• | | |

    Gestolen herinneringen: Volkskrant 27 januari 2014

    DoorTitia Liese

    Gestolen herinneringen

    Ik gun dit alle nabestaanden’ zegt de 82-jarige Edouard de Jongh, als hij thuis in Brussel de vulpen in ontvangst neemt van de vader die hij nooit heeft gekend. Verzetsman Alphonse de Jongh werd opgepakt in 1941. Na zijn deportatie ontbrak van hem ieder spoor. Edouard zocht zijn leven lang naar informatie. Hij haalt de vulpen uit het envelopje, kijkt er lang naar. En zegt dan: ‘Dit beschouw ik na tachtig jaar als een cadeautje van mijn vader.’

    In de Volkskrant van dit weekend, 27 januari 2024, lees ik een groot artikel over herinneringen van mannen en vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog omkwamen in Neuengamme. Neuengamme was een groot concentratiekamp, gelegen in de buurt van Hamburg. Verzetsmensen werden gedeporteerd naar dit kamp. Maar ook bijvoorbeeld de mannen die willekeurig werden opgepakt bij de razzia in Putten op 1 oktober 1944, als vergelding voor een omgebrachte hoge Duitse officier.

    Afgelopen herfst deed een Verlaat Verdriet-ster mee aan de Verlaat Verdriet-workshop. Nu 80 jaar, 16 maanden toen haar vader werd opgepakt na verraden te zijn door een collega. Gedeporteerd naar Neuengamme, en daar gestorven door mishandeling, ondervoeding en uitputting. Ik ben getuige van haar grote verlangen om meer te weten te komen van haar vader. Over haar vader. Haar toewijding gedurende de workshop. Haar inspanningen na de workshop om in brieven aan haar vader haar vader dichterbij te brengen. Zich weer verbonden te kunnen voelen met de vader die ze nauwelijks heeft gekend.

    Nabestaanden

    Het artikel in de Volkskrant is een groot artikel. Een beschrijving van de inspanningen die zijn geleverd om bezittingen die gevangenen in moesten leveren, maar die daar indertijd nauwkeurig zijn geadministreerd, te bezorgen aan nabestaanden voor zover nog te vinden. Een ring. Een foto. Of een portemonnee.
    Ik lees wat het met nabestaanden doet om 80 jaar na dato een teken te krijgen van het bestaan van iemand die heeft geleefd. Die betekenis heeft gehad. Van wie de vroege dood levenslang invloed heeft gehad op de levens van de mensen die na hun zijn gekomen.

    Delen

    Als gewoonlijk kan ik niet de link naar dit artikel met je delen. Maar als het je interesseert, probeer dan het artikel te pakken te krijgen.
    Wat ik hier wel met je kan delen is het bewijs van de hardnekkige misvatting dat je een ingrijpend verlies moet verwerken, achter je moet laten en door moet gaan met je leven. Een zo ingrijpend verlies is een verlies voor altijd. Een verlies dat levenslang invloed heeft.

    ‘Gisteren is de portemonnee van mij grootvader aangekomen. Het is een onooglijk en lelijk ding, maar wel een van de laatste dingen die hij in handen heeft gehad. Het krijgt een ereplaats in mijn huiskamer.’

    Ontmoeting

    Wat ik ook voor jou, als Verlaat Verdriet-er, kan doen is je uitnodigen voor ons symposium voor Verlaat Verdriet-ers waar je kunt delen met ervaringsgenoten: Ontmoeting met Ap Dijksterhuis , op zaterdag 2 maart 2024.

    Lees meer

  • | | | | |

    ‘Dat heeft misschien iets met vroeger te maken’

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine van deze week (28 januari 2023) een interview met acteur Raymond Thiry (1959, 9 jaar toen hij zijn moeder verloor).
    Een interview dat opmerkelijk veel Verlaat Verdriet-thema’s aansnijdt. Lezenswaard dus!

    Citaat 1

    Zo ben ik

    ‘…..Ik kan uit mijn slof schieten, vooral als ik word geconfronteerd met een gebrek aan loyaliteit. Dan gaat de deur op slot. Dan vertoon ik raar gedrag. Ik blijf vaag hè? Jij wilt voor dat stuk natuurlijk details en alles horen. Ik hou echt wel van mensen. Alleen heb ik nooit samengewoond. Hoe dat komt, daar heb ik niet zoveel zicht op. Ik wil mijn autonomie bewaren. Dat heeft misschien iets met vroeger te maken, met mijn verleden. Ik kan mijzelf niet goed analyseren. En als je niet kunt uitleggen waar het vandaan komt. als je niet weet waarom je mank loopt, moet je er werk van maken.
    Dan is het fijn om op een of andere manier te traceren waar en wanneer het ongeluk heeft plaatsgevonden. Maar op een gegeven moment moet je het ook accepteren, dat je mank loopt. Zo ben ik……’

    Dat had ik beter niet kunnen zeggen

    Citaat 2

    Heb je iets gezegd waarvan je nu denkt: dat had ik beter niet kunnen zeggen?
    ……. ‘Dat denk ik altijd als het over mijn verleden gaat, over mank lopen. Ik heb het zelf aangekaart, hoor. Het moet een keer gebeuren en ik begrijp dat je ernaar vist, dat het leuk is om mijn achtergrond te schetsen en dat mensen daar misschien in zijn geïnteresseerd. Het moet maar. Tegelijkertijd vraag ik mezelf af: wat gaat het allemaal een ander aan? En ik verschil toch niet zoveel van andere mensen?’

