Wegwijs in Verlaat Verdriet

Wegwijs maken

‘Zelf heb ik zoveel aan jouw Verlaat Verdriet-site gehad, ik gun dat andere Verlaat Verdriet-ers ook‘.
Afgelopen winter volgende Sebastian Oeseburg een basisworkshop Verlaat Verdriet bij me.
‘Je zou veel meer met social-media moeten doen om bekendheid te geven aan je werk. Ik help je daar graag mee.’
Social-media en ik: op dat moment nog wel een beetje een hete aardappel voor me. Ik ben dus blij met het aanbod van Sebastian. ‘Fijn om die drempel te nemen en het gebruik van de social-media voor m’n werk gewoon leuk te gaan vinden’, zeg ik verheugd terug.
Ik ben super-blij met het aanbod van Sebastian. Sebas heeft een eigen bedrijf. Hij adviseert organisaties in het gebruik van social-media!
‘Je site is zo groot, en biedt zoveel informatie.
Goed om mensen wegwijs te maken. Niet alleen in de informatie over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn, maar ook in de mogelijkheden die je Verlaat Verdriet-ers biedt om aan de slag te gaan. Bijvoorbeeld in de boeken die je hebt geschreven. En in je workshops en trainingen. 

Mini-training social-media

Vorige week, op een mooie zonnige dag, was het zover: Sebas kwam mij een mini-training social-media geven.
‘Neem Verlaat Verdriet-ers bij de hand. Leidt ze steeds door een onderdeel van de informatie op je site’ adviseert Sebastian me. ‘Maak daarbij gebruik van de mogelijkheden die Facebook je biedt.
Die komt binnen.
Het betekent dat ik opnieuw naar mijn site moet kijken.
Het betekent ook me (opnieuw) afvragen:
Wat willen Verlaat Verdriet-ers weten?
Wat hebben Verlaat Verdriet-ers nodig?
Wat kan ik doen om mijn Verlaat Verdriet-aanbod (nog) toegankelijker te maken?

Wegwijs

Als Sebastian terug is naar huis voel ik hoe zijn mini-training me inspireert. Ik ga ermee aan de slag!
Zie je in de komende tijd dit beeldmerk op je Facebook-pagina verschijnen?
Dan heb ik een nieuw Verlaat Verdriet-thema van mijn site voor je in de aanbieding.

Vragen of suggesties

Heb je vragen of suggesties? Je bent welkom om contact op te nemen:
Titia Liese 0341- 260 289 / 06-53 76 58 43.
Of neem contact op via de deze site.

Bijbellezen 4

‘Ik wil het interview graag aan laten sluiten aan Hemelvaart en aan iemand missenzegt ds. Ernst Zoomers‘Als je wilt kun je vast Handelingen 10-11 lezen ‘Wat staat gij daar…..Ik vraag je niet de bijbel uit te leggen, maar ga je in het interview vragen wat dit betekent voor jouw werk’. ‘Oh jammer’, reageer ik een beetje (te) snel. Bijbeluitleg, dat lijkt me wel wat. Ernstig geval van hybris!
‘Ik ga lezen’, corrigeer ik mezelf vlug. 

Bijbellezen

Handelingen 10-11

Nog even voor wie het weer kwijt is geraakt:

……..en nadat hij dit gesproken had, werd Hij opgenomen, terwijl zij het zagen, en een wolk onttrok Hem aan hun ogenEn toen ze naar de hemel staarden terwijl hij hemelvoer, zie, twee mannen in witte klederen stonden bij hen, die ook zeiden: Galilese mannen, wat staat gij daar en ziet op naar den hemel? Deze Jezus, die van u opgenomen is naar den hemel, zal op dezelfde wijze wederkeren, als gij Hem ten hemel hebt zien varen. Toen keerden ze terug .…….. 

