• | |

    Ik ben mijn ankerpunt kwijt

    DoorTitia Liese

    Ik ben een weekje op Terschelling. In de Aquamarijn. Het huisje dat Michel voor ons – voor mij – heeft gebouwd. Michel, mijn partner die in oktober 2020 overleed.

    Ik red me wel

    Zeker: ik red me wel.
    Doorgaan: dat lukt me.

    We leefden in sterk gescheiden werelden. Hadden allebei ons eigen leven. Woonden nooit samen, hoewel dicht bij elkaar. Hij zijn huis. Ik mijn huis. Hij zijn leven. Ik mijn leven. Hij zijn werk. Ik mijn werk. Hij zijn cultuur. Ik mijn cultuur. Wij samen onze cultuur. Onze omgangsvormen. Onze relatie. Meer dan 30 jaar.
    ‘Ik ben geen treurende weduwe.’ ‘Ik mis Michel niet in mijn huis.’ ‘Mijn leven gaat ‘gewoon’ door.’

    Op Terschelling

    Ik ben nu ruim een half jaar verder. Op Terschelling deze week. In het huisje dat Michel met zoveel liefde heeft gebouwd. Het huisje dat er nog steeds ‘gewoon’ is. Waar tegelijkertijd zoveel is veranderd. En nog steeds aan het veranderen is.

    Ik ben mijn ankerpunt kwijt

    Nu pas kan ik woorden geven aan soorten van gevoelens die in de afgelopen maanden steeds onder de oppervlakte bleven. ‘Ik ben mijn ankerpunt kwijt.’ Het belangrijkste, meest betrouwbare ankerpunt dat ik heb gehad na het verlies van mijn moeder toen ik 8 was.

    Nu pas, na al die maanden na zijn overlijden, kan ik het tot in het diepst van mijn vezels voelen. Ik ben mijn ankerpunt kwijt. Mijn basisgevoel van beschermd zijn. Van veiligheid.
    Michel: wat ben ik blij dat je er voor mij bent geweest. Meer dan 30 jaar. Dank je wel. Dank voor je aanwezigheid. Voor wat je voor me hebt betekend. Mijn ankerpunt.

  • | |

    Verlaat Verdriet en erfrecht

    DoorTitia Liese

    Goed om weer eens aandacht te besteden aan Verlaat Verdriet en erfrecht, realiseerde ik me gisteren na een gesprek met een Verlaat Verdriet-er.

    Verlaat Verdriet en erfrecht

    In 2017 schreef ik (in verband met symposium ZEER voorjaar 2017) een blog over Verlaat Verdriet en erfrecht. Aan de telefoon sprak ik indertijd ter gelegenheid van het symposium een dochter-zonder-moeder die jaren geleden een basis-workshop Zonder Moeder volgde.  (Meer dan 20 jaar geleden, zo kwamen we toen samen tot de conclusie.)

    Stiefmoeder

    Deze dochter-zonder-moeder verloor als kind van 6 jaar haar moeder. Haar vader hertrouwde al snel. Ze kreeg dus een stiefmoeder. Een stiefmoeder met wie het in het geheel niet boterde. Jarenlang heeft de dochter-zonder-moeder als volwassene gewerkt aan het normaliseren van haar relatie met de stiefmoeder. En kwam een heel eind. Er was een volwassen relatie ontstaan. Een relatie met haar stiefmoeder waar ze mee kon leven.

    Erfenis

    Een paar jaar geleden overleed haar vader. Wat de erfenis betreft had deze vader helemaal niets geregeld. Naar blijkt na het overlijden van haar vader maakt de stiefmoeder alsnog verschil tussen de kinderen van het samengestelde gezin: broers/zussen, halfbroers/halfzussen, stiefbroers/stiefzussen. Alle inspanningen om de relatie te normaliseren zijn als gevolg daarvan weer teniet gedaan. ’Ik wil haar nooit meer zien, zegt deze dochter-zonder-moeder. Voor mij is het nu klaar.’

    Erfrecht

    ‘Goed om aandacht te besteden aan Verlaat Verdriet en erfrecht. Je kunt zoveel ellende besparen als je tevoren nadenkt over erfenis, erfrecht en nabestaanden in samengestelde gezinnen’, benadrukt deze gedupeerde dochter-zonder-moeder nogmaals.

    Advies

    Heb je als Verlaat Verdriet-er het gevoel dat ook bij jou erfenis en erfrecht een rol spelen? Zowel bij grote zaken als bij kleine zaken? Ben je op zoek naar advies?
    Neem contact op met mr. Martine Verhaar. Martine is jurist – advocaat en mediator. Gespecialiseerd in erfrecht. Als Verlaat Verdriet-er is Martine bovendien op de hoogte van zaken die (kunnen) spelen in samengestelde gezinnen en families.

