Vader en dochter

Gepubliceerd op donderdag

Vader en dochter van Michael Dudok de Wit

Gisteren werd ik nog eens herinnerd aan het bestaan van het prachtige animatiefilmpje  – en het daarvan afgeleide prentenboek – van Michael Dudok de Wit: Vader en dochter.

Vader en Dochter

Vader en dochter fietsen samen door de polder.
Boven aan de dijk nemen ze afscheid.
Vader stapt in een boot en roeit naar de horizon.
Het meisje blijft wachten tot hij terugkomt.

De jaren verstrijken. Vader komt niet terug.
Het leven van het meisje rolt als een film voorbij,
tot ze een oude vrouw is geworden.

Dit boek werd door Michael Dudok de Wit gemaakt naar de animatiefilm Father and Daughter, waarvoor hij in 2001 een Oscar kreeg en die is opgenomen in de Canon van de Nederlandse film.

 

Michael Dudok de Wit

Lees meer over Michael Dudok de Wit op https://nl.wikipedia.org/wiki/Michael_Dudok_de_Wit

De kunst van het verbinden 2017-2018

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

‘Nog dagelijks ben ik dankbaar voor het hebben gevolgd van de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet. Het heeft me zo geholpen alle ballast van het verleden los te laten. Ik ervaar nieuwe energie en creativiteit en sta meer open voor de mensen om me heen. Veel dank daarvoor.’
‘Ik heb in deze groep zo’n bijzondere verbondenheid ervaren. Dank jullie allemaal daarvoor.’
‘Uit ervaring kan ik zeggen dat ik heel blij ben dat deze training bestaat!!’
‘Een warm bad.’
‘Heel bijzonder om te mogen ervaren wat het je allemaal kan brengen! Dank voor dit alles, jullie beiden!’

De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet

Startdatum van de cyclus van De kunst van het verbinden 2017-2018
op zaterdag 9 december 2017

Vervolgdata  

Zaterdag 9 december 2017
Zaterdag 10 maart 2018
Zaterdag 9 juni 2018
Zaterdag 8 septmber 2018
Zaterdag 8 december 2018

Vertrouwen en verbinden

Vertrouwen en verbinden zijn kernwaarden in het leven. Ieder mens heeft het nodig zich verbonden te voelen met andere mensen: verbonden met je omgeving, met jezelf, met het leven en een basaal vertrouwen te hebben in andere mensen, in je omgeving, in jezelf, in het leven.
En juist met verbinden en vertrouwen hebben veel Verlaat Verdriet-ers problemen.

JAARTRAINING

De jaartraining De kunst van het verbinden is een intensieve Verlaat Verdriet-training, ontwikkeld en begeleid door Titia Liese en Geerte Cammeraat.
In deze jaartraining ervaar je, samen met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten, de Verlaat Verdriet-theorie die Titia Liese heeft ontwikkeld, onder meer aan de hand van basale creatieve werkvormen, aan familie-opstellingen verwante werkvormen, aan de hand van symbolen en van rituelen.
De kracht van verbinden en delen is een belangrijke kwaliteit van de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet.
De cursusdagen vinden vijf maal over een jaar plaats, altijd op vrijdagen.

INHOUD VAN DE JAARTRAINING

  • Dag 1: In het licht van kiezen en doen
  • Dag 2: Je eigen plaats in het leven
  • Dag 3: Van klacht naar kracht
  • Dag 4: Van gebonden naar verbonden
  • Dag 5: De kracht van het ritueel

NB: BIJZONDERHEID

Aan deze jaartraining verbonden zijn vier intervisiebijeenkomsten van de groepsgenoten.

Informatie & aanmelden

24 mei 2018
Bureau Funale hanteert, reeds sinds de oprichting, strikte policy ten aanzien van veiligheid en privacy van personen. Daar waar mogelijk een enkele aanpassing alsnog noodzakelijk is om aan de wettelijke eisen GDPR/AGV te voldoen, werken we aan deze aanpassingen.

via het Contactformulier 

of bel Titia Liese (0341- 260 289)
of lees uitgebreider over De kunst van het verbinden.

