• | | | | |

    ‘Dat heeft misschien iets met vroeger te maken’

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine van deze week (28 januari 2023) een interview met acteur Raymond Thiry (1959, 9 jaar toen hij zijn moeder verloor).
    Een interview dat opmerkelijk veel Verlaat Verdriet-thema’s aansnijdt. Lezenswaard dus!

    Citaat 1

    Zo ben ik

    ‘…..Ik kan uit mijn slof schieten, vooral als ik word geconfronteerd met een gebrek aan loyaliteit. Dan gaat de deur op slot. Dan vertoon ik raar gedrag. Ik blijf vaag hè? Jij wilt voor dat stuk natuurlijk details en alles horen. Ik hou echt wel van mensen. Alleen heb ik nooit samengewoond. Hoe dat komt, daar heb ik niet zoveel zicht op. Ik wil mijn autonomie bewaren. Dat heeft misschien iets met vroeger te maken, met mijn verleden. Ik kan mijzelf niet goed analyseren. En als je niet kunt uitleggen waar het vandaan komt. als je niet weet waarom je mank loopt, moet je er werk van maken.
    Dan is het fijn om op een of andere manier te traceren waar en wanneer het ongeluk heeft plaatsgevonden. Maar op een gegeven moment moet je het ook accepteren, dat je mank loopt. Zo ben ik……’

    Dat had ik beter niet kunnen zeggen

    Citaat 2

    Heb je iets gezegd waarvan je nu denkt: dat had ik beter niet kunnen zeggen?
    ……. ‘Dat denk ik altijd als het over mijn verleden gaat, over mank lopen. Ik heb het zelf aangekaart, hoor. Het moet een keer gebeuren en ik begrijp dat je ernaar vist, dat het leuk is om mijn achtergrond te schetsen en dat mensen daar misschien in zijn geïnteresseerd. Het moet maar. Tegelijkertijd vraag ik mezelf af: wat gaat het allemaal een ander aan? En ik verschil toch niet zoveel van andere mensen?’

    Zijn moeder overleed toen hij 9 jaar was, aan borstkanker. Het maakte hem autonoom, zegt hij. ‘Mijn oudere zusje had van mijn moeder de opdracht gekregen om op de kleine te passen. Zij heeft heel erg haar best gedaan om mij er fatsoenlijk bij te laten lopen, meer kon ze ook niet doen.’

    ‘Mijn vader had het allemaal niet op orde, hij had geen gezond gevoelsleven. Er werd niet eindeloos gesproken over haar dood, het woord rouwproces bestond toen nog niet. Het enige wat hij zei was dat we het voortaan met z’n drieën moesten doen. Verder werd er geen woord aan vuilgemaakt.’…. 

  • | |

    Niet meer over praten: de watersnoodramp van 1953

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine van dit weekend (21 januari 2023) staat een groot artikel in verband met een nieuw boek over de watersnoodramp van 1953 in Zeeland: Waters. Waters is een boek in woord en beeld, met ervaringsverhalen. Het verhaal van Jo Tanis-Meijer raakte me zo, dat ik het hele verhaal graag met je wil delen. Zij verloor als 3-jarige bij de watersnoodramp haar moeder, twee zusjes en haar broertje.

    Nooit meer over praten

    Jo Tanis-Meijer, nu 71 jaar:
    ‘We hebben in een boom gezeten. Mijn broer zei: Pa, ik kan niet meer, ik laat los. Mijn moeder en mijn zusjes zijn meteen al verdronken. 
    Ik dacht dat ik in een helikopter was geweest, maar wist het niet zeker. Wat was echt? Later zag ik televisiebeelden waarop mijn vader uit een helikopter kwam, met mij op zijn arm. 
    Een dokter zei tegen mijn vader: Als je nu wilt dat ze het snel vergeet, moet je er nooit meer over praten.

    Eenzaam

    In een kamer vol mensen kan ik me nog eenzaam voelen.
    Het gevoel dat alle anderen bij elkaar horen. En daar hoor ik niet bij.

    Trouwring

    Toen ze mijn moeder vonden, deden ze haar trouwring af. Die kreeg ik van mijn vader toen ik 12 was. Ik draag de ring van mijn moeder altijd. Haar stem kan ik mij niet meer herinneren, maar haar gezicht wel. 

    Kleinzoon

    Ik heb een kleinzoon die zijn biologische moeder niet kent. Hij is geadopteerd. Ik voelde meteen een band, omdat ik begrijp wat hij heeft meegemaakt. We hebben allebei een zwart gat in ons verleden, toch? vroeg hij. 

    Kinderen

    Mijn vader zei: achteromkijken wil je niet, vooruitkijken wil je niet, maar dan kijk je naar beneden en dan zie je wat je nog hebt.
    Ik trouwde met een zeeman. Was altijd alleen met de kinderen. Ik wilde ze zo snel mogelijk volwassen maken, opdat ze alles zelf konden als ik er niet meer zou zijn. 
    Zelf ben ik er meer over gaan praten toen mijn kleindochter ernaar vroeg. Ik vond het makkelijker om er met kinderen over te praten dan met volwassenen. 

    Water

    Ik had er geen moeite mee maar ik bleef altijd wakker als het stormde. Ik legde altijd kleren klaar voor als je plotseling op moest staan. Als het stormt, ga ik kijken naar het water. 

