• | |

    Het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek helpt je verder

    DoorTitia Liese

    ‘Dag vader, hier ben ik dan. Je zoon.’ 
    Ap Dijksterhuis begon de zoektocht naar zijn vader die hij vroeg verloor met het openen van de blikken trommel met documenten die al twintig jaar in zijn kast stond. Twintig jaar had hij het weten te vermijden de trommel te openen. Nu durfde hij de stap te zetten. Hij sorteerde de documenten op wat hij op dat moment onder ogen durfde te zien. Legde de documenten op een tijdlijn. Paste stap na stap de documenten als puzzelstukjes in elkaar. Zo ontstond zijn verhaal. Het verhaal van zijn zoektocht naar zijn vader.

    Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

    Zijn verhaal is in boekvorm uitgegeven onder de titel Vader. Afgelopen zomer las ik zijn. boek. Een boek vol Verlaat Verdriet-thema’s. ‘Ap, we hebben je nodig‘ mailde ik hem toen ik het boek uit had. ‘Wij Verlaat Verdriet-ers hebben jou nodig.’ Uit die mail ontstond een mailwisseling. Uit die mailwisseling ontstond ons symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek Helpt je verder

    Ik ken het verlangen van veel Verlaat Verdriet-ers om hun verhaal op te schrijven. Hun levensverhaal. De puzzelstukjes van hun leven bij elkaar te zoeken. In elkaar te passen. Maar hoe doe je dat? Waar begin je? Hoe houd je het vol?
    Het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek helpt je daarbij. Het helpt je op weg. Ondersteunt je met een brede ervaringskennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Rijkt je de helpende hand als je onderweg bent. Geeft je herkenning en erkenning in de interviews. Helpt je structureren. Stap na stap te leren vertrouwen dat ook jij, op jouw eigen manier, jouw verhaal vorm kunt geven.

    Bestellen

    Lezen

    Verhaal van Corine

    Doen

  • | |

    Afscheid nemen van je buitenkant

    DoorTitia Liese

    Afscheid nemen van mijn buitenkant

    ‘Willen jullie alsjeblieft niet in m’n buitenkant trappen? Want daar zit nou net mijn probleem.’ Het is inmiddels tientallen jaren geleden. Vrijwel letterlijk met de rug tegen de muur meldde ik me indertijd aan bij het toenmalige RIAGG. En werd afgewezen. Ze zagen geen probleem bij mij.
    Ik weet niet meer hoe, maar mijn smeekbede werd verhoord. Ik werd geaccepteerd. Mocht een traject starten bij een psychologe. Helaas. Zonder succes. Maar achteraf gezien wel een eerste poging om de muur waarachter ik me verborg een beetje te openen. Een poging die me uiteindelijk veel heeft gebracht. Die me – stap na stap – afscheid liet nemen van mijn buitenkant.

    Jouw buitenkant

    Als je dit leest ben je waarschijnlijk in je jeugd je ouder(s) verloren. Mogelijk ben je nu 30 jaar en verloor je 25 jaar geleden je vader. Of je bent 56 jaar en je verloor 40 jaar geleden je moeder. Je lijkt te functioneren. Je functioneert. Op je overlevingsmechanismen. Op wat je gespiegeld krijgt door mensen die je ontmoet. Die jou het gevoel geven: wat doe je het toch goed! Terwijl je van binnen weet dat het niet klopt.
    Je gevoel van eenzaamheid wordt nog groter. Met wie kan je je pijn nog delen als jouw buitenkant laat zien: ik red me prima. Met wie kan je je verdriet dan delen? Je angsten? Met wie kan je de ontreddering delen die altijd opnieuw de kop op steekt als je weer alleen bent?
    Dan voel je weer hoe eenzaam je je in werkelijk voelt. Je poetst je buitenkant weer op. Verbergt je littekens maar weer onder een dikke laag make-up. Je trekt je meest extravagante kleding aan. Gaat naar de sportschool. Doet weer extra je best. Om maar weer bewonderd te worden. Voor jouw buitenkant.

