Kind van een ongewenste moeder

 

 

 

 

 

 

Vriendelijk.
Bescheiden.
Paste zich altijd aan de wensen van andere mensen aan.
Oordeelde nooit.
Nuanceerde altijd de oordelen van anderen.

Man

Ik heb het over de man van een oudere, dierbare vriendin van me.
Zo heb ik hem altijd ervaren.
Vriendelijk en bescheiden.
Nooit oordelend.

Bewonderenswaardige eigenschappen in een mens.
Zo heb ik dat altijd ervaren.
Zo zal ik dat altijd blijven voelen, ook al is hij een aantal jaren geleden overleden.

Ongewenste moeder

Toch kregen deze mooie eigenschappen indertijd een wat andere kleur voor me, toen ik me realiseerde dat deze man was opgegroeid als de zoon van een ongewenste moeder.
Vrouw die in het al bestaande gezin kwam.
Gewenst door de weduwnaar die zijn vrouw was verloren.
Ongewenst door de kinderen die hun moeder waren verloren.

Kind

In dit gezin werd de man van mijn vriendin als kind geboren.
In dit gezin moest de man van mijn vriendin zich als kind staande zien te houden.

Ander perspectief

Ik realiseerde me toen ook, hoe ik als Verlaat Verdriet-er altijd vanuit mijn eigen stiefmoeder-ervaring heb gekeken.
Dat van het kind dat haar moeder verloor.
Dat van het kind dat een slechte relatie had met de tweede vrouw van haar vader.
Er is dus ook nog een heel ander perspectief in het brede Verlaat Verdriet-spectrum: dat van het kind zijn van een ongewenste moeder.

Illustratie

Cornelis Jetses:
Ot en Sien.

 

Schuld en boete

 

 

 

 

 

 

‘Het lijkt wel of ik mezelf in een constante staat van ongenoegen houd.’
Het is lang geleden dat ik me dit realiseerde.
Voor mij al sinds lang geen realiteit meer in mijn dagelijkse leven van nu. Toch kwam het bij me op in een gesprek dat ik kort geleden had met een Verlaat Verdriet-ster (nu rond de 40, 10 toen ze haar moeder verloor na een lange ziekte-tijd).
Deze Verlaat Verdriet-ster vertelde over haar neiging om altijd (belangrijke) zaken uit te stellen.
En zichzelf al die uitstel-tijd te kwellen met de voortdurende wetenschap: ‘Ik moet iets doen.’
‘Ik moet mijn beloften nakomen.’
‘Ik moet mijn afspraken nakomen.’
‘Ik moet mij plicht doen.’

Toch doet ze het niet.
Ze stelt het uit.
En uit.
En uit.
Terwijl ze zich er 24 uur van de dag van bewust is.
‘Ik moet iets doen.’
Ze doet het niet.
En kwelt zichzelf.

Vicieuze cirkel

Wat heb ik het zelf ook gekend: deze vicieuze cirkel van schuld.
Van tekort schieten.
Van schaamte.
Van boete.
Van straf.
Wat heb ik het gekend: deze zelfondermijnende cirkel van schuld en boete.
Maar
Niet alleen wij beiden.
Deze vicieuze cirkel hoor ik vaak.
Van heel veel andere Verlaat Verdriet-ers.

Verwijtbaar

‘Ik weet heel goed wat ik doe’, vertelt de Verlaat Verdriet-ster.
‘Ik ben me ervan bewust, dat ik steeds weer in het onzichtbaar-zijn kruip.
Door me schuldig te voelen.
Door me machteloos te voelen.
Door te denken: ik ben het niet waard om er te zijn.
Door verwijtbaar tekort te schieten.
Door me in mezelf terug te trekken.
Door me onbereikbaar te maken voor andere mensen.
Door het daardoor nog erger te maken.
Door mezelf te straffen voor iets wat ik ook gewoon had kunnen doen’ 

Negatieve identiteit

‘Ik ben in een negatieve identiteit gestapt na het verlies van mijn moeder’, realiseerde ik me lang geleden.
‘Wat raar, dat geen enkele van de therapeuten die ik – als volwassene! – heb gehad dit heeft gezien.
Dat geen enkele therapeut met dat gegeven aan het werk is gegaan.’

In mijn blog van 22 juni j.l. schreef ik over die jas.
Die oude mottige jas.
Mag die uit?
Kan die uit?
Die jas van de negatieve identiteit is een heel hardnekkige jas.
En toch kan ook die jas uit!

