meer in onze cursus Maak de reis van je leven op Terschelling. De collega voor wier werk ik altijd diep respect heb gehad. Als Verlaat Verdriet-er verlies ik ook de vrouw die mijn Verlaat Verdriet-werk in goede tijden en in slechte tijden, door dik en dun, met heel haar hart heeft gesteund.

    Ik bewonder je moed Marijke, voor dit levensbeëindigende besluit. Jouw ziel is inmiddels verhuisd. Ik zal je missen. Meer dan ik nu kan bedenken.

    Je motto van Antoine de Saint Exupéry neem ik mee op mijn verdere weg:
    ‘Alleen met het hart kun je goed zien, het wezenlijke blijft voor de ogen verborgen’.