• | | | | | | | |

    Het menselijk tekort: mijn vader

    DoorTitia Liese

    Mijn vader was een beschadigd man. Beschadigd geraakt in zijn jeugd, met name door de slechte relatie die hij met zijn vader – mijn opa – had.
    Mijn opa was een beschadigd man, beschadigd geraakt als gevolg van het feit dat zijn vader het gezin veel te vroeg verliet voor een andere vrouw en aan de drank raakte.

    Het menselijk tekort

    Dank zij zijn liefde voor mijn moeder – en de liefde van mijn moeder voor hem – had mijn vader een goed en vervuld bestaan. Rijk aan liefde. Rijk aan cultuur. Rijk aan kunst. Rijk aan toekomst.
    Aan dit alles kwam een einde toen mijn moeder ziek werd en stierf en mijn vader achter bleef met twee kinderen van 5 en 8 jaar.
    Beschadigde man, die door het lot opnieuw beschadigd werd. Die opnieuw geconfronteerd werd met het menselijk tekort. Nu ook nog als alleenstaand vader en opvoeder van twee jonge kinderen.

    Word een dochter je moeder waardig

    Ik zocht – en vind – Rilkes Liebes-lied in het herinneringsboekje dat mijn vader na de dood van mijn moeder voor mij heeft geschreven. Ik vind dit liefdes-lied op één van de laatste bladzijden van het boekje, op de rechter bladzijde. Op de linker bladzijde een foto van de kist waarin mijn moeder ligt. Thuis opgebaard. Op en rondom de kist alle bloemstukken die er op dat moment waren.
    Boven deze foto staat geschreven: ……….‘Ik schreef al, dat Mam zo goed voor jullie zorgde, zó dat geen het haar zou hebben verbeterd. Mam heeft ook een zeer bijzondere vreugde aan het moederschap beleefd en ook al was het haar wel eens wat zwaar, vooral de laatste tijd voor ze echt ziek werd, ik ben toch blij, dat ze jullie heeft gehad en dat ze jullie nog wat heeft zien opgroeien. Ze stelde zich veel van jullie toekomst voor. Ik hoop, dat die zal zijn, zoals zij het graag gezien had en ik hoop dat, wie ook in je leven een plaats van betekenis zal gaan innemen – zij, die je moeder is geweest en die zo ontzettend veel èn van mij èn van jullie beiden gehouden heeft, daarin niet geheel ontbreken zal. Het is hierom vooral, dat ik voor jou dit kleine herinneringsboekje, dat je overal mee naar toe kunt nemen, heb gemaakt.
    Word een dochter je moeder waardig!’

    Mijn vader was een zorgvuldig man. Op bladzijde 1 van het boekje: Nieuwjaarsdag 1958. Gisteren hebben we wat ons van Mammie nog restte naar Dieren gebracht, waar de crematie van haar stoffelijk overschot heeft plaats gehad. Op de laatste bladzijde: gesloten Pasen 1958.

    Beschadigde man.
    Beschadigd mens.
    Het menselijk tekort.
    Hoe had hij het beter kunnen doen? 

  • | | | | | | | | | | | |

    Kom hier, dat ik u kus

    DoorTitia Liese

    In de afgelopen dagen las ik het boek Kom hier, dat ik u kus van de Belgische schrijfster Griet op de Beeck. Dit boek geef ik graag als Leestip aan je door.

    Kom hier, dat ik u kus is werkelijk een heel mooi boek. Ongetwijfeld herkenbaar en invoelbaar voor heel veel Verlaat Verdriet-ers. In een prachtige, rijke taal geschreven. Mooie, fijnzinnige, humoristische en soms uitgesproken scherpe, verdrietige en boze beschrijvingen van mensen, van gebeurtenissen en van ervaringen uit het leven van een volwassen vrouw, die als negenjarig kind haar moeder verloor.
    Een absolute aanrader!

