• | | |

    Ik wil heel graag van je leren!

    DoorTitia Liese

    ‘Ik wil heel graag van je leren! Mag ik je een keer assisteren bij een workshop?’ Enige tijd geleden nam Babette telefonisch contact met me op. Bijna twee jaar geleden deed ze de workshop Verlaat Verdriet bij mij. Toen al zei ze: ‘Ik wil zelf iets gaan doen met Verlaat Verdriet, en voor Verlaat Verdriet-ers. Het is belangrijk dat Verlaat Verdriet veel meer bekendheid krijgt. Ook daar ga ik iets mee doen.’

    Ik wil heel graag van je leren

    ‘Je bent welkom’ antwoordde ik haar. ‘Maar: je moet je goed realiseren dat assisteren bij een Verlaat Verdriet-workshop wat mij betreft betekent dat je aanwezig mag zijn, maar dat je niks mag doen. Je mag aanwezig zijn. Van me leren. Maar dat is het voor nu.’ ‘Dat begrijp ik’ antwoordde Babette prompt. ‘Dat snap ik helemaal. Ik kom echt om van je te leren. Om te zien, en te ervaren wat jij doet.’

    Zo was Babette de afgelopen dagen aanwezig bij de Verlaat Verdriet-workshop. Stelde zo nu en dan een vraag. Was in alle bescheidenheid aanwezig. Echt aanwezig. Bereid om te luisteren naar de verhalen. De deelnemers te zien in hun verdriet. In hun pijn. In hun opluchting. Te delen. En te leren van elkaar.

    ‘Je hoort erbij.’ zei een van de deelnemers bij de afsluiting van de workshop tegen Babette. ‘Je hoort er echt helemaal bij.’ Een prachtig – en zeer verdiend – compliment.

    Dank

    Mooi gedaan! ook wat mij betreft Babette. Geen sinecure voor een Verlaat Verdriet-er met een eigen praktijk die staat te trappelen om zelf meer te doen met Verlaat Verdriet en Verlaat Verdriet-ers, dat begrijp ik heel goed. Twee-en-halve dag in alle bescheidenheid werkelijk aanwezig te zijn bij een Verlaat Verdriet-workshop.

    Dank Babette voor jouw mooie en waardevolle aanwezigheid!

    Lees meer

    Babette van Drunen

  • | | |

    Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden

    DoorTitia Liese

    Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden, maar moet voorwaarts worden geleefd

    Veel mensen kennen dit citaat van Sören Kiekegaard, Deens theoloog en filosoof (1813-1855). Kierkegaard verloor niet zelf jong een ouder. Wel was hij een kind van een zeer zwaarmoedige vader, die het vroege verlies van zijn eerste vrouw nooit heeft kunnen verwerken.

    Verlies in retrospectief

    Pas in retrospectief – pas als je terugkijkt – kun je zien wat de werkelijke impact is geweest van het vroege verlies van je ouder(s). Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het nog altijd niet vanzelfsprekend thema’s die spelen in je volwassen leven te relateren aan het verlies van je ouder in je jeugd. Mogelijk spelen ook in jouw leven verschillende thema’s die je niet goed thuis kunt brengen, zoals bijvoorbeeld

    • Je relaties lopen steeds stuk;
    • Je voelt je altijd overal verantwoordelijk voor;
    • Voor jezelf leg je de lat altijd heel erg hoog;
    • Intimiteit is een probleem voor je;
    • Een diepe angst voor afwijzing;
    • Je hebt het gevoel dat je altijd alles alleen moet doen;
    • Na de geboorte van je eerste kind ben je in een depressie geraakt waar je maar niet uit komt;
    • Je twijfelt altijd aan alles, en nog het meest aan jezelf;
    • Je weet zeker dat er veel meer in je zit dan je nu kunt laten zien.

    Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

    Verloor je in je jeugd je ouder – of je beide ouders – door overlijden?
    Heb je het gevoel dat dit ook over jou zou kunnen gaan?
    Lees dan eens de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet 

    Teruggaan om verder te kunnen

    Is het voor jou tijd om nader kennis te maken met Verlaat Verdriet?
    Wil je verder kunnen? Lees dan eens het boek van Titia Liese Teruggaan om verder te kunnen.

  • | | |

    De magische leeftijd en de volgende generatie

    DoorTitia Liese

    ‘Dertien was ik toen mijn moeder plotseling overleed’ vertelt de deelneemster aan de workshop Zonder Moeder. ‘Daarna werd het leven afschuwelijk. Mijn vader liet het helemaal afweten. Met mijn stiefmoeder kon ik niks. Ik ben alleenstaand moeder van twee dochters. Lang geleden gescheiden. Nu komt het vreselijke. Toen mijn oudste dochter dertien werd heb ik alle emotionele banden met haar doorgesneden. Ik gaf haar te eten. Ik waste haar kleren. Maar dat was het. Wat ik verder met haar moest: geen idee. Tot aan haar dertiende wist ik het. Maar daarna hield het op. Geen idee wat ik aan moest met een kind van dertien.