Marlene Dumas

Het schilderij dat ik als beeld heb gebruikt, is een schilderij van Marlene Dumas  

De schaal van Richter

 

 

 

 

 

 

 

Op 25 juni j.l. schreef ik de blog Kracht en kwetsbaarheid
Al schrijvend moest ik steeds denken aan de ‘aardbeving’ van het verlies van een ouder als jeugdervaring en de schaal van Richter.
Hoe zou jong ouderverlies zichtbaar zijn op de schaal van Richter?
Dus heb ik meteen maar de schaal van Richter opgezocht op google.

Zelfonderzoek

Misschien de moeite waard om eens bij jouzelf te onderzoeken:

Als je kijkt op de schaal van Richter

  • Hoe heb ik het verlies van mijn ouder (s) ervaren in mijn kindertijd?
  • Hoe hebben de mensen in mijn omgeving mijn verlies toen gezien?
  • Hoe kijk ik nu, als volwassene, naar het vroege verlies van mijn ouder(s)?
  • Hoe ervaar ik nu, als volwassene, de gevolgen van het vroege verlies van mijn ouder(s)?
  • Hoe kijken andere volwassenen naar het verlies van een ouder/ouders als jeugdervaring?

De schaal van Richter

0 tot 1,9 Minuscuul Alleen waargenomen door seismografen; wordt zelden door iemand gevoeld en zal nooit ook maar enige schade veroorzaken.

 

2 tot 2,9 Zeer licht Meetbaar; wordt slechts door weinig mensen waargenomen onder gunstige omstandigheden; hoogstens enkele (zeer) lichte objecten kunnen bewegen; vrijwel nooit enige vorm van schade.

 

3 tot 3,9 Licht Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; tegen elkaar staande glazen rinkelen; hooguit zeer lichte schade mogelijk zoals losse dakpannen.

 

4 tot 4,9 Gemiddeld Door vrijwel iedereen gevoelde trillingen als van zwaar voorbijrijdend verkeer; vrije slinger beweegt duidelijk; deuren, glazen en borden rammelen, raamluiken klapperen; geparkeerde auto’s schommelen; lichte schade mogelijk aan bijvoorbeeld schoorstenen; eventueel ontstaan kleine scheuren in wegdek of oude en zwakke gebouwen.

 

5 tot 5,9 Vrij krachtig Heftige trillingen die door iedereen met schrik worden waargenomen; meubels bewegen; voorwerpen vallen om; klokken blijven stilstaan; schoorstenen kunnen instorten; scheuren in wegdek; lichte tot matige schade aan gewone gebouwen zoals scheuren in stucwerk; oude en zwakke gebouwen kunnen zware schade oplopen of (gedeeltelijk) instorten; veel mensen verlaten in paniek hun huizen; over het algemeen geen sprake van levensgevaar, wel gevaar van verwondingen.

 

6 tot 6,9 Krachtig Wordt door alle betrokkenen met grote schrik ervaren; ook in een rijdende auto voelbaar; paniek; mensen verlaten snel hun huizen; grote scheuren in wegdek; veel gebouwen lopen matige tot zware schade op; oude en zwakke gebouwen kunnen helemaal instorten; bomen zwaaien heen en weer als bij sterke wind; tientallen doden en gewonden mogelijk; aan de kust kunnen tsunami’s optreden; grote schade mogelijk binnen een straal van meer dan 150 kilometer.

 

7 tot 7,9 Zwaar Grootschalige paniek; mensen trachten in paniek naar buiten te komen; acuut levensgevaar in veel gebouwen; alleen sterke gebouwen blijven staan; grond kan helemaal openscheuren; sommige bomen ontwortelen; vaak honderden doden en gewonden; gas- en waterleidingen breken; gedeeltelijk catastrofale gevolgen; aan kusten grote vloedgolven mogelijk.
8 tot 8,9 Zeer zwaar Grote verwoesting; vrijwel alle gebouwen worden onbewoonbaar of storten helemaal in; mogelijk vele duizenden doden en gewonden; bomen ontwortelen massaal; elektriciteitspalen begeven het; acuut levensgevaar zowel binnen als buiten gebouwen; aan kusten catastrofale, tot 40 meter hoge vloedgolven mogelijk.