Inzichten

In de tijd tussen ons eerste gesprek en nu is de bijbeltekst uit Handelingen voor mij, ongodsdienstige niet-bijbellezer, steeds meer gaan leven. En wel op een heel bijzondere manier. In deze paar korte zinnen zie ik de essenties van mijn Verlaat Verdriet-werk in een eeuwenoude, doorleefde, maar ook simpele structuur waar ik jou, lezer, graag in mee neem.

Wolk

Onderzoek de wolk die jou scheidt van je overleden ouder.
Wat houdt die wolk allemaal in, bijvoorbeeld:

Afstand
Je ouder lijkt helemaal uit je leven verdwenen te zijn.
Wie was zij?
Wie was hij?
Lees meer

Weerstand
Niet terug willen gaan naar het verlies van toen.
Lees meer

Emoties
Emoties die je liever niet wilt voelen, die je opsluit in jezelf. Die je in je dagelijks leven van nu zo veel mogelijk uit de weg gaat. Zoals

  • pijn
  • angst
  • verdriet
  • boosheid
  • pijn
  • wrok
  • cynisme
  • onverschilligheid
    Lees meer

Tijd
Het is al zo lang geleden.
Toen werd er heel anders omgegaan met verlies en rouw.
Lees meer 

Cultuur
Hoe wordt er nu omgegaan met verlies en rouw.
Lees meer

Levensovertuiging
Welke plaats geef je je ouder in je (spirituele) leven van nu.
Lees meer 

Familie-relaties
Welke rol speelt het vroege verlies van je ouder(s) in je gezin van herkomst?
Lees meer

Staan

Het gevoel van machteloosheid: je stond/staat als versteend.
Lees meer

Naar de hemel staren

Wachten tot iemand anders je komt redden.
Kom in beweging!
Lees meer

Terugkeren

Terugkeren naar waar je vandaan komt – naar je roots.
Lees meer 

Handelen

In beweging komen – handelen!
Meer lezen over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.
Het proces aangaan.
Stappen zetten.
Doen!
Lees meer 

Dank

Met dank aan ds. Ernst Zoomers voor de inspirerende tekst.

Lees ook

Bijbellezen 1
Bijbellezen 2
Bijbellezen 3

Bijbellezen 3

Zoals beloofd in Bijbellezen 2: het interview dat ik twee weken geleden had met ds. Ernst Zoomers (of eigenlijk: hij met mij).
Verschenen op 16 april 2016 in Op ‘e Riid , Kerkblad van de Protestantse Kerken op Terschelling.  

Mini interview – Iemand missen

Een onregelmatig verschijnende reeks korte interviews waarin telkens een Terschellinger (of iemand anders) wordt geïnterviewd over iets uit zijn of haar wereld. Hoe verhoudt zich dat met een gedeelte uit de Bijbel of iets anders uit de kerkelijke traditie?

Bijbellezen

Wanneer zijn leerlingen Jezus niet meer zien, horen ze dat twee mannen hen hierover aanspreken: ‘Galileeërs, wat staan jullie naar de hemel te kijken?’ Het verdere verhaal hierover vind je in het eerste hoofdstuk van het bijbelboek Handelingen. In de kerk wordt het vaak met Hemelvaartsdag (dit jaar 5 mei) gelezen.
Op Terschelling kun je Titia Liese tegenkomen. Zij verblijft regelmatig in haar cottage in Lies. Titia heeft zich bekwaamd in hulp bij het verwerken van de ervaring op jonge leeftijd je vader of moeder kwijt te raken. Hoe kijkt zij aan tegen de ervaring van de leerlingen van Jezus, wanneer een wolk hun definitief het zicht beneemt op hun leraar?

Hoe taxeer jij de opmerking van de twee mannen uit Handeling 1?
‘Ik moest eerst wel even zoeken in mijn bijbel. Ik had vroeger een hele mooie kinderbijbel, dus ik ken de verhalen, maar ik ben geen bijbellezer. Maar het treft mij dat de volgelingen van Jezus aangesproken worden als Galileeërs, ze worden aangesproken op de plaats waar ze vandaan kwamen. Ik vind dat wel een mooi perspectief.’