    Website

    Mr. Martine Verhaar  https://www.verhaaradvocatuur.nl/

  • |

    Het verlangen naar de uitweg

    DoorTitia Liese

    ‘Wat zwaar voor je’ was de reactie van veel mensen om me heen in het afgelopen jaar. Het jaar waarin ik steeds meer de mantelzorger werd van Michel. In plaats van onze gelijkwaardige relatie werd hij steeds meer afhankelijk van mijn zorg.
    En toch voelde het niet als zwaar. Want zwaar: dat was mijn leven met de periodes van (rand)depressiviteit en alcohol-afhankelijkheid. De lange jaren van – innerlijke – eerzaamheid voor ik besefte (en in staat was) iets te doen met het vroege verlies van mijn moeder en de gevolgen die dat voor me had gehad.

    Intens en intensief

    De zorg voor mijn partner was intens en intensief. Maar zwaar: nee. Zo voelde ik het niet. Hoe kan dat toch? Hoe komt het toch dat ik die intensieve zorg niet als zwaar voel? Ik heb er veel over nagedacht.
    ‘Ik heb een uitweg’ realiseerde ik me. Mijn werk is mijn uitweg. Daar is een toekomst. Met mijn werk kan ik verder. Ook na het overlijden van Michel.

    Nog een verschil

    ‘Er is nog een verschil’, realiseerde ik me ook. Een groot verschil. De mensen om me heen. Die er voor me zijn. Me steunen. Helpen. Met wie ik kan delen. Deel.
    ‘Ze waren er al’ realiseerde ik me. Ze waren er al lang. Maar nu kan ik het helemaal voelen. ‘Ik kan ontvangen’ . Ik voel elke dag weer hoe ook het laatste glasplaatje – die afstand, hoe gering ook geworden – als het ware is opgelost.

    Uitweg

    Wat bijzonder om in mijn hele lijf te ervaren wat het betekent je verbonden te voelen. Met mensen. Met het leven.
    Ik wist het al. Maar nu weet ik het echt heel zeker: er is een uitweg. Het verlangen naar de uitweg is uitweg geworden.
    Wat een rijkdom kun je voelen in een groot verlies.

  • | | |

    Waar komt de naam Verlaat Verdriet vandaan?

    DoorTitia Liese

    In de eerste jaren van 2000 ben ik geïnterviewd voor een landelijk dagblad. Zelf was de journaliste uit Den Haag afkomstig.

    Artikel

    ‘Jaren geleden heb ik een artikel geschreven voor de Haagsche Courant’ vertelde de interviewster. Aanleiding was het verhaal van een vriendin die een aantal jaren daarvoor haar man was verloren.’ ‘Ik ben er in die tijd niet geweest voor m’n zoon’ luidde het verhaal van de vriendin. ‘Dat heb ik toen niet goed gedaan.’

    ’n Verlaat Verdriet

    ‘De titel van het artikel was ’n Verlaat verdriet ‘, zo vertelde de journaliste.
    Even viel ik helemaal stil. Verlaat verdriet. Verlaat verdriet. Wat een mooie, treffende titel voor het werk met volwassenen die in hun jeugd een ouder, of hun beide ouders, verloren door overlijden.

    Van Zonder Moeder naar Verlaat Verdriet

    In die tijd werkte ik nog samen met Mieke Ankersmid. Voor het jaar van het interview gaven we een aantal workshops Zonder Moeder. Ook wel afgekort tot DZM. Dochters Zonder Moeder. De afkorting DZ M ben je misschien nog wel eens tegengekomen. Workshops voor vrouwen die in hun jeugd hun moeder waren verloren.
    ‘Het is tijd de ervaringen die we hebben opgedaan met de workshops     Zonder Moeder ook in gaan zetten voor vrouwen die jong hun vader hebben verloren. En voor mannen die jong hun moeder of hun vader verloren.’ besefte ik.
    Maar welke naam geef je dan aan die workshops??

    Verlaat Verdriet

    Tot de dag waarop ik, tijdens dat interview, de titel ’n Verlaat verdriet hoorde. Toen wist ik het. De journaliste heb ik per brief gevraagd of ik de titel Verlaat Verdriet in mocht gaan zetten. Antwoord heb ik nooit van haar gekregen. Maar sinds die tijd heten de basisworkshops Verlaat Verdriet. Evenals het werk met mensen die jong hun ouder(s) verloren.
    Verlaat Verdriet.

    Tip

    Let ook op de dubbele betekenis van de titel Verlaat Verdriet!

    Lees meer

    Lees meer over Verlaat Verdriet www.verlaatverdriet.nu of op www.zeer.nl