 

9,0 tot 9,9 Catastrofaal Grote ramp met mogelijk totale verwoesting over duizenden kilometers; alle gebouwen storten volledig in; lokale aardschollen verschuiven; rotsen en gebergtes kunnen scheuren; honderdduizenden of zelfs miljoenen doden en gewonden mogelijk en plaatselijk zelfs volledige vernietiging van alle leven; enorme vloedgolven die mogelijk meerdere continenten zullen aantasten. Verder mogelijk: grote verschuivingen van de tektonische platen; verschijnen, verschuiven of verdwijnen van delen van landen en eilanden; vorming van nieuwe subductiezones; verandering van de nutatie of de omwentelingssnelheid van de aarde.

 

10,0 tot 11,9 Totaal catastrofaal Niets blijft overeind over mogelijk vele duizenden kilometers; landschap verandert sterk; gevaar voor veel levensvormen; grote verschuivingen van de tektonische platen; landen en eilanden veranderen van plaats; verandering van de nutatie of de omwentelingssnelheid van de aarde.

 

12,0 en hoger. Totale verwoesting Volledig catastrofale en zeer diep ingrijpende geografische veranderingen; gevaar voor alle levensvormen; landschap verandert volledig; maximale gevolgen voor de geografische ordening van water en land; huidige bestaande wereldkaarten zouden onbruikbaar zijn geworden.


Kracht en kwetsbaarheid

 

 

 

 

 

 

‘Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden,
hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden.’

Jaren geleden werden deze woorden tegen me gezegd. Ze liggen vers in mijn geheugen. Regelmatig grijp ik de kans ze door te geven aan mede-Verlaat Verdriet-ers.
‘Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden,
hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden.’

Stoer

Zo vaak kom ik het tegen bij Verlaat Verdriet-ers: de angst ervan beschuldigd te worden dat ze ‘in hun slachtofferrol blijven hangen’.
Die beschuldiging is wel zo ongeveer het laatste wat je wilt horen.
Alles liever dan dat.
Dan maar liever jezelf overschreeuwen.
Je stoer houden.
Niemand laten zien hoe kwetsbaar je eigenlijk van binnen bent. Hoe je, voor je gevoel, bij het minste of geringste omver geblazen kunt worden.
IK BEN GééN SLACHTOFFER‘ 

Jong ouderverlies

Op het moment dat je als kind je ouder verliest, verandert je hele leven.
Voorgoed.
Door een invloed van buitenaf.
Een invloed van buitenaf (het lot, of: de dood in dit geval) waar jij geen invloed op had.
Je stond aan de kant, en kon niets uitrichten tegen die kracht – de dood.

Dat is slachtoffer zijn.
Dit moment van slachtoffer zijn, van ondergeschikt zijn aan een kracht van buitenaf die vele malen groter was dan jij, kan je een levenslang gevoel van machteloosheid hebben bezorgd.

Slachtoffer

Er gebeurt iets.
(Of je denkt dat er iets zal gaan gebeuren!)
Er overkomt je iets, waar je je niet tegen opgewassen voelt.
Het overkomt je.
Je hebt het gevoel dat je niets kunt doen.

Dat is gevoel van machteloosheid.
Verlaat Verdriet-ers kunnen gemakkelijk overvallen worden door die gevoelens van machteloosheid.

Goed nieuws

Je was slachtoffer van omstandigheden waar je geen invloed op had.
Het goeie nieuws is: je hoeft geen slachtoffer te blijven.
Maar
Daarvoor is het in de eerste plaats nodig dat je erkent dat je het was.
Slachtoffer.

Kwetsbaarheid

Het verlies van je ouder is een verschrikkelijke aanslag geweest op je incasseringsvermogen.
Je incasseringsvermogen – het incasseringsvermogen van het kind dat je toen was – is op dat moment overbelast.
Is stuk gegaan.
Dat betekent dat de kans groot is, dat je een levenslange kwetsbaarheid overhoudt aan die gebeurtenis van toen: het verlies van je ouder.

Kracht

Die kwetsbaarheid erkennen, erkennen dat je slachtoffer was, is het begin van heling.
Je was slachtoffer, maar je hoeft het niet te blijven.
Draag je kwetsbaarheid met ere.
Dat is kracht.

Herinner jezelf regelmatig aan deze woorden
‘Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden,
hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden.’

Geef jezelf een innerlijk beeld cadeau, waarin kracht en kwetsbaarheid in één oogopslag zichtbaar zijn en draag dat altijd bij je.
Voor mijzelf is dat de Klaproos.
En voor jou?