    De magische leeftijd

    Haar verhaal is me altijd bijgebleven. Heeft me vanaf het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk ervan bewust gemaakt hoe sterk de invloed kan zijn van ‘de magische leeftijd’. Of die ‘magische leeftijd’ nu verbonden is met de leeftijd die je ouder had bij overlijden. Of dat die ‘magische leeftijd’ is verbonden met de leeftijd die je zelf had toen je je ouder verloor.

    Onderkennen en erkennen

    Het heeft me ervan bewust gemaakt hoe belangrijk het is te onderkennen wat het vroege verlies van je ouder met je heeft gedaan. Te erkennen dat ook jij mogelijk bent belast met de gevolgen van dat vroege verlies. Te onderzoeken wat dat betekent voor jou. Voor je kinderen. Voor mensen in je omgeving.

    Herstel

    Jaren later sprak ik haar tijdens het eerste symposium voor Verlaat Verdriet-ers, nu zo’n twintig jaar geleden. Ze vertelde me dat het beter ging met haar dochter. En met haarzelf. De periodes van depressies en suïcide-pogingen van haar dochter waren voorbij. De relatie tussen moeder en dochter was bezig zich te herstellen. ‘Ik ben nog altijd blij dat ik toen de workshop Zonder Moeder heb gedaan bij jullie. Dat heeft een ommekeer gebracht. Zowel bij mijzelf als bij haar.’

    Lezen

    Doen

    Ervaren

  • | |

    De invloed van de magische leeftijd bij Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    ‘Mijn moeder overleed toen ze 27 jaar was. Zelf was ik nog een kleuter. Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat het geen zin had om iets te doen. Dat ik ook dood zou gaan op m’n 27e. Ik ben nu 39, en nog altijd verbaasd dat ik mijn moeder heb overleefd.’

    Mijn Verlaat Verdriet-werk was in de aller-verste verte nog niet aan de orde toen ik tijdens een cursus deze vrouw ontmoette. Voor het eerst hoorde ik iemand iets zeggen over het verlies van haar moeder. Ik was perplex. En nog veel perplexer toen ze iets zei wat me bekend voorkwam. Namelijk mijn angst dood te gaan op de leeftijd die mijn moeder had toen ze overleed.

    Borstkanker

    Een angst die bijvoorbeeld tot gevolg had dat ik nooit borst-controle deed, of liet doen. Die angst was te groot voor me. Mijn volwassen hoofd wist heel goed dat het belangrijk was om wel controle te doen. En dat je tegenwoordig niet meer per sé dood hoefde te gaan aan borstkanker, zoals met mijn moeder was gebeurd. Maar mijn kind-hoofd won het. Altijd. Dus ik deed het niet. Tot een van de huisartsen mij met klem aanraadde wel die mammografie te laten maken. Die keer won hij. Maar goed ook. Ik bleek borstkanker te hebben. ‘En ik ga hier niet aan dood’ was mijn eerste gedachte toen ik te horen kreeg dat er een tumor was gevonden in mijn borst. En dat is gelukt. Ondanks inmiddels drie keer borstkanker: ik ben er nog. En gezonder en fitter dan ooit.

    De magische leeftijd

    Je zult inmiddels hebben begrepen waar deze blog over de magische leeftijd over gaat. De leeftijd die je ouder had bij overlijden. De leeftijd die in je ziel gegrift staat. Die nog altijd invloed heeft op jou, en op jouw leven. Bijna alle Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt weten exact welke leeftijd de ouder had bij overlijden. De meeste van hen kennen die angst niet ouder te worden dan de ouder is geworden. Kennen die merkwaardige gevoelens van onrust in het jaar dat je ouder wordt dan je ouder is geworden. Ga ik het halen ouder te worden? Ga ik het wél redden? Kennen die merkwaardige gevoelens van opluchting als het gelukt is. Als je ouder bent geworden dan je ouder werd. De opluchting. Het gevoel eindelijk vrij te zijn. Bevrijd. Vrij-uit te kunnen leven.

    Je hebt gelijk

    ‘Dat heb ik nooit gehad’ zegt een van de Verlaat Verdriet-ers tijdens het radio-interview van lang geleden. De interviewster vroeg me naar kenmerken van jong ouderverlies. Ik noemde de magische leeftijd. ‘Nou nee hoor’, zegt de genoemde Verlaat Verdriet-ster. ‘Dat heb ik nooit gehad.’ Na afloop van het interview komt ze naar me toe. ‘Je hebt gelijk’ zegt ze. Je hebt echt gelijk. Ik heb me alleen nooit gerealiseerd dat het dat was.’