Inschrijven

Basisworkshop Verlaat Verdriet in België

Gepubliceerd op woensdag
Beantwoorden

Verloor je als kind een ouder?
Voel je dat dat verlies een grote impact op je heeft?
Wil je hier graag met ervaringsgenoten naar kijken?

Basisworkshop Verlaat Verdriet

Dan ben jij heel welkom op onze basisworkshop Verlaat Verdriet.
In de workshop krijg je gelegenheid om gedurende 2,5 dag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je ouder en te delen met ervaringsgenoten.
Er volgt nog een Terugkomdag.

Begeleiding

De basisworkshop wordt begeleid door

Titia Liese, gespecialiseerd begeleider van Verlaat Verdriet-ers in Nederland

Liese Vijfeijken, psycholoog, rouwbegeleider en therapeut i.o.

Informatie

Voor wie

Voor ieder die als kind, in de leeftijd voor 20 jaar, een ouder verloor.

Datum

De workshop gaat, bij voldoende deelname, door van 27 mei 2016 tot 29 mei 2016.

Tijd

Start op 27 mei om 19 uur
Afsluiting op 29 mei om  ± 16 uur

Plaats

Zonhoven

Aantal deelnemers

Maximaal vier

Prijs

€ 325,-, inclusief accomodatie en Terugkomdag
NB: Tijdens de workshop maken we een afspraak voor de datum van de Terugkomdag. 

Meer informatie en inschrijving

www.verlaatverdriet.nu

Liese Vijfeijken:

‘Dag allen,

Titia Liese en ik organiseren samen een Workshop Verlaat Verdriet, in België!
Ik ben mijn vader verloren op mijn 16de. Ik heb hier lang door vastgezeten. De workshop die ik bij Titia volgde, heeft me enorm geholpen om vooruit te geraken. Ik ben ‘er’ nog zeker niet. Maar ik ben nu wel ‘ergens’, ergens waar ik terug kan ademhalen. Omdat de workshop mij zo goed geholpen heeft, wil ik voor anderen hetzelfde kunnen betekenen. Ik heb beslist me in mijn professioneel werk (als psycholoog) ook op verlaat verdrieters te richten. En zo: de eerste Workshop Verlaat Verdriet in België, samen met Titia Liese! De workshop gaat door in Zonhoven, van 27/05 tot 29/05. Ik kijk er echt naar uit, om ervaringsgenoten op hun pad te begeleiden.

Jij zegt het

Gepubliceerd op woensdag
Beantwoorden

 

 

 

 

 

 

‘Je bent gewoon een verschrikkelijk jaloers mens’
Ik herinner me ze nog goed. Al die keren dat er ‘iets met vrouwen’ was. Mijn reactie daarop. Overvallen door paniek. Angst. Niet meer in staat me ‘normaal’ te gedragen. Geen andere optie dan wachten tot het weer over was. Hopen dat het niet te snel weer zou gebeuren. Gek werd ik ervan.
Gek werd hij ervan. ‘Je bent gewoon een verschrikkelijk jaloers mens’ was zo ongeveer het enige wat hij als reactie kon verzinnen.
En ik: ik kon in die tijd niet anders dan tegenwerpen: ‘Ik weet niet of ik een verschrikkelijk jaloers mens ben. Daar kom ik niet eens aan toe. Ik ben voor die tijd al helemaal gek. Er gebeurt iets heel anders met me.’