Ik schrijf dus

 

 

 

 

 

 

Schrijf
Ik schrijf
Ik schrijf dus
Ik schrijf dus ik
blijf

Een verlaat rouwproces is een proces waarin veranderingen zich langzaam voltrekken. Vaak langzamer dan je wilt en veel langzamer dan je had gehoopt.
Soms kun je het gevoel hebben dat je een stap vooruit hebt gezet, maar vervolgens weer twee stappen terug bent gegaan.

Veranderingen

Kleine veranderingen zul je soms niet opmerken. Terwijl ze er wel degelijk zijn.
In tijden dat je je ontmoedigd voelt kunnen gevoelens van machteloosheid weer de kop opsteken.

Gevoelens van machteloosheid kunnen gemakkelijk BOS-patronen activeren.

Je komt dan in een vicieuze cirkel terecht.
Gevoelens van machteloosheid activeren BOS-patronen.

BOS-patronen maken je alert: er is iets aan de hand, waardoor opnieuw je BOS-patronen geactiveerd worden.

Je bouwt weer een muurtje om je heen.
Je trekt je terug in jezelf.
Je hebt de verbinding weer verbroken.
Je voelt je weer alleen.
Je voelt je weer niet tot handelen in staat.
Je kunt weer geen hulp vragen.

Schrijfwerk

Het bijhouden van een notitieboek/dagboek helpt je om je gedachten te ordenen.
Het helpt je van tijd tot tijd de balans op te maken.
Je kunt dan zien dat je in werkelijkheid veel meer hebt bereikt dan je op sombere momenten denkt.

Uitweg

Zo creëer je een uitweg uit de vicieuze cirkel van de machteloosheid waar je steeds weer in terecht lijkt te komen.
Je voelt je dan sterker, krijgt meer grip op het proces en kunt weer de moed opbrengen om verder te gaan.

Heel je leven

Schrijfwerk is (auto-)biografisch werk.
Lees meer over de mogelijkheden die Titia Liese je biedt met de biografische cursus Heel je leven.

Zelfhulp

Schrijven is een bijzondere vorm van zelfhulp.
Over andere vormen van zelfhulp bij Verlaat Verdriet lees je op deze site in Zelfhulp.

Delen

Delen helpt onmiddellijk.
Je kunt delen met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.
Ben je Verlaat Verdriet–er?
Wil je gebruik maken van de mogelijkheden die de besloten Ontmoetingsplaats je biedt?
Je meldt je aan voor Ontmoetingsplaats via forum.verlaatverdriet.nu

Schrijfwedstrijd

Verbonden aan het Verlaat Verdrietsymposium en de glossy schrijven we komend najaar een schrijfwedstrijd uit voor Verlaat Verdriet-ers.
Ben je benieuwd naar deze schrijfwedstrijd?
Wil je er over meer weten?
Volg Titia in haar blogs of via Facebook 

Wie ben je?

Hoe simpel kan het zijn?

Je kunt je in de veiligheid van de workshop – in de (h)erkenning – zo gedragen voelen dat pijn, angst, verdriet en boosheid ineens (b)lijken op te lossen. Ineens veel minder groot en overweldigend (b)lijken te zijn.
Je bent helemaal niet zo anders dan andere mensen.
Er zijn heel veel Verlaat Verdriet-ers, zoals jij.
Je blijkt ergens bij te horen!
Als je weer thuis gekomen bent, kun je het gevoel krijgen dat de verlichting van je gevoelens niet helemaal echt was.
Want: zó simpel kan het toch niet zijn?

Hoe simpel mag het zijn?

Geloof me: zo simpel is het vaak wèl!
Eén van de grote kunsten van een verlaat rouwproces is om daarmee te leren omgaan.
Dúrf je jouw grote gevoelens van angst, eenzaamheid, verdriet, boosheid, dúrf je jouw (basis)patronen wel los te laten?
Kun je daarna nog bestaan?
Of eigenlijk: besta je daarna nog?
Durf je het zo simpel te laten zijn?

Loslaten

Het valt je misschien moeilijk om afstand te doen van die oude jas.
Al is-t-ie mottig en verschoten. En stinkt-ie een beetje.
Hij is wel van jou!
Het is wel jouw jas, die jou al die jaren als een tweede velletje beschermd heeft!
Precies jouw maat!
Helemaal zelf gemaakt!
Hij voelt (nog) lekker warm.
Hij is je o zo vertrouwd…..
Je bent eigenlijk toch zo gehecht aan die jas……
Afstand doen………?
Uit die jas ………?
Helemaal zonder………?