    Afscheid nemen van jouw buitenkant

    Totdat je weer alleen bent. De leegte voelt. Weer erkenning moet zoeken bij andere mensen. Je eindelijk tot het besef komt dat je zo niet verder wilt. Dat dit niet leven is, maar verblijven in een schijnwereld. Zoals de veiligheid achter de muur die je hebt opgetrokken in werkelijkheid schijnveiligheid is.
    Als je besluit dat het zo niet langer gaat. Dat je het zo niet langer wilt. Wilt leven in plaats van overleven. Een tipje van de sluier oplicht. Naar buiten gluurt. Besluit: ik ga het doen. Ik ga het aan. Jezelf belooft dat je het werk gaat doen dat gedaan moet worden. Ophoudt met mijmeren. Discipline opbrengt. Doorgaat. Ook als het tegenzit. De moed opbrengt afscheid te nemen van jouw buitenkant.

    Dat zijn de Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de Verlaat Verdriet-workshops mag werken. Dan kunnen we ineens samen een Elfje schrijven. Zoals bij verrassing gebeurde in de Verlaat Verdriet-workshop van de afgelopen dagen.

    Verlies
    Verlate rouw
    Verlate rouw verwerken
    Verbinden en opnieuw vertrouwen
    Volwassen

    Horen, zien, lezen, doen

  • | |

    Iets over woorden en over daden

    DoorTitia Liese

    Woorden en daden

    Herken je het? Een tijd waarin je het gevoel hebt dat je tot stilstand bent gekomen? Je voelt dat er iets gaande is in je. Dat er iets aan het veranderen is. Maar wat? Hoe? Waarom? Wanneer? Je voelt je ongemakkelijk. Komt niet tot daden. Wordt ontevreden over jezelf. Hoe zit het met woorden? Hoe zit het met daden?

    Dan ineens gebeurt er iets. Iets van buitenaf. Waardoor je als het ware een stroomstoot(je) krijgt. Er komt iets bij je binnen. Iets in je resoneert. Er gebeurt iets. In je lijf. In je hoofd. Er lijkt iets zichtbaar te worden. Puzzelstukjes vallen op hun plek. Een nieuwe weg wordt zichtbaar. Nieuwe perspectieven.

    Mijnen en mijlpalen

    Mij overkwam dat in het afgelopen jaar. Al een hele tijd worstelde ik met wat ik ‘Het Mijnenveld‘ heb genoemd. Als ik ergens iets vanaf weet dan is het van het mijnenveld waar Verlaat Verdriet-ers hun weg in moeten zien te vinden in hun verlate rouwproces. Als ik ergens verstand van heb dan is het van de complexiteit van het mijnenveld. Het mijnenveld waarin je hele leven als het ware samenkomt. Altijd weer had ik daarover een soort van ‘schuldgevoel’ (ook al weet ik beter dan wie dan ook hoeveel bewustwording juist dat mijnenveld teweeg brengt als we in de workshop Verlaat Verdriet stilstaan bij mijn ’theorie’. En dus ook bij het mijnenveld). Dat er een weg Er in is: zoveel is wel duidelijk. Maar hoe vertel ik Verlaat Verdriet-ers dat er ook een weg Er uit is? Onlangs gebeurde het. De ommekeer. Een verspreking. Maar een hele mooie verspreking. In plaats van Mijnenveld werd het woord Mijlpalen genoemd. Ineens had het mijnenveld niet alleen maar een INGANG. Het mijnenveld kreeg ook een UITGANG. Mijlpalen! Zo sterk dat het bij mij ook onmiddellijk visueel werd. Daar gaat nog iets van komen. Let maar op!