Jij zegt het

Afgelopen dagen las ik het boek van Conny Palmen: ‘Jij zegt het’.
‘Jij zegt het‘ gaat over de relatie, en het – korte – huwelijk, van Ted Hughes en Sylvia Plath. Geschreven vanuit het perspectief van Ted Hughes.
Sylvia Plath, Amerikaans dichteres, schrijfster, echtgenote en moeder van twee hele jonge kinderen verloor op haar achtste haar vader. Haar hele leven is doortrokken van angst. Van paniek. Van fysieke klachten. Van gebrek aan zelfvertrouwen. Van zelfoverschatting. Van zelfmoordpogingen. Van opnames.
Het turbulente huwelijk met Ted Hughes eindigt per slot als Sylvia Plath op haar dertigste zelfmoord pleegt.

Tijdens het lezen van dit boek kon ik, hoewel het gedoe in mijn relatie verleden tijd is, weer voelen hoe die angst voelde. Hoe die paniek voelde.
Hoe het voelt dat je vanuit angst juist dat doet waarmee je creëert waar je het meest bang voor bent: onoverbrugbare afstand. Eenzaamheid. En dus paniek. En dus nog meer eenzaamheid.

Verlaat Verdriet-thematiek

Jij zegt het is een mooi geschreven boek, voor de leesvaardige lezer. Het helpt ook als je beschikt over enige algemene ontwikkeling, zodat je het verhaal kunt plaatsen in tijd en ruimte.
Verlaat Verdriet-thematiek in veel opzichten meer dan volop aanwezig!

Kraai

Ook recent verschenen het boek van Max Porter ‘Verdriet is het ding met veren’. Kraai, het ding met veren, komt oorspronkelijk uit het werk van dichter Ted Hughes. ‘Verdriet is het ding met veren’ beschrijft de chaos die ontstaat in een gezin met jonge kinderen, als de moeder plotseling overlijdt.

De glazen stolp

In De glazen stolp, het enige (semi-autobiografische) prozawerk van Plath, beschrijft ze haar geschiedenis.

Opnieuw geboren worden

Gepubliceerd op woensdag
Beantwoorden

 

 

 

 

 

 

Afgelopen weekend heb ik, samen met L, een heel bijzonder weekend van de individuele biografische cursus Heel je leven ervaren.
L, nu 75+, verloor vlak na haar geboorte niet haar ouders door de dood, haar ouders konden/mochten niet voor haar zorgen. Als gevolg daarvan groeide L. tot haar 15e op in diverse kindertehuizen (‘bij de nonnen’, zoals ze dat zelf vooral verwoordt).

Aanpassen

Een leven lang heeft L. het gevoel gehad niet gehoord en niet gezien te zijn.
Niet gehoord en niet gezien in haar eenzaamheid – niemand die ooit vroeg: hoe gaat het met jou.
Niet gehoord en niet gezien in haar onzekerheid – niemand die zich ooit afvroeg: wat gebeurt er in een kind dat van kindertehuis naar kindertehuis wordt verplaatst.
Aanpassen, dat was wat ze moest.
Niet zeuren.
Niet klagen.
Niet vragen.
Niemand die jou ziet.
Niemand die jou hoort.

Anders

L. voelde zich een leven lang anders dan anderen.
Voelde levenslang: ik hoor er niet bij. Ik doe er niet toe.
Met mij hoef je geen rekening te houden.
Ze voelde een leven lang haar innerlijke eenzaamheid.
Een buitenstaander te zijn.

Een leven lang strijd

Een leven lang heeft L. strijd gevoerd.
Strijd om zichzelf een plaats te geven in het leven.
Strijd om zichzelf een plaats te geven als vrouw.
Strijd om zichzelf een plaats te geven in haar huwelijk.
Strijd om zichzelf een plaats te geven als moeder.
Strijd om zichzelf een plaats te geven als mens.

Geesteskracht

‘Je kunt altijd weer opnieuw geboren worden’, zegt L. als we samen aan de ontbijttafel zitten.
‘Je kunt jezelf altijd weer de ruimte geven om opnieuw geboren te worden.’
Ik val stil.
Wat een geesteskracht heeft deze bijzondere, wijze vrouw.
Wat een verademing in deze tijd van verwerkdwang: verder met je leven. Achter je laten. Alsof verdriet, pijn, angst niet bij het leven horen.
Ja – je kunt jezelf altijd de ruimte geven om opnieuw geboren te worden. 