    Zijn moeder overleed toen hij 9 jaar was, aan borstkanker. Het maakte hem autonoom, zegt hij. ‘Mijn oudere zusje had van mijn moeder de opdracht gekregen om op de kleine te passen. Zij heeft heel erg haar best gedaan om mij er fatsoenlijk bij te laten lopen, meer kon ze ook niet doen.’

    ‘Mijn vader had het allemaal niet op orde, hij had geen gezond gevoelsleven. Er werd niet eindeloos gesproken over haar dood, het woord rouwproces bestond toen nog niet. Het enige wat hij zei was dat we het voortaan met z’n drieën moesten doen. Verder werd er geen woord aan vuilgemaakt.’…. 

  • | | | | |

    Afval verwerk je, verlies niet

    DoorTitia Liese

    Vanochtend stuurde een Verlaat Verdriet-er mij de tip van het interview met Gijs van der Sanden in FLOW: Afval verwerk je, verlies niet.
    Ik geef de tip graag aan je door.

    Interview met Gijs van der Sande

    Gijs van der Sande,
    journalist, auteur en ervaringsdeskundige

    Citaat uit FLOW

    Hoe reageerde jij toen rouw op je deur klopte?

    “Toen mijn vader stierf – hij werd 57 – woonde ik net in Amsterdam. Ik was jong, stapte het studentenleven in. Ik was mijn leven aan het optuigen en opeens moest ik mijn vader missen. Los van het verdriet dat ik natuurlijk had, voelde rouw daardoor een beetje als die vervelende oom die het feestje komt verpesten. Ik had er geen ruimte voor, hier had ik niet om gevraagd.

    Zo snel mogelijk probeerde ik mijn leven weer op te pakken en dat lukte. Ik merkte dat missen en jong zijn hand in hand konden gaan. Ging nog steeds naar festivals met vrienden, of naar de club. Uithuilen kon ik bij mijn moeder. Daardoor was de rouw nog te dragen. Totdat mijn moeder vier jaar later ook doodging. Ik moest niet alleen afscheid nemen van haar, maar ook van het kind-zijn. Het voelde in alle opzichten als een enorm verlies.”

    Gijs van der Sanden

    Dingen die je vergeet – rouwen voor beginners

    Meer Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | |

    Een lappendeken aan troost: inspirerende voorbeelden

    DoorTitia Liese

    Een lappendeken aan troost

    Een quilt kan een schat aan herinneringen zijn, een bron van troost of zelfs een belangrijke boodschap aan iemand.

    In Volkskrant Magazine van 10 september 2022 staat het artikel Een lappendeken aan troost. Ik lees het artikel en denk aan de blog ‘Deken van vriendschap en liefde’, die ik een aantal jaren geleden schreef.

    Deken van liefde en vriendschap

    Graag wil ik het verhaal met je delen over de deken van liefde en vriendschap die Albertine Richaerts heeft gemaakt.  

    De magische leeftijd

    De magische leeftijd – als Verlaat Verdriet-er heb je er vast ervaring mee. De leeftijd die in je ziel gegrift lijkt te staan. De leeftijd die je ouder had toe zij/hij overleed. Voor bijna alle Verlaat verdriet-ers met wie ik heb gewerkt is die magische leeftijd een thema. ‘Als ik die leeftijd maar haal’.  

    Albertine Richaerts

    Voor Albertine Richaerts was 2017 het jaar waarin ze ouder werd dan haar moeder is geworden. Een gedenkwaardig jaar voor haar, waar ze bij stil heeft gestaan. Dat ze heeft gevierd. Zo maakte Albertine een lang gekoesterde wens waar. Ze maakte een tocht door de woestijn. 

    Deken van liefde en vriendschap

    Maar Albertine deed ook nog heel iets anders. Ze maakte een deken van liefde en vriendschap. Gisteren stuurde Albertine me een foto van deze deken. Hij is af! Ik vroeg Albertine of ik deze prachtige vorm van verwerken ter inspiratie door mocht geven via mijn blog. Natuurlijk gaf Albertine daar haar toestemming voor. Bij deze dus!

    Verwerken

    Albertine nodigde voor een gezamenlijke dag de vrouwen uit die in haar leven van groot belang zijn geweest – en zijn. Aan deze vrouwen vroeg ze een lapje mee te nemen met het doel van de meegebrachte lapjes een warme deken van liefde en vriendschap te maken. Een prachtige, uitvoerbare vorm van – letterlijk – verwerken.

    Dag van liefde en vriendschap

    Zo kwamen in de afgelopen nazomer de vrouwen die bijzondere betekenis hebben voor Albertine bijeen voor een prachtige dag vol van warmte en liefde. En met de door Albertine gevraagde lapjes.

    Deken

    In de afgelopen wintermaanden verwerkte Albertine deze lapjes tot de prachtige, warme deken van liefde en vriendschap. Een prachtig ritueel van verwerken en helen dat mogelijk ook jou inspireert.

    Inspiratie

    Albertine vond inspiratie voor haar deken van liefde en vriendschap in de prachtige wollen troostdeken die Geerte Cammeraat jaren geleden maakte (zie foto boven).

    Lees meer