Wie ben je?

Wie ben je?
Zonder die jas?

Tekst

Bovenstaande tekst komt uit
Verlaat Verdriet,
verwelkom het leven.

Cursusboek bij de basisworkshop Verlaat Verdriet / basisworkshop Dubbel Ouderverlies.  

Leven tussen hoop en vrees

 

 

 

 

 

 

In mijn blog van 19 juni j.l. Vader dag schreef ik Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.

We

We zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet.
Deze zin bleef nog lang in me resoneren. Bleef hangen, omdat in deze zin zoveel thematiek van jong ouderverlies zit.

Ziek

Mijn moeder werd ziek. Na een ziekteperiode van ongeveer twee jaar overleed ze in 1957. Ze overleed aan de gevolgen van borst-/botkanker.
In die tijd werd patiënten met een levensbedreigende ziekte niet de waarheid verteld. Als ze zouden weten dat ze levensbedreigend ziek waren, zou dat de patiënt elke hoop op genezing ontnemen. Was de opvatting in die tijd.

Het leven ging door

Mijn vader zette alles op alles om voor ons – de kinderen – het leven zo gewoon mogelijk te laten verlopen. Maar er was niets meer gewoon. De stoet van tantes en andere soorten van (gezins)verzorgsters alleen al was erg genoeg voor een uitgestelde ramp. Hoezeer iedereen ook haar/zijn best deed.
Mijn moeder werd verschillende keren opgenomen in het ziekenhuis.
Ik herinner me daar weinig van.
Behalve mijn ontzettende boosheid toen ze weer opgenomen moest worden op het moment dat we op vakantie zouden gaan (naar een huisje in de buurt van waar we al woonden).
We gingen op vakantie – zonder mijn moeder.
Ik herinner me daar niets van.
Behalve mijn boosheid. En de verschrikkelijke schaamte die ik jarenlang heb gevoeld over die boosheid.

Hoop en vrees

Er moet in die jaren van de ziekte van mijn moeder zoveel angst, zoveel verdriet, zoveel hoop, zoveel vrees, zoveel paniek zijn geweest in het huis waarin we samen leefden. Zowel bij mijn moeder als bij mijn vader.
En bij ons – de kinderen?
Ik kan me niet herinneren dat ik dat toen heb gevoeld.
Maar ik weet zeker dat het er was.
Verborgen aanwezig.
Maar niettemin: aanwezig.
Ook in mij.

Mijn moeder

Mijn moeder overleed thuis. Zelf logeerde ik die nacht bij een vriendinnetje. Toen ik thuis kwam vertelde mijn vader me dat mammie was overleden. Op dat moment ben ik innerlijk versteend. En uiterlijk weggerend. Terug naar het vriendinnetje om te vertellen dat mijn moeder dood was. Een spannend verhaal, vond ik. Iedereen had wel een moeder, maar een dode moeder: dat was wel heel bijzonder.
Verder herinner ik me niets.
Behalve de jarenlange diepe schaamte om deze reactie.

Trauma

Mijn moeder is thuis opgebaard.
Ik herinner me daar niets van.
Samen met mijn vader heb ik een boeketje gemaakt voor op de kist.
Ik herinner me daar niets van.
Mijn vader heeft ons niet meegenomen naar de crematie. Een bewuste keuze, die past in die tijd. ‘Ik hoop de kinderen daarmee een trauma te besparen’.
Ik herinner me daar niets van.
Pas jaren en jaren later heb ik kunnen voelen dat we daar bij hadden moeten zijn.
Het is niet de goede manier geweest om kinderen een trauma te besparen.

Het menselijk tekort

Ik heb gelezen over zijn besluiten.
Op zijn manier heeft mijn vader alles in het werk gesteld om alles zo goed mogelijk te doen. Om alles zo goed mogelijk te laten verlopen.
De wil was er er.
Het – verminkte – leven ging verder.
Het menselijk tekort heeft ons allen parten gespeeld.
Dat gebeurde toen.
En dat gebeurt nu nog steeds.
De tijden zijn veranderd.
De opvattingen zijn veranderd.
Het menselijk tekort is er intussen niet kleiner op geworden.