Zie jij een relatie met de ervaring van een vroeg verlies van een moeder of vader?
‘Ik raad mensen die daarmee te maken hebben vaak aan om de weg naar die overleden ouder te proberen terug te vinden. Vaak realiseer je je pas op latere leeftijd welk verlies je hebt geleden. Verdriet verwerken, daar kun je een kind bij proberen te helpen. Een kind mist de aandacht en geborgenheid van die specifieke ouder. De boterham met pindakaas die niet meer vanzelfsprekend klaarstaat.
De ervaring van verlies is iets anders. Het besef daarvan is iets van latere leeftijd. Dan besef je dat je de hele bedding mist. Het gevoel dat je basis weg is. Dat is iets wat zich op talloze manieren kan vertalen in gevoelens, gedachten en ervaringen die je op latere leeftijd kunt tegenkomen. Ik raad dan aan om je opnieuw te gaan verbinden met degene die je mist, maar dan zoals die leefde. Verbind je met die levende ander, die ook meer is dan alleen jouw ouder. Probeer dat spoor eens terug te gaan. Teruggaan om verder te kunnen. Daarin zie ik wel een overeenkomst met hoe die twee mannen de leerlingen van Jezus aanspreken. Als Galileeërs.’

Wat is het doel van dat spoor terug, dat je aanraadt?
‘Het is mooi als je je opnieuw met de moeder of de vader, die je zo vroeg verloren bent, kunt verbinden. Als je diegene weer bij je kunt nemen. Ik zeg dan: doe dat met liefde, alle liefde die je geeft aan die verloren ander die je mist, deel je immers ook met jezelf.’

Speelt ons eiland voor jou een rol in zo’n spoor terug?
‘Ik ben geen Terschellinger, maar ik kom oorspronkelijk wel uit het noorden, uit de provincie Groningen. En mijn overgrootvader was ooit nog loods in Harlingen. Ik voel me thuis bij de mentaliteit hier, ik waardeer hier de openheid en hou van het type humor dat hier in zwang is. Terschelling voelt voor mij als thuiskomen.’      

Tip

Lees ook:
Bijbellezen 1
Bijbellezen 2
Bijbellezen 4 

Gesprek met Rinus van Warven

Gisteravond belde Rinus van Warven me. ‘Kun je morgen naar de studio van Omroep Gelderland in Arnhem komen voor een gesprek?’ vraagt hij me.
Rinus heeft een radioprogramma voor Omroep Gelderland. In verband met de Verlaat Verdriet-lezing in Arnhem in februari jl. benaderde ik Rinus met de vraag aandacht te besteden in zijn programma Tendens aan Verlaat Verdriet en de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Tot gisteravond lukte het niet telefonisch contact tot stand te brengen. Gisteravond lukte dat dus wel.
Alleen: 14 april: dat lukt me echt niet. Helaas.

Afspraak voor een gesprek

Vanochtend lukt het: de afspraak voor een gesprek staat op donderdag 12 mei a.s. Dan ga ik dus (weer eens) naar de studio van Omroep Gelderland in Arnhem. En met genoegen! Er ontstaat een mooie relatie tussen mij en dominees, heb ik de indruk.

Uitzending

Wanneer de uitzending plaats zal vinden is mij nog niet bekend. Ik houd je op de hoogte!

Mijn Geheim Special

 

 

 

 

 

 

 

 

Gisterochtend (13 april 2016) ontving ik een presentexemplaar van Mijn Geheim Special.
Enige maanden geleden mailde Isabel Beije, eindredacteur van Mijn Geheim me. ‘Ik heb een vriendin die jong haar moeder is verloren. Ik weet hoe ze daar nog steeds mee worstelt. Wil je mee werken aan een interview voor Mijn Geheim?
‘Natuurlijk wil ik dat, ook bij jouw lezeressen/lezers zullen veel vrouwen en mannen zijn die Verlaat Verdriet-problematiek  herkennen. Hetzij bij zichzelf, hetzij bij naasten. Ik doe graag mee’.

