• | |

    Herman Koch in Volkskrant Magazine, zaterdag 6 januari 2024

    DoorTitia Liese

    In de Volkskrant App van vandaag lees ik het interview van Nathalie Huigsloot met Herman Koch dat morgen, 6 januari 2024, in Volkskrant Magazine verschijnt: Herman Koch wilde deze kop zo lang mogelijk vermijden: ‘Herman Koch ongeneeslijk ziek’.

    In dit interview vertelt hij over de ongeneeslijke prostaatkanker die hem getroffen heeft. Herman Koch (1953) was 17 jaar toen hij zijn moeder verloor, en 25 jaar toen hij ook zijn vader verloor. Zijn goede vriendin Ruth Bergmans: ‘Het pantser van vroeger is er niet meer. Hij schrijft ook veel ontroerender over zijn vroeg overleden ouders dan in zijn eerste werk. Er zit verdriet in hem, dat je nu door de hormoontherapie nu meer ziet.’ Herman Koch: ‘In Finse dagen schrijf ik ook heel openhartig over mijn ouders en mijn jeugd, maar dit is toch anders’. 

    Kreeg je flashbacks naar je jeugd als enig kind, dat beide ouders op zijn 25e verloor? Dat je dacht: het zal toch niet gebeuren dat mijn zoon zo meteen hetzelfde overkomt?
    ‘Zeker in het begin had ik dat. Het voelde als een verdrietige herhaling. Maar ook dan geldt weer: je moet jezelf ook weer niet te belangrijk maken. Want zijn leven zal ook weer doorgaan. Wat er ook gebeurt. En je haalt er ook iets uit. Ik voelde mezelf heel volwassen toen ik op mijn 17e de begrafenis van mijn moeder organiseerde. Dus het is niet alleen maar negatief, er groeit ook iets van’. 

    Schrijver en vriend Frans Thomése zei eerder over je dat het vroege overlijden van je ouders ervoor heeft gezorgd dat je ernstig in de liefde en in het vaderschap bent gaan staan. Vanuit het idee: meer heb ik niet, dus hier moet ik wel iets van maken, ik kan het me niet permitteren daar flierefluitend mee om te gaan. Vond je dat een rake observatie?
    ‘Ja, heel erg. Je tilt niet meer licht aan dat soort dingen., die tijd is gewoon voorbij. En dat gevoel heb ik nu ook. Die drie-eenheid met mijn vrouw en mijn kind is het allerbelangrijkste. Belangrijker dan schrijven ook.’ 

    Lees meer

    Finse dagen 

    Een lange, onhandige jongen van negentien die ervoor kiest om op een zeer afgelegen plek op het land en in de bossen te gaan werken. Het klinkt wellicht romantisch, maar dat was het niet. Zijn moeder was kort ervoor overleden en Herman ging erheen om weg te zijn van zijn vader en diens nieuwe vriendin, en om uit te stellen wat hij eigenlijk allang wist.
    Veertig jaar later is Koch terug in Finland en stuit hij op een dichtbundel die expliciet verwijst naar zijn eerdere verblijf. Niet langer kan hij deze periode afdoen met een grap. Hij neemt zijn eigen geschiedenis onder de loep, onderzoekt hoe herinneringen werken en hoe hij dit verhaal kan vertellen zonder de werkelijkheid te besmeuren.
    Finse dagen van Herman Koch is een indringende roman over rouw, volwassen worden en over wat je woorden moet geven en wat beter verzwegen kan blijven.

  • | |

    Wakker gekust door liefde

    DoorTitia Liese

    Verdriet
    Verlaat Verdriet
    Verlaat Verdriet verlaten
    Wakker gekust door liefde
    Sleutel

    Ik wil hier iets met je delen. Iets wat wel heel persoonlijk is. Misschien wel het meest intieme persoonlijke wat ik hier ooit met je heb gedeeld. Laat me dan daarmee 2024 beginnen.

    Huis van herinneringen

    Op woensdag 27 december ben ik aangekomen op Terschelling. Mooi op tijd om nog even in onze kringloopwinkel te kijken of ik een boek kan vinden voor de komende dagen. Ik vind een boek van Nicci Gerrard dat ik nog niet ken. Huis van herinneringen. Ik houd van Nicci Gerrard. Van haar observaties. Haar mooie beschrijvingen. Haar vermogen in de huid, het hoofd en de ziel van andere mensen te kruipen.

    Verlaat Verdriet-boek

    Ik ben nog niet zo heel ver gevorderd in het boek als ik ‘het’ tegenkom. De 94-jarige hoofdpersoon Eleanor is haar vader verloren voor haar geboorte. Gesneuveld aan de Somme, in de Tweede Wereldoorlog. Haar moeder vier maanden zwanger. Een Verlaat Verdriet-boek.

    Liefde

    Ik lees over haar diepste geheim dat gaandeweg in het boek wordt onthuld. Haar harmonieuze, liefdevolle huwelijk met de man van wie ze hield, maar voor wie ze geen hartstocht kon voelen. Haar tumultueuze en hartstochtelijke geheime relatie met de man die ze ontmoette. Met wie ze een kortstondige, tot mislukken gedoemde, relatie aan is gegaan.