    Boek

    Robin de Puy en Maria Barnas
    Waters
    (Verschijningsdatum van het boek: 24 januari 2023)

    Meer lezen over Verlaat Verdriet

    Teruggaan om verder te kunnen

  • | | | |

    Nieuw trauma op oud trauma

    DoorTitia Liese

    Nieuw trauma op oud trauma

    Nog een thema uit het Mijnenveld dat sterk onderbelicht is: nieuw trauma op oud trauma. Terwijl ik weet: het gebeurt. En het gebeurt vaker dan je denkt. Er is al zo weinig substantiële kennis in de professionele wereld over de gevolgen van jong ouderverlies zonder nieuw trauma op oud trauma. Laat staan dat daar sprake is van kennis van nieuw trauma op oud trauma bij Verlaat Verdriet-ers.

    Overlevingspatronen

    Afgelopen week sprak ik aan de telefoon een Verlaat Verdriet-ster. Lang geleden deed ze bij mij de basisworkshop verlaat Verdriet, later gevolgd door de individuele meerdaagse workshop Heel je leven. We hebben altijd contact gehouden. Deze Verlaat Verdriet-ster – nu 60 jaar – verloor als heel jong kind haar moeder. Bleef alleen achter met haar vader, met wie ze overigens een liefdevolle, warme en respectvolle band had.

    Haar meest ontwikkelde overlevingspatronen zette ze haar leven lang in. Presteren. Hard werken. Hard werken. Presteren. Presteren. Hard werken. Hard werken. Presteren. Zo bouwde ze een indrukwekkende carrière op. En bleef in haar bekende patronen. Presteren. Hard werken. Hard werken. Presteren. Presteren. Hard werken. Hard werken. Presteren. Tot haar lijf haar vorig jaar abrupt dwong tot stilstand. Ze werd geveld door een massieve hersenbloeding. Overleefde dat ternauwernood. Moest zich een weg terugvechten naar leven.

    Gevoelens en emoties

    Diep ging ze. Verschrikkelijk diep. Al haar weggestopte angst, pijn, verdriet, boosheid overspoelde haar. Afhankelijk geworden van andere mensen. Precies dat, wat ze altijd had proberen te voorkomen. Kwetsbaar geworden. Haar overlevingsstrategieën uitgeschakeld. Overgeleverd aan een cascade van gevoelens en emoties. Aan oude patronen. Wegduwen. Verstoppen. Kwetsen. Onverschilligheid.

    Een wereld te winnen

    Aan de telefoon vertelt ze over therapeuten die hun best doen haar te helpen. Die haar steeds weer vertellen dat ze het zo goed doet. Zo flink is. Zo sterk. Precies dat wat ze nu niet kan horen. Ze voelde zich vroeger onbegrepen. Nu voelt ze zich weer onbegrepen. ‘Wat ben ik blij jou te spreken’ zegt ze een paar keer. ‘Jij begrijpt me. Jij begrijpt wat ik zeg. Dat doet meer met me dan al die therapeuten tezamen. Hoe lief ze ook zijn. En hoe zeer ze ook hun best doen.’

    Ja.
    Ook op het gebied van nieuw trauma op oud trauma hebben we nog een wereld te winnen.

    Zien

    Het Mijnenveld 

    Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

  • | | | |

    Herinneringen: fictie en werkelijkheid

    DoorTitia Liese

    Op 19 december j.l. scheef ik de blog In je hele lijf ervaren over een hele sterke herinnering aan de kerstavond voorafgaand aan het overlijden van mijn moeder. Tientallen jaren heeft die herinnering – een van de weinige herinneringen die ik had (dacht te hebben) aan de tijd rond het overlijden van mijn moeder – deel uitgemaakt van mij.

    Het Mijnenveld

    Vandaag is het 17 januari 2023. Ik ben bezig mijn Verlaat Verdriet-werk te onderzoeken in verband met het verduurzamen van mijn werk. Het overdragen van mijn Verlaat Verdriet-werk. Het Mijnenveld – de invloed van ervaringen voor, tijdens en na het overlijden van de ouder(s) – speelt daarin een grote rol. Als ergens mijn kennis en kunde zichtbaar en overdraagbaar is, dan is dat in Het Mijnenveld.

    Verhuizing

    Vandaag maak ik mij gedachten over de invloed van ‘verhuizing’ na het overlijden van de ouder(s). Even kan ik niet verder met denken en schrijven. Neem een korte time-out. Zoek even de stilte en de donkerte op van mijn slaapkamer. Van m’n bed. Pak een boek. Nog voor ik het boek open heb geslagen dringt het op volle kracht tot mij door. Dat wat ik op 19 december 2022 heb geschreven over de kerstnacht kan niet waar zijn.

    Dat wat ik tientallen jaren heb gehouden voor een herinnering aan de nacht voor mijn moeder overleed. Waar ik nooit een seconde aan heb getwijfeld IS NIET WAAR. KAN NIET WAAR ZIJN. Kan zelfs helemaal niet waar zijn. De situatie die ik in deze blog beschrijf – het huis, mijn kamer, mijn bed, de plek. Dat is het huis en de plek waar we vijf jaar na het overlijden van mijn moeder naartoe zijn verhuisd. Even voel ik een enorme kortsluiting in me. Even wordt het helemaal donker. Wat ik schreef kan dus niet waar zijn. Althans: niet waar het de avond voor de dood van mijn moeder betrof.

    Waarschijnlijk is het waar dat er blazers Stille nacht bliezen in de nabije buurt van ons huis. Dat is heel goed mogelijk. Mogelijk heb ik me op die avond ergens ongemakkelijk over gevoeld. Of ongelukkig. Maar het is niet zo dat dit verbonden was aan het ziekbed van mijn moeder. Althans niet op de manier zoals ik in mijn blog beschrijf.

    Lees meer

    Blog In je hele lijf ervaren 

    Kijk

    Het Mijnenveld , module 5 uit de serie video’s Rouw kent een tijd.