Channah Kalmann

‘Je krijgt bericht over het interview’ antwoordde Isabel en jawel: een paar dagen later stond Channah Kalmann, freelancer voor Mijn Geheim op mijn antwoordapparaat en nog een paar dagen later zaten Channah en ik samen aan tafel voor het interview. Een mooi gesprek volgde. Een paar dagen later mailde Channah me het interview, waar ik weinig aan hoefde te veranderen.

Betekenis geven

En nu ligt Mijn Geheim dus bij mij thuis met een groot interview. ‘Ik heb de dood betekenis gegeven’ is de titel.

Column Carry

In de vervolgcolumn op het artikel over Verlaat Verdriet schrijft freelance journalist Carry: ‘Mijn moeder heeft die deur – met al dat verdriet erachter – nooit kunnen openen. Ik zou willen dat ze het gekund had, vooral voor zichzelf.’ 

Vrij van verslaving

 

 

 

 

Verslaving

Onlangs sprak ik een Verlaat Verdriet-er, die me vertelde een drugsverslaving ontwikkeld te hebben. ‘Ik heb er genoeg van’ vertelde deze Verlaat Verdriet-er. ‘Het is tijd voor een ander leven. Ik wil van die verslaving af. De eerste stappen heb ik gezet. Het zal best tijd nodig hebben, maar ik heb een duidelijk beeld van hoe ik wil dat mijn leven er uit gaat zien. Heel anders dan nu dus.
Niet meer die afhankelijkheid.
Niet meer die leugens.
Niet meer die zelfverachting.
Ik kijk er naar uit!’

Vrij van verslaving

Al pratend komen herinneringen aan mijn eigen alcohol-afhankelijkheid terug. Het is nu ruim tien jaar geleden dat ik van de ene op de andere dag besloot: en nu is het klaar. Ik stop NU met drinken (en met roken).
Rigoureus, op die dag – eigenlijk nacht – van het  ene op het andere moment: ik stop ermee. Maar dat dan wel na een strijd van vele jaren!
Een strijd tegen alcohol.
Tegen mezelf.
Tegen ………..
Voor……….

De kracht van innerlijk beeld

Anders dan de Verlaat Verdriet-er die ik sprak, had ik al die jaren van strijd geen innerlijk beeld van hoe mijn leven eruit zou zien zonder alcoholafhankelijkheid. Dat beeld had ik namelijk niet (en ik weet nu hoe belangrijk het is je wel een innerlijk beeld te vormen van hoe je leven er dan uitziet!).

Waarom?

Ik leg de Verlaat Verdriet-er een van mijn vele vragen van toen voor: dronk ik om de pijn van het verlies van mijn moeder niet te hoeven voelen? Hoe zit dat bij jou? Weet jij dat?
In diverse therapieën (en aanverwanten) heb ik daar zelf altijd weer naar gezocht: kon/wilde ik de pijn van het verlies niet verdagen? Altijd weer werd juist dát aspect bevestigd.
En ja: dat was het vast ook.
Maar altijd was er ook het gevoel in mij: het dekt de lading niet. Dat is het niet alleen.
Maar waarom wel?
Wat was het dan wel?

Bijzondere realisatie

Het gesprek met de Verlaat Verdriet-er maakt iets bijzonders in mij los.
Heel basaal, niet in mijn hoofd, maar diep in mijn lijf.
Ineens weet ik in volle omvang: de overweldigende innerlijke paniek om de verantwoordelijkheden van een volwassen leven te moeten dragen.
Daar zat het!

Verdriet is het ding met veren

 

 

 

 

‘We missen onze moeder, we houden van onze vader, we zwaaien naar kraaien.
Zo vreemd is dat niet.’

