• | | |

    De overlevenden – Alex Schulman

    DoorTitia Liese

    De overlevenden

    Twee citaten uit het boek

    ‘….. Ze vertelden me dat rouw een proces is, met fasen. En aan de andere kant wacht het leven. Niet hetzelfde leven natuurlijk, maar een ander leven. Dat is niet waar. Rouw is geen proces, maar een toestand. Het verandert nooit maar blijft als een steen op zijn plaats zitten.
    En rouw verstomt je…..’

    blz 235

    ……… ‘Toen de therapeut vroeg wat Benjamin voelde na de dood van zijn moeder, antwoordde hij dat hij niets voelde, maar misschien was dat niet waar, misschien voelde hij zoveel dingen dat het onmogelijk was om een bepaalde emotie te onderscheiden. Hij moest haar zijn hele levensverhaal vertellen, en ze legde hem uit dat het brein  merkwaardig in elkaar zat. Het doet dingen waar we ons niet van bewust zijn. Soms, als je iets traumatisch hebt meegemaakt, verandert de psyche de herinneringen. Benjamin had gevraagd waarom dat was en de therapeut had geantwoord: om ermee om te kunnen gaan.’.………..

    blz 197/198

    Drie broers keren terug naar het vakantiehuis bij het meertje waar twintig jaar eerder een ongeluk heeft plaatsgevonden dat hun leven voor altijd heeft veranderd. Ze hebben de as van hun overleden moeder mee om uit te strooien. Dat hun moeder liever niet had dat ze naast hun vader werd uitgestrooid, wordt pas de avond voor de crematie duidelijk via een brief die de broers in haar appartement vinden.

    Bestellen

    Alex Schulman
    De overlevenden
    ISBN: 9789403132419

  • | | |

    Het wonder van verbinden

    DoorTitia Liese

    Als Verlaat Verdriet-er ken je het vast wel. Je voelt dat je het moet doen. Dat je het aan zou moeten gaan. Je weet het. Beseft het. Maar je stelt het uit. Elke keer weer. Je voelt aan alles dat je weer in de buurt komt. Maar je ontwijkt het. Weer. Stelt het uit. Weer. Je belooft jezelf: ik ga het doen. Maar nu even niet.

    Verlate rouw

    Je bent je ervan bewust: je gaat de pijn uit de weg. Je gaat je diepste verdriet uit de weg. Je angst om het aan te gaan.
    Dan is het belangrijk te beseffen dat die weerstand, en dat ontwijken, deel is van een verlaat rouwproces. Een cruciaal deel zelfs van de specifieke dynamiek van verlate rouw. Die van verlate rouw een totaal ander proces maken dan rouw na een recent verlies.

    Angst

    Een belangrijke oorzaak van het ontwijken is een oorzaak die meestal niet uit zichzelf aan het licht komt. Waar je je niet van bewust bent. Waar je je dus niet zomaar van bewust wordt. Terwijl in de ‘onderstroom’ deze oorzaak ervoor zorgt dat je het ontwijkt. Steeds weer ontwijkt om je verlate rouwproces aan te gaan.
    Dit ontwijken vindt z’n basis in de angst je ouder voorgoed kwijt te raken als je je verlate rouwproces aangaat. Dan is het goed te weten dat juist dat niet gaat gebeuren. In een verlaat rouwproces zoek je naar de verbinding met de ouder die heeft geleefd. In plaats van altijd, en voornamelijk, verbonden te zijn aan een ouder die dood is.

    Wonder

    Zie jouw angst je ouder voorgoed te verliezen onder ogen. Vertrouw erop dat dit niet gaat gebeuren. Daar waar je bang voor bent: je ouder voorgoed te verliezen, is dus juist niet wat er gebeurt. Je verbindt je – opnieuw, en nu als volwassene – met de ouder die heeft geleefd. In plaats van voornamelijk verbonden te zijn met de ouder die dood is, verbindt je je in dit proces, stap na stap, met het leven.
    Dat is in dit proces het wonder van verbinden.

    Rouw kent geen tijd

  • | | | |

    Verlaat Verdriet en de werking van de nervus vagus

    DoorTitia Liese

    Nervus vagus

    ‘Titia, stop even met je verhaal. Ik raak er een beetje door overweldigd.’ Een van de deelnemers aan de workshop Verlaat Verdriet in de afgelopen zomer onderbreekt me. ‘Wat jij hier vertelt is exact wat in de polyvagaal theorie wordt gezegd over de werking van de nervus vagus.’
    Het is vrijdagmiddag. Workshop Verlaat Verdriet. Zoals ik gewend ben tijdens de workshop deel ik de theorie die ik heb ontwikkeld over de gevolgen van jong ouderverlies met de deelnemers aan de workshop.