Paula Modersohn

Het schilderij boven is geschilderd door Paula Modersohn (1876-1907).
Paula Modersohn overleed, 31 jaar oud, na de geboorte van haar dochter Mathilde.

Vader dag

 

 

 

 

Dag vader

Fietsend, en denkend aan wat ik allemaal nog kan schrijven over Verlaat Verdriet (veel) fiets ik door de polder. En bedenk dat het vandaag Vaderdag is (ik werd er vandaag tijdens de Terugkomdag van een Verlaat Verdriet-workshop al aan herinnerd).
Er schiet me een foto te binnen van mijn vader met mij op zijn schouders, die ik onlangs tegen kwam. Als ik naar deze foto kijk zie ik een grote, sterke, trotse en gelukkige vader met dochter die nog niet helemaal zeker weet of ze wel safe zit daarboven. Maar: ze geeft hem het voordeel van de twijfel.
Mijn vader was de fotograaf thuis. Dit is één van de heel weinige foto’s die door mijn moeder gemaakt zullen zijn.
Niemand van ons drieën die ook nog maar enig idee had van wat ons boven het hoofd hing.
Mijn moeder niet.
Mijn vader niet.
Ik niet.

Verloren

Mijn vader en moeder waren al lang getrouwd toen ik, oudste van twee, werd geboren. Een goed, stabiel en harmonieus huwelijk, waarin we meer dan welkom waren.
Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.
Maar.
Ik verloor niet alleen mijn moeder.
Ik verloor ook mijn grote sterke trotse pappie.
Mijn pappie die altijd alles (aan)kon.

Praten

Met mijn vader heb ik nooit meer kunnen praten over mijn moeder. Hij overleed lang voordat ik met mijn Verlaat Verdriet-werk begon. Nu weet ik hoe goed het ons beiden gedaan zou hebben als we dat nog wel hadden kunnen doen.
Mogelijk bevind jij je in een vergelijkbare situatie. Je zou met je overgebleven ouder willen praten over je overleden ouder, maar je durft het niet.
Uit ervaring kan ik je zeggen: probeer er alles aan te doen wat je maar enigszins mogelijk is.
Er komt een moment waarop het niet meer kan.
Nooit meer. 

Vaderdag

Het is vaderdag vandaag.
Vader dag.
Dag grote sterke trotse gelukkige pappie.
Dag vader.  

Eigenwaarde en zelfvertrouwen

 

 

 

 

 

 

‘Ik heb zo’n behoefte aan waardering.’
‘Ik voel me totaal niet gewaardeerd.’

Gisteren schreef ik in mijn blog Kiezen en twijfelen over eigenwaarde en zelfvertrouwen.
Eigenwaarde – gevoel van eigenwaarde – en zelfvertrouwen kunnen bij Verlaat Verdriet wel wat extra aandacht gebruiken. Beide thema’s spelen zo sterk bij Verlaat Verdriet-ers, dat het bij velen hun leven (dagelijks, ingrijpend) beïnvloedt.

Geven en ontvangen

Veel Verlaat Verdriet-ers zijn, na het verlies van hun ouder(s) gaan geven.
Altijd geven.
Altijd geven wat ze zelf zo hebben gemist: zorg en aandacht.
Deze Verlaat Verdriet-ers proberen hun bestaansrecht te verdienen door presteren. Ze leggen de lat voor zichzelf altijd hoog.
Ze geven.
Grenzeloos.
En kunnen niet ontvangen.

Incasseren

De ruptuur – het trauma – van het vroege verlies van hun ouder(s) heeft veel Verlaat Verdriet-ers kwetsbaar gemaakt voor incasseren. Je incasseringsvermogen is toen als het ware overbelast. Er is kortsluiting opgetreden.
Je kunt geen complimenten incasseren. Dan reageer je als Verlaat Verdriet-er met een soort van achteloos gebaar: ‘Dat kan toch iedereen.’

Maar ook kritiek incasseren is een kritisch onderwerp voor veel Verlaat Verdriet-ers. Bij het minste of geringste gevoel van kritiek trek je je terug,
Je sluit je in jezelf op.
Luikjes dicht.
‘Ik ben er niet meer’. 

Afhankelijk

Zo word je (als Verlaat Verdriet-er) afhankelijk van de goedkeuring van anderen.
Van de waardering van anderen.
Afhankelijk!
En dat voor ’n Verlaat Verdriet-er!