De geboorte van Venus

Afbeelding: De geboorte van Venus, geschilderd door Sandro Botticelli.

Mijn Geheim: interview van Channah Kalmann

Gepubliceerd op dinsdag
Beantwoorden

Channah Kalmann interviewt Titia Liese voor Mijn Geheim

Titia Liese (1949) is acht jaar als haar moeder overlijdt aan de gevolgen van borstkanker. Pas vele jaren later komt ze erachter hoeveel invloed het verlies van haar moeder op haar persoon en haar verdere leven heeft gehad. Verlaat verdriet, noemt ze dat. Nu helpt ze anderen die ook op jonge leeftijd een of twee ouders hebben verloren hun verlaat verdriet te erkennen en een verlaat rouwproces aan te gaan.

Ze had een fijn leven, Titia Liese. Ze groeide op in Wildervank, Groningen, als oudste kind van liefdevolle ouders, die een goed, harmonieus huwelijk hadden. Ze kozen na de oorlog heel bewust voor kinderen. Linkse idealisten waren het.
Maar als Titia zes jaar oud is, slaat het noodlot toe. Bij haar moeder wordt borstkanker ontdekt. Haar borst wordt geamputeerd, ze wordt bestraald, maar overlijdt twee jaar later aan de gevolgen van botkanker.

Titia heeft helemaal geen eigen, innerlijke, herinneringen aan haar moeder. “Dat is ook kenmerkend voor kinderen die op deze leeftijd een ouder verliezen,” vertelt ze. “Er gaat als het ware een deur dicht in je ziel.”

Lees meer in onderstaand artikel 

 

 

 Mijn Geheim

As in tas

Gepubliceerd op dinsdag
Beantwoorden

 

 

 

 

 

 

‘Maar onze moeder ging dood en mijn vader stond er alleen voor.’

Vorige week las ik het nieuwe boek van Jelle Brand Corstius: As is tas.
Prachtig boek, waarin hij vooral de ingewikkelde relatie beschrijft die hij met zijn vader (en enfant terrible) Hugo Brandt Corstius had.
Op drie-jarige leeftijd verloor Jelle BC (geboren 1978) zijn moeder Henriëtte. 

Mijn vader stond er alleen voor

‘Als je kijkt naar de jeugd van mij en mijn zussen is het eigenlijk een wonder dat we alle drie goed terecht zijn gekomen. Natuurlijk was het niet de keuze van mijn vader om ons op te voeden. Het was onze moeder die kinderen wilde, niet hijzelf, zoals hij ons vaak genoeg vertelde (ook niet echt pedagogisch verantwoord, welbeschouwd).
Maar onze moeder ging dood, en mijn vader stond er alleen voor.’ 

Mijn vader zat boven in zijn kamer

Door het hele boek lees je – en voel je – de eenzame jeugd van dit kind, dat zonder zijn moeder groot heeft moeten worden.
‘Over het algemeen was mijn vader behoorlijk afwezig. Op een dag besloot ik met mijn twee zussen weg te lopen. Vanuit ons huis in de Corellistraat liepen we naar de RAI, voor een tienjarige een enorme onderneming naar de rand van het bekende. Bij de RAI concludeerden we dat het toch beter was om terug te gaan, aangezien we niet wisten hoe we verder moesten. Bovendien hadden we ons doel toch al bereikt, door onze vader ongerust te maken. Na twee uur kwamen we weer thuis. Mijn vader zat boven in zijn kamer, en had niets gemerkt.’