    Griet op de Beeck
    Kom hier, dat ik u kus.
    ISBN 978 90 446 2310 9

    Mona verliest als kind van negen haar moeder als gevolg van een auto-ongeval. Kom hier, dat ik u kus laat het leven zien van Mona, als kind, als vierentwintig jarige, en als vijfendertig jarige. Een verhaal over waarom we worden wie we zijn, geschreven met humor, scherpte en eerlijkheid. Over ouders. Over een stiefouder. Over kinderen. Over verantwoordelijkheid. Over schuld. Over eenzaamheid. Over geheimen. Over ziekte. Over zwijgen. Over de gevaren van sterk zijn. Over vergeten. Over niet kunnen vergeten. Over jezelf durven redden. En natuurlijk ook nog over de liefde.

    Citaten uit Kom hier, dat ik u kus

    Deel 1, bladzijde 63
    Ik lig in mijn donkere kamer, en ik probeer gewoon te luisteren naar de geluiden. De wind buiten. Een deur beneden die wordt dichtgetrokken. Ik ben niet alleen, dat zeg ik hardop, en dan nog een keer. Ik weet niet of andere mensen dat ook hebben, maar soms voelt het alsof er iets bijt in mijn keel, iets wat vasthoudt en niet meer los wil laten. Nu is het zo’n soms. 

    Deel 2, bladzijde 165/166

    ……..  Het is in het beklemtonen dat iets niet erg is, dat het ons niet bang maakt, dat we er niet triest van zijn geworden, dat we vaak net de heftigheid van de ware emotie verraden, ook al geloven we het schimmige zelfbedrog terwijl we aan het formuleren zijn. Dat beweerde Charlie toen Alexander onlangs verzekerde dat de dood van onze moeder hem niet had getekend, ik vond het iets om over na te denken. 

    Deel 3, bladzijde 381

    Ik denk: ik wil begrijpen wat de liefde is, onthouden dat dat alles is, of toch bijna. Ik wil redden wat er te redden valt, mijzelf bijvoorbeeld, ik wil weten wat ik waard ben, kiezen voor wat klopt en goed is, geloven dat dat mag. Ik denk: dat is het, ik wil durven, eindelijk. Ja. 

     Lees meer over Griet op de Beeck

  • | | | | | | | | | | |

    Bibliotherapie: Zonder Ouders

    DoorTitia Liese

    Gisteren, tijdens de Terugkomdag van de workshop Dubbel Ouderverlies, kreeg ik een boek cadeau van één van de deelnemers: Zonder Ouders, geschreven door Judith van der Stelt.

    Van der Stelt, J.
    Zonder Ouders
    ISBN: 97890-8570-637-3
    Uitgegeven in 2010

    Vijf portretten van mensen die tussen 1922 en 1952 in het Elisabeth Gasthuis (Weeshuis, van 1555 tot 1952) in Culemborg hebben gewoond.

    Citaten

    Uit twee van de portretten:
    Arie Pothuizen, geboren in 1920, woonde van 1923-1939 in het weeshuis.
    Drie jaar toen zijn moeder overleed, 3,5 jaar toen zijn vader overleed.

    Over mijn ouders heb ik nooit meer iets gehoord. Nu denk ik nog wel ‘ns: ik had het aan m’n tánte moeten vragen. Hoe was moeder? Maar ja, dat deed je niet. Je praatte sowieso veel minder vroeger. Ik weet dus niets over mijn moeder, maar ze staat wel naast m’n bed. Ziet u wel? Toen mijn zus voelde dat haar einde naderde, zei ze: moeder moet nu maar bij jou staan, Arie. Door die foto is ze toch een beetje bij me. Het klinkt misschien gek, maar ik vind het een mooie vrouw. Ik zeg altijd: als moeder geleefd had, dan had ik haar op handen gedragen.

    Corrie Pop-van Beurden, geboren in 1925, woonde van 1934-1942 in het weeshuis. Zeven jaar toen haar moeder overleed, 8 jaar toen haar vader overleed.