    Ervaring

    Het is inmiddels al lange tijd geleden dat ik besloot mij niet meer te verdiepen in opvattingen van anderen over verlies en rouw. En al helemaal niet in opvattingen van professionals die zich bezighouden met kinderen, verlies en rouw(verwerken). ‘Alleen als ik hier mijn eigen weg in ga kan ik mijn bevindingen baseren op ervaring. Ervaringen van mijzelf met jong ouderverlies. Ervaringen van mede-Verlaat Verdriet-ers. Door te zorgen voor een veilige omgeving voor de Verlaat Verdriet-ers met wie ik met name in de basisworkshops Verlaat Verdriet en Dubbel Ouderverlies werk. Ik draag er tijdens de workshops zorg voor dat het veilig genoeg is om te vertellen. Ervaringen te delen. Met mij. Met de andere deelnemers. Kijken. Luisteren. Afstemmen. Zien. Horen. En na de workshops: denken.  Nadenken. Vooral heel veel nadenken.

    Polyvagaal

    Theorieën van buitenaf heb ik sinds die tijd vooral buiten beschouwing gelaten. De polyvagaal theorie: ken ik niet. De werking van de nervus vagus: ken ik niet. Maar ik word geraakt door de reactie van de deelneemster. Ze noemt de naam van degene die de theorie heeft ontwikkeld: Stephen Porges  Ze noemt een titel van Deb Dana: Basisboek De polyvagaal theorie in therapie. Deb Dana is klinisch maatschappelijk werkster. In dit boek (en haar andere boek: 50 oefeningen voor cliënten. De polyvagaaltheorie in therapie) heeft ze de theorie van Porges vertaald naar de praktijk.

    Verlies en (verlate) rouw

    Ik schaf de boeken aan. Lees. Met name het eerste boek is bijzonder om te lezen. Inderdaad. Deze theorie klopt één op één op conclusies die ik heb getrokken uit mijn jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers. We behandelen verlies en (verlate) rouw eigenlijk altijd, en vooral, vanuit psychologisch perspectief. Vanuit het perspectief van verwerken. Maar het zit voor zeker 75% in je lijf. Ruptuur en trauma hebben een eigen behandeling nodig om te kunnen helen. Verlies verwerken doe je met je hoofd. Verdriet helen doe je met je hart.

    Lezen

    Kijken

  • | |

    Henry Darger: outsiderkunst voor insiders

    DoorTitia Liese

    Henry Darger. Een paar weken geleden las ik voor het eerst van mijn leven zijn naam. Schilder. Schrijver. Autodidact. Outsider. Verlaat Verdriet-er. Inmiddels wereldberoemd.
    Leefde van 1892-1973. Verloor op zijn vierde zijn moeder. Werd in een berucht tehuis geplaatst. Verloor op zijn zestiende ook zijn ziekelijke vader. De vader die nooit voor hem had kunnen zorgen. Die hij nauwelijks kende.

    Henry Darger

    Henry Darger, zijn volwassen leven lang werkzaam als congierge, leidde een zeer geïsoleerd bestaan. Hij bracht het grootste deel van zijn leven alleen door. Leerde zichzelf tekenen en schrijven. Om gevoelens en demonen naar buiten te kunnen laten gaan.

    Zijn kunst, dat bestaat uit een combinatie van tekeningen, gemengde technieken en schrijfwerk, is door niemand ooit gezien. Totdat zijn huisbaas – tevens kunstenaar – na het overlijden van Darger zijn enorme oeuvre ontdekte. Dit werk is nooit gemaakt om iets te bewijzen. Iemand te overtuigen. Of te behagen. Of om er geld mee te maken. Een authentieke weergave van de binnenwereld van een man die in z’n jeugd zwaar heeft geleden onder een stapeling van onomkeerbare rupturen. Van een stapeling van trauma’s.

    Daar kan ik op een heel bijzondere manier van leren, realiseerde ik me toen ik me enigszins verdiepte in de persoon die Darger is geweest.
    Ik heb het boek besteld. Vanochtend heb ik het opgehaald bij de boekhandel.
    Alleen het boek zelf is al loodzwaar.
    Nu de inhoud nog.

    Lees meer

    https://www.museum.nl/nl/museum-van-de-geest–outsider-art/pronkstuk/henry-darger

    https://www.artspace.com/magazine/art_101/book_report/the-mysterious-story-of-outsider-artist-henry-darger-the-vivian-girls-of-the-realms-of-the-55476

    Klaus Biesenbach: Henry Darger
    ISBN: 978-3-7913-4919-0