• | | | | | | | | | | |

    Wolf Biermann – Tot op de dag van vandaag

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

     

    ‘Tot op de dag van vandaag wordt uw leven bepaald door een man die u maar één keer bewust hebt gezien. U was nog geen 4 jaar oud en de ontmoeting duurde nog geen half uur.
    ‘Het ingebakken verdriet om mijn vader is de wet waar ik naar leef’

    Wolf Biermann

    In Volkskrant Magazine van vandaag (4 maart 2017) lees ik het interview met de bekende Duitse zanger Wolf Biermann (geboren in 1936).
    Op zeven-jarige leeftijd verloor Biermann zijn vader. Zijn – Joodse – vader stierf in 1943 in vernietingskamp Auschwitz.

    Bezoek aan zijn vader

    Als kind van vier bezocht hij met zijn moeder zijn vader die toen gevangen zat in de gevangenis in Bremen.
    …………..’In de kantine stonden twee stoelen met een lange tafel ertussen. Mijn moeder nam mij op schoot. Toen werd mijn vader binnengeleid. Hij had pyama-achtige kampkleding aan, zijn hoofd was geschoren. Mijn moeder mocht hem niet aanraken’……….

    Vertrouwd

    ‘Vond u het spannend?’ ‘Nee. Geen kloppend hart, geen spoortje verlegenheid. Hij was even vertrouwd en even dichtbij als mama.’

    Hoe kan dat?

    ‘Voordat mijn moeder ging werken bij de stomerij Dependorf vertelde ze me elke avond een verhaaltje over hem voor