    Uiteindelijk is het voor ons allemaal een slag geweest dat ons gezin zo uit elkaar is gevallen. Mijn oudste broer zei op zijn sterfbed dat het het ergste was wat hem ooit was overkomen, terwijl hij toch al het overlijden van zijn zoon had meegemaakt en twee vrouwen was verloren. Misschien ligt het aan de leeftijd waarop je zo’n drama meemaakt, dat kan ook. Van mijn jongste broer vonden we na zijn overlijden een brief waarin stond dat hij nooit had willen trouwen en kinderen krijgen, omdat hij geen enkel ander kind aan wilde doen wat hem zelf op zijn veertiende was overkomen. Misschien is dat de reden waarom ik mijn kroost nog altijd graag bij me heb. Dat wilde ik vroeger, en dat wil ik nog steeds. 

     

     

  • | | | | | | | | | | | | |

    Bibliotherapie: twee boekentips

    DoorTitia Liese

    Vorige week had ik een heerlijke werkweek op Bonaire, met genoeg tijd om te lezen. Dat heb ik gedaan, en wel in een heel bijzondere combinatie van twee boeken. Zo bijzonder dat ik het niet na kan laten deze twee boekentips – en de combinatie van deze beide boeken – aan je door te geven.

    Portret in sepia

    Vlak voor vertrek vond ik in een klein particulier kringloopwinkeltje het boek Portret in sepia van Isabel Allende. De vertaling van Portret in sepia is uit 2001. Niet heel nieuw dus, maar ik kende het niet.
    In Portret in sepia reconstrueert de inmiddels volwassen geworden hoofdpersoon, Aurora del Valle, haar biografie. Vlak na haar geboorte verliest Aurora, kind uit verschillende rassen en culturen, haar moeder. Tot haar vijfde groeit Aurora, in die tijd Lai-Ming genoemd, op bij haar veramerikaanste grootouders van Chinese en Chileense herkomst, de ouders van haar overleden moeder. Op haar vijfde wordt ze plotseling overgedragen aan haar grootmoeder van vaders zijde, Chileense van afkomst, maar reeds lang in Amerika wonend en werkend. Bij deze grootmoeder van vaders zijde groeit Aurora verder op, haar beide andere grootouders totaal, en onbespreekbaar voor haar grootmoeder, verdwenen uit haar leven.

    Aurora / Mai-Ling’s verleden en heden dragen verschillende geheimen in zich. Als volwassen vrouw, beschadigd door het vroege verlies van haar moeder en de gevolgen die dit voor haar heeft gehad, gaat ze op zoek naar deze familiegeheimen, dringt langzaam in ze door tot ze uiteindelijk ook het grootste geheim – de oorsprong van de nachtelijke angsten die haar sinds haar vijfde kwellen – onthult.

    Portret in sepia is niet alleen een roman waarin steeds opnieuw gevolgen van jong ouderverlies zichtbaar worden gemaakt, Portret in sepia is tevens een heel bijzonder voorbeeld van de helende kracht van (auto)biografisch werk, de reconstructie van een levensverhaal, met alle positieve en negatieve aspecten die daarvan deel uitmaken.
    Een prachtig voorbeeld van veranderkracht.

    De stem van je lichaam

    Tegelijkertijd had ik het nieuwe boek bij me van Peter Levine: De stem van je lichaam. Trauma’s helen met je lichaam als gids.
    In dit boek laat Levine op een zeer toegankelijke manier de effecten zien van trauma op het menselijk lichaam, het brein en de psyche. Hij toont aan dat trauma geen ziekte of afwijking is, maar een opgelopen verwonding als gevolg van angst, hulpeloosheid en verlies.
    Een zeer herkenbaar boek voor Verlaat Verdriet-ers, en een prachtige erkenning van de gevolgen van verlies.
    Een aanrader!

    Boekentips

    Isabel Allende
    Portret in sepia
    ISBN 90-284-192401

    Peter A. Levine
    De stem van je lichaam
    ISBN 9 789069 639741