De realiteit van jong ouderverlies

Aan goedbedoelende adviseurs geen gebrek als het gaat om kinderen en rouw. Maar hoeveel van deze goedbedoelenden hebben contact met de realiteit van jong ouderverlies?
Hoeveel van hen realiseren zich, dat al die ouders die hun partner verliezen en voor de taak komen te staan hun nog (heel) jonge kinderen alleen op te voeden, niet plotseling veranderen van ouders met hun eigen beschadigingen, hun eigen tekortkomingen, hun eigen blauwe plekken, hun eigen eigenaardigheden, hun eigen rugzak(je) in begenadigde opvoeders?
Hoeveel van deze goedbedoelenden realiseren zich de realiteit van het dagelijks leven van kinderen die een ouder zijn verloren door de dood?
‘Mijn vader zat boven in zijn kamer, en had niets gemerkt.’
‘Maar onze moeder ging dood, en mijn vader stond er alleen voor.’

Basisworkshop Verlaat Verdriet 2016

Gepubliceerd op zaterdag
Beantwoorden

Jongen en meisje

Ervaringen van deelnemers

‘Een warm bad.’
‘Eindelijk heb ik over mijn vader kunnen praten met mensen die me begrijpen.’
‘Mijn moeder is echt dichterbij gekomen.’
‘Het heeft me veel opluchting gebracht.’
‘Dit had ik veel eerder moeten doen.’
‘Ik ben blij dat ik deze stap heb gezet.’

Data basisworkshop Verlaat Verdriet voorjaar 2016

Donderdagavond 19.00 uur tot zaterdagmiddag ± 16.00 uur, inclusief verblijf.
Je bent welkom!

19, 20 en 21 mei 2016
27, 28 en 29 mei 2016 (België)
23, 24 en 25 juni 2016
Juli en augustus op afspraak
22, 23 en 24 september 2016 (volgeboekt)
27, 28 en 29 oktober 2016 (volgeboekt)
24, 25 en 26 november 2016 (nog 1 plaats beschikbaar)
15, 16 en 17 december 2016

 

Direct aanmelden

BASISWORKSHOP VERLAAT VERDRIET

Het volgen van de basisworkshop Verlaat Verdriet biedt je de gelegenheid gedurende 2,5 dag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je ouder, te delen met ervaringsgenoten en te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw die Titia Liese in de workshop biedt.

In de tijd tussen de workshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de workshop formuleert en die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

Lees meer

Lees meer over inhoud, plaats en prijs van de basisworkshop Verlaat Verdriet

 

Ik mag verdrietig zijn

Arm
Heel even
Om me heen
Ik mag verdrietig zijn
Traan

Rituelen en symbolen

Gepubliceerd op zondag
Beantwoorden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Alweer een jaar voorbijgegaan.
Een jaar met een cyclus van de jaartraining De kunst van het verbinden.
De laatste dag van de jaartraining is een dag met rituelen. Met symbolen.
Een dag dus waarin gevoelens (tastbare) vormen krijgen.

Groots, soms te groot

Regelmatig merk ik hoe lastig het voor cursisten kan zijn om vorm te geven aan gevoelens.
Rituelen en symbolen: bij veel mensen roepen ze drempels op. Het moet dan te groots zijn. Te veel. Gevoelens van: ‘Dat kan ik niet’ of ‘Ik heb niks met rituelen en symbolen’ steken de kop op.
Het helpt altijd om mensen voor wie rituelen en symbolen drempels opwerpen te laten zien – en te laten ervaren – dat het, zeker in de jaartraining, gaat om dat wat dichtbij ligt. Voor het grijpen, zeg maar.

Athena

Rouwend

Zelf heb ik altijd een bijzondere verbinding gevoeld met de Griekse godin Pallas Athena.
Godin van de hemel.
Van wijsheid.
Van kunst.
Van krijgskunst.
Van vrede.
Ik denk dan meteen aan twee reliëfs. Het ene reliëf laat Pallas Athena zien.
Moe van de strijd.
Vermoeid. Rouwend om de geleden verliezen.

Voortsnellend

Het andere reliëf, één van mijn grote favorieten: een snel lopende Athena.
Op weg naar de strijd doet ze nog net even haar sandaal goed.