    Geen theorie, maar een model

    ‘Jij hebt geen theorie’ zei de wetenschapper gisteren tegen me tijdens ons gesprek. ‘Jij hebt een model. Ik ben nou eenmaal wetenschapper. Dus nee: jij hebt geen theorie. Jij hebt een model. En dat is veel beter. Een theorie ligt vast. Een model kan veranderen.’ Ik wist het. Maar ik kon het zelf geen woorden geven. Gelukkig deed hij dat, de wetenschapper (die mij overigens meteen ook even ging uitleggen wat er gebeurt bij jonge kinderen die een ouder verliezen. Maar dat even terzijde). Er gebeurde echt iets in me. Er openden zich nieuwe wegen. Waar precies naartoe: dat weet ik nog niet. Hoe precies: dat weet ik ook nog niet. Wanneer precies: nou het is al begonnen.

    2024

    Leef mee.
    Denk mee.
    Doe mee.
    Ga mee.
    Je bent van harte welkom!

    Zien

    Lezen

    Workshop Verlaat Verdriet 

  • | | |

    Moedervormige leegte: VPRO-Gids 6 november 2023

    DoorTitia Liese

    Vanmiddag kreeg ik uit de VPRO-Gids (Maandag Etalage, 6 november 2023) het artikel van Elja Looijestijn Moedervormige leegte over de documentaire van Wieke Kapteijns  Als ze er niet is.
    Een mooi artikel dat ik zojuist van het web heb gehaald om met jullie te delen.

    Moedervormige leegte

    De moeder van filmmaker Wieke Kapteijns overleed toen hij zes was. Vijfentwintig jaar later maakt hij een aangrijpend portret van haar.

    Wat is een moeder?

    Wat is een moeder? Die vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. En voor filmmaker Wieke Kapteijns al helemaal niet. Zijn moeder overleed toen hij zes was, zij was toen pas 37 jaar. Kapteijns, zijn twee zusjes en zijn vader leefden samen verder. Ze moesten wel. Het is nu vijfentwintig jaar later. Kapteijns merkt dat hij een moedervormige leegte in zijn leven heeft die hij nu graag wil vullen met iets anders dan het verdriet dat hem overspoelt als hij aan haar denkt. Dat proces legt hij vast in de documentaire Als ze er niet is. Gemaakt in het kader van het project Teledoc Campus.

    Documentaire

    Kapteijns gebruikt in zijn werk veel archiefmateriaal. De documentaire begint dan ook met een wat algemene beschrijving van beelden van moeders door de eeuwen heen en zelfs de obligate googlezoektocht. Maar al snel kruipt hij dichter naar zijn eigen moeder toe. Op de zolder van het ouderlijk huis worden kisten en dozen geopend. Er komen fotoboeken uit, met plaatjes van heuglijke momenten zoals elk gezin ze heeft. Zijn vader heeft ook wat van haar kleren bewaard, een jurk en een broekpak die in de jaren negentig superhip zullen zijn geweest. Hij laat de tas zien die ze elke dag meenam naar haar werk als docent Frans op een middelbare school. Een leren schooltas met wat persoonlijke spulletjes erin.
    Kapteijns’ zus krijgt het bij de aanblik te kwaad. En dat is begrijpelijk, want juist de alledaagsheid maakt zo pijnlijk duidelijk dat iemand in de bloei van haar leven er ineens niet meer was.

    Homevideo

    Dat besef wordt in de rest van de film verder uitgebouwd. Kapteijns stuit op een homevideo waarin zijn moeder te zien is terwijl ze speelt met haar kinderen. Ze probeert hun ontbijt te laten opeten en ze liefdevol op ze moppert. Later zien we haar in een ziekenhuisbed in de kamer liggen met een afwezige blik. Terwijl een peuter in haar bed klimt om haar welterusten te kussen.

    Aan het eind van de documentaire kan Kapteijns hopelijk wat meer vrede hebben met zijn dode moeder, omdat hij haar leven beter kent. Voor de kijkers geldt helaas het omgekeerde. Die kan het nauwelijks verkroppen dat een vrouw die ze een halfuur geleden nog helemaal niet kenden, uit haar jonge gezin is weggerukt.

    VPRO-Gids

    Moedervormige leegte