 

Gisteren ontving ik een bericht van een Verlaat Verdriet-er met een boekenhart.
Ze tipte me voor het debuut van Max Porter: Verdriet is het ding met veren.
Ik geef de tip graag aan je door – en zocht alvast wat extra informatie over dit boek voor je op het web. 

Verlies

Een vader (bewonderaar en kenner van het werk van de dichter Ted Hughes) en zijn twee jonge zoontjes worden geconfronteerd met de plotselinge dood van hun echtgenote en moeder.
Dan dringt op een avond Kraai, het schelmse fabeldier uit Ted Hughes’ beroemde gedichtencyclus Crow, hun Londense bovenhuis binnen.
Kraai – tegenspeler, helper, bedrieger, genezer, kinderoppas – kondigt aan bij hen te zullen blijven tot ze hem niet meer nodig hebben. Naarmate de weken tot maanden en jaren worden, wijkt de pijn van het verlies geleidelijk voor mooie herinneringen..
Onverwacht humoristisch en waarlijk emotioneel: Verdriet is het ding met veren is een debuut om nooit meer te vergeten.

Ted Hughes

Ted Hughes was de (ex-)man van Sylvia Plath, dichteres die op haar achtste haar vader verloor. Op haar een-en-dertigste maakte Sylvia Plath een einde aan haar leven.

Schrijven, uitgeven, lezen

Een boek schrijven

‘Ik kan er wel een boek over schrijven…….’
Regelmatig kom ik Verlaat Verdriet-ers tegen die verzuchten: ‘Ik kan er wel een boek over schrijven……’
Maar dat je dat ook werkelijk kunt doen: da’s toch een heel ander verhaal…..
En dat je het zelf kunt uitgeven: da’s nog weer een straatje verderop……

Platform

Dan is het fijn dat er een platform bestaat, een soort Eerste hulp bij schrijven, Eerste hulp bij uitgeven en Eerste hulp bij verkopen.

Afgelopen week kreeg ik goed bericht voor onafhankelijke schrijvers en (kleine) uitgevers, die op zoek zijn naar een platform waar je

  • wordt uitgenodigd en geïnspireerd om te schrijven, 
  • wordt uitgenodigd je eigen uitgever te zijn 
  • je boek te koop kunt aanbieden. 

Dat platform is er namelijk: Heel Nederland schrijft en Heel Nederland leest

Digitaal magazine beschikbaar

Ik kreeg onderstaand bericht toegestuurd door de initiatiefnemers van de beide platforms: Carin Wormsbecher & Ric Hofmans. Dit bericht geef ik op mijn beurt weer graag door aan jou: het eerste nummer van het digitale magazine Heel Nederland leest is beschikbaar! Met de uitnodiging dit bericht op jouw beurt weer door te geven aan mensen die jij kent, en die er blij mee zullen zijn.

 

Carin Wormsbecher & Ric Hofmans
Initiatiefnemers van Heel Nederland Leest en Heel Nederland Schrijft

Carin Wormsbecher

Carin is mede-initiatiefnemer en -organisator van het Verlaat Verdriet-symposium 2017.

Maak kennis met deze bijzondere vrouw en ondernemer:

Naar het altaar

‘Je moet wel snel gaan kijken, op zondag (in dit geval op zondag 10 april 2016) worden alle berichten van PostSecret weggehaald en worden er nieuwe berichten geplaatst’.
Juliette belt me op om te vertellen over het bericht dat ze heeft gelezen op PostSecret. ‘Ik heb me zo vaak afgevraagd hoe dat op mijn trouwdag zou gaan’ zegt Juul. Ik hoor aan haar stem hoe het bericht op PostSecret haar heeft geraakt – en raakt – in haar eigen pijn van het verlies, en het gemis, van haar vader die ze jong verloor. ‘Wie zou mij weg mogen geven? Wie zou mij naar het altaar mogen brengen?’