    Al lezend begint het bij mij te stromen. Vrouw. Midden twintig. Onomkeerbaar verlies als jeugdervaring. Jonge vrouw, die vanaf haar aller-vroegste jeugd haar gevoelens in zichzelf heeft opgesloten. In een geheime kamer. De sleutel weggegooid. Tot ze, als twintiger, een man ontmoet. Een man die, direct en onvoorwaardelijk, toegang heeft tot haar ziel. Tot het diepste van haar zelf. Tot gevoelens die ze onbereikbaar ver weg had gestopt.

    Mij overkwam dat als twintiger. Een totale liefde. Een man van wie ik me bewust was dat ik meer van hem hield dan van mezelf. Met wie ik boven alles kinderen wilde krijgen. Een liefde die gedoemd was te mislukken. Die faliekant mislukte. De jaren die volgden herinner ik me als de meest verdrietige, pijnlijke, eenzame, vreselijke jaren van mijn leven. Maar tegelijkertijd was er iets onomkeerbaars gebeurd in mij. Iets wat met het perspectief van nu de weg in mij opende naar liefde.

    Wakker gekust?

    Is het toeval dat ik regelmatig werk met Verlaat Verdriet-ers – zowel mannen als vrouwen – die naar mij toe zijn gekomen na een vergelijkbare ervaring? Liefde. Een hartstochtelijke relatie. Een relatie die, door welke oorzaak dan ook, gedoemd was te mislukken. Een relatie die toegang gaf tot de geheime, afgesloten kamer van gevoelens. Wakker gekust door de liefde?

    Lezen

    Huis van herinneringen

  • | | | |

    Casa Bodoni: waar oud zeer kan helen

    DoorTitia Liese

    Retraites
    Cursussen
    Trainingen
    Verblijf

    Casa Bodoni, waar oud zeer kan helen

    ‘Wij mensen delen met elkaar de ervaring van geboren worden. Dat is ons begin. Iedereen is geboren. Het is een ervaring die ons verbindt. Eenmaal geboren ga je op reis. Het is de start van je levensreis. De een maakt dit mee. De ander dat. Als je het leven wilt zien als een soort pelgrimstocht, kun je geïnspireerd raken door de gedachte dat zoveel mensen voor jou in hun leven dit pad ook liepen.’ *

    Een levenslang verlangen

    Al zo lang ik me kan herinneren heb ik een verlangen een plek te creëren waar mensen samen kunnen komen om ervaringen te delen. Te leren van elkaar. Te verwerken en te helen.

    CodiponteCastello

    Een Italiaans pleintje. Een eeuwenoud huis. Een restauratieproject, in samenwerking met Maartje Schönefeld en Davide Donati. Een plek met de potentie een Centrum voor levensverhalen te worden. Een trefpunt voor Verlaat Verdriet-ers van over de hele wereld. Een plek voor retraites, cursussen, trainingen en verblijf.

    Van verlangen naar werkelijkheid

    Twee jaar geleden kocht ik het pand aan op het pleintje op CodiponteCastello met als doel in het pand een Centro Biografico, een Centrum voor levensverhalen, te vestigen. Na aankoop van het pand veranderde er iets in de uitbetalings-systematiek van de Europese herstel-subsidies die zijn toegekend aan het pand. Dat betekent dat ik nu op zoek ben naar een co-investeerder. Een co-investeerder die, net als ik, verlangen en passie kent. Die Verlaat Verdriet een warm hart toedraagt. Die houdt van Italië en van de rijke geschiedenis van Italië. Die de helende kracht van de rust en de stilte van de Lunigiana kent (of wil leren kennen). Die, samen met ons, wil participeren in dit bijzondere project op het pleintje van CodiponteCastello.

    Leef mee.
    Denk mee.
    Doe mee.

    Word je geraakt? Ben je geïnspireerd?
    Wil je weten wat jij zou kunnen doen? Wat jij zou kunnen betekenen?
    Bel me 06 – 53 76 58 43 of mail titia@verlaatverdriet.nu

    Maak ik je nieuwsgierig? Volg de blogs op mijn website www.verlaatverdriet.nu

    Cordiali saluti,

    Titia

    Citaat: Ernst Zoomers,
    De Terschellinger, herfst 2023

  • | |

    Ik heb me omarmd gevoeld door de andere anderen

    DoorTitia Liese

    Jongen en meisje

    Omarmd

    In het afscheidsrondje van de workshop Verlaat Verdriet van 14, 15 en 16 december 2023 deelde Angelique met ons wat ze voor ieder van ons schreef: ‘Ik heb me omarmd gevoeld door de andere anderen.’ Wat een prachtige afsluiting van een workshop waarin het ‘je anders voelen dan anderen‘ als altijd een grote rol heeft gespeeld.

    Tijdens de workshop schreef Angelique ook onderstaande tekst. Met haar instemming deel ik haar teksten graag met je.

    Ik..

    heb mezelf geraakt.
    heb mezelf verbaasd.
    liet me inspireren door wat in mij klaar zat.
    heb mezelf laten verbazen door jullie kracht.
    liet me inspireren door de theorie en jou (Titia), en jullie proces.
    werd geraakt door jullie en jullie verhaal.
    liet me inspireren door nu & vroeger.
    liet me raken door mijn eigen verhaal en en heb er mededogen voor.
    En liet me verbazen door mijn terug levend wordende innerlijke kracht.

    Glorieus Angelique

    Angelique verloor als kind haar vader. Ze is werkzaam in groepspraktijk De Bolderkar in België, als rouwbegeleider en traumatherapeut.

    Lees meer