Overwinningsbeeld

Vorige week bracht ik een bezoekje aan de kringloopwinkel. Daar stond ze ineens. In het klein. Het beeld van Athena Parthenos. Eén van mijn andere favoriete beelden. De Nikè Athena – godin van de overwinning. Al zal de Romeinse kopie – het enige wat ons nog rest van dit enorme beeld (34 m hoog, van ivoor en goud) – nooit echt een plaatsje krijgen in mijn hart. Ik voel de aanwezigheid van het oorspronkelijke beeld van de Griekse beeldhouwer Pheidias met name in de symboliek van de vele overwinningstekens die dit beeld rijk is.
Vind ik het mooi? Nou nee.
Kopen? Niet doen. Ik heb al zoveel.
Ik loop de winkel uit. Nog voor ik bij de auto ben keer ik om. Nooit eerder heb ik dit overwinningsbeeld in een kringloopwinkel aangetroffen (In Athene word je vast met d’r doodgegooid!).
Ik loop terug.
Ik koop Athena.
Ik neem d’r mee naar m’n huis.
Ik zet Athena op m’n schoorsteenmantel.
Ze ziet eruit als een tevreden Italiaanse matrone.
Maar ja: dat heb je met die Romeinse kopieën.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dichtbij

Rituelen?
Symbolen?
Vormgeven?
Ze zijn dichterbij dan je waarschijnlijk denkt.
Kijk om je heen.
Het is er allemaal.
Ook voor jou.

Verraad. Een voorbeeld uit de praktijk.

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

 

 

 

 

 

 

‘Ze wilde m’n vader.
Mij moest ze op de koop toenemen.’

Een jaar of tien geleden werd ik gebeld door een vrouw.
Ze viel aan de telefoon meteen met de deur in huis: ‘Ze wilde m’n vader. Mij moest ze op de koop toenemen. Ik was 2,5 jaar toen ik mijn moeder verloor. Ik voel het verraad van mijn vader nog dagelijks.’ Ze vroeg of ze mee kon doen aan de workshop die een week later plaats zou vinden. Indertijd werkten we nog met groepen van 10-12 deelnemers.

‘Er is plaats voor je. Je bent van harte welkom!’
We wisselden de praktische zaken uit. Toen we daarmee klaar waren en haar deelname zeker was gesteld zei ze: ‘Ik moet je wat vertellen. Vorige week heb ik een zelfmoordpoging gedaan. Het was de bedoeling dat die zou slagen, maar ik werd te vroeg gevonden. Als je me niet in de workshop wilt hebben nu je dit weet moet je het zeggen. Dan kom ik niet.’
Heel snel moest ik nadenken.
Kunnen wij dat aan?
Kan de groep dat aan?
Kan ze haar plek vinden en deel zijn van de groep?
Toch wist ik meteen: Kom! Je bent welkom! Dank dat je het tevoren hebt gemeld!

Verraad

In je derde levensjaar je moeder verliezen.
Je vader die binnen de kortste keren een andere vrouw heeft.
Een vrouw die zelf geen kinderen wil.
Die jou op de koop toe neemt.
Een vrouw die jou niet wil, maar voor de buitenwereld je nieuwe moeder is.
Het verraad van je vader die gemakshalve altijd voor z’n nieuwe vrouw kiest en nooit voor jou.
Je vader die nooit voor jou opkomt.

Het overkwam deze vrouw allemaal.
En geloof me – ze is zeker niet de enige!

Nieuwe familie

Twaalf Verlaat Verdriet-ers namen deel aan deze workshop.
Samen met Marijke Serné begeleidde ik de groep. Een prachtige groep, op een hele bijzondere plek.
In de dagen van de workshop ontstond een saamhorigheid in liefde en harmonie die me altijd bij is gebleven.
‘Jullie zijn mijn nieuwe familie’, zei de vrouw toen we de workshop afsloten. ‘Eindelijk heb ik het gevoel dat ik thuis ben gekomen’.