Naar het altaar

 

Op haar trouwdag geeft de vrouw die onderstaand bericht – met foto’s – op PostSecret  plaatste op een hele bijzondere manier haar vader een plaats in haar gang naar het altaar.

Bericht op PostSecret

My father, who I was very close to, passed away when I was 21 very suddenly and unexpectedly. 2 years later I met the man of dreams and could not imagine getting married without my dad there.
To this day, whenever anyone asks me who walked me down the aisle the true and honest answer is: “My dad did”.
Maybe someone else out there will find this to be a small comfort during the sadness of not having their dad.

Niet de enige

Op de site postsecret.com kun je zien en lezen (Tip: scroll wel helemaal door naar onderaan de pagina) dat deze vrouw niet de enige is, die haar overleden vader een plaats geeft op haar trouwdag.  

PostSecret

PostSecret is an ongoing community art project where people mail in their secrets anonymously on one side of a postcard. Your secrets, posted here, every Sunday.

Bijbellezen 2

Bij dit bijbellezen kan ik dus wel wat hulp van buitenaf gebruiken.
Ik bel mijn vrienden I. en T.
I.: vriendin van vele jaren, en haar man T.: emeritus predikant. T. weet de weg in de bijbel, zoveel weet ik in ieder geval zeker.
I. krijg ik aan de telefoon. Ik vertel haar waarom ik bel: ‘Ik ben op zoek naar Handelingen der Apostelen, 10-11 En toen ze naar de hemel staarden. Ik wil graag graag weten: Hoe kom ik daar?’
‘Ah’, roept I. prompt. ‘Bekend! Niet naar de hemel staren, maar het hier op aarde doen.’

Wat staat gij daar en ziet op naar den hemel

‘Ja, maar hoe kom ik daar’ piep ik nogal gegeneerd.
Ik geef je T., die weet de weg.’
En jawel – met wat hulp van T. (‘Ik dacht dat jij de bijbel kende, wrijft hij nog wat extra zout in de wonde van mijn schaamte) kom ik waar ik zijn wil. ………………‘en nadat hij dit gesproken had, werd Hij opgenomen, terwijl zij het zagen, en een wolk onttrok Hem aan hun ogen. En toen ze naar de hemel staarden terwijl hij hemelvoer, zie, twee mannen in witte klederen stonden bij hen, die ook zeiden: Galilese mannen, wat staat gij daar en ziet op naar den hemel? Deze Jezus, die van u opgenomen is naar den hemel, zal op dezelfde wijze wederkeren, als gij Hem ten hemel hebt zien varen. Toen keerden ze terug ………

Ander perspectief

Als Ernst de volgende dag belt roep ik meteen mijn nieuwe kennis in de telefoon: ‘Niet naar de hemel staren, maar het werk hier – op aarde – doen.’
‘Ik weet het’, zegt Ernst, ‘dat is meestal de verklaring die hieraan gegeven wordt. Maar ik wil het graag benaderen vanuit een ander perspectief. Namelijk de opdracht aan deze beide mannen uit Galilea: Keer terug naar waar je vandaan komt’.

Teruggaan, om verder te kunnen

Ik ben verrast door dit perspectief.
Het perspectief dat ik Verlaat Verdriet-ers graag meegeef: verbind je weer met je overleden ouder.
Keer terug naar waar je vandaan komt.
Keer terug naar je oorsprong.
Teruggaan, om verder te kunnen noemt Ernst dit in ons telefoongesprek.
Wat bijzonder om aan de hand van de dominee (van twee dominees, mag ik wel zeggen) mijn werk zo in bijbels perspectief gezet te krijgen.
Daar krijg ik het best een beetje warm van!

Interview in kerkblad

Het korte interview voor het kerkblad op Terschelling zal in de eerste week van mei verschijnen.
Ernst ga ik om toestemming vragen het interview t.z.t. ook in mijn blog op te nemen.