Verandering

Tijd dus om daar verandering in te brengen.
Om daar eens iets aan te doen.
En dat kan.

Schaduwpatronen

Veel Verlaat Verdriet-ers hebben Schaduwpatronen ontwikkeld (lees meer over Schaduwpatronen in BOS-patronen).
Schaduwpatronen zijn zelfondermijnende overtuigingen.
Overtuigingen waarmee je jezelf onderuit haalt.
Waarmee je jezelf saboteert.

  • Ik kan (het) niet
  • Ik moet
  • Ik doe er niet toe
  • Ik ben anders
  • Ik hoor er niet bij
  • Let maar niet op mij
  • Ik ben niet belangrijk
  • Ik ben niet goed genoeg
  • Ik ben dom
  • Ik durf niet
  • Het leven is moeilijk
  • Bij mij mislukt altijd alles
  • Het leven is zwaar
  • Zo ben ik niet
  • Mijn gezondheid is zwak
  • Ik heb niet genoeg
  • Niemand houdt van mij
  • Ik ben slecht
  • Ik ben niets waard
  • Ik ben nu eenmaal zo

Aan het werk

Onderzoek eens bij jezelf:
Wat doe ik eigenlijk?
Welke schaduwpatronen heb ik ontwikkeld?
Wat doe ik daarmee?
Hoeveel schade breng ik mezelf daarmee toe?

Complimenten

 

 

 

 

 

En geef jezelf eens wat vaker een compliment voor wat je doet.
In plaats van altijd jezelf kritisch te bekijken.
Heus: het helpt voor je gevoel van eigenwaarde.
En voor je zelfvertrouwen. 

Lees meer over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn

Gids voor Verlaat Verdriet 

Kiezen en twijfelen

‘Ik kan niet kiezen’.
Ik hoor het vaak van Verlaat Verdriet-ers.
En jij?
Hoe zit dat bij jou?
Ken jij die verzuchting ook?

Identiteit

Veel mensen – Verlaat Verdriet-ers niet uitgezonderd – hebben het idee dat Verlaat Verdriet alleen gaat om de vraag of je nog moet huilen om het vroege verlies van je ouder, of niet.
Verlaat Verdriet gaat echter over veel meer dan alleen deze vraag.
Verlaat Verdriet gaat ook – en misschien wel vooral – over de gevolgen van het vroege verlies van je ouder voor jou.
Over identiteit.
Over wie ben je geworden.
En juist daar steekt bij Verlaat Verdriet-ers de angel.
Ze hebben geen idee wie ze eigenlijk zijn.
Ze hebben geen idee wat ze willen.
Ze hebben geen idee wat ze kunnen.

Eigenwaarde en zelfvertrouwen

Aan een gezond gevoel van eigenwaarde en van zelfvertrouwen ontbreekt het Verlaat Verdriet-ers nog al eens.
En juist die eigenschappen heb je nodig om te kiezen.
Om besluiten te nemen.
Om je besluitvaardig te voelen.

Overlevingspatronen

Inzicht is de basis – en de motor – van verandering.
Onderzoek eens bij jezelf welke patronen jou verhinderen besluitvaardig te zijn

  • Je altijd aanpassen;
  • Je vaak overvallen voelen door gevoelens van machteloosheid;
  • Een basaal gebrek aan zelfvertrouwen;
  • Weinig vertrouwen hebben in de toekomst;
  • Moeite hebben met ruimte innemen;
  • Altijd geven;
  • Twijfel;
  • Onverschilligheid;
  • Weinig incasseringsvermogen hebben;
  • Altijd zorgen voor anderen;
  • Gehinderd worden door angsten voor veranderingen;
  • De lat altijd heel erg hoog leggen;
  • Het gevoel hebben altijd alles alleen te moeten doen;
  • Scepsis;
  • Geen hulp kunnen vragen;
  • Altijd alles onder controle houden;
  • Geen of weinig besef hebben van eigen kwaliteiten;
  • Niet kunnen genieten;
  • Geen kritiek kunnen incasseren;
  • Leven vanuit een gevoel van tekort;
  • Geen complimenten kunnen incasseren;
  • Je snel buitengesloten voelen.

Veranderen door inzicht

Wil je meer weten over overlevingspatronen?
Lees dan op de pagina Kernthema’s en kenmerken.
Of maak Zelftest 1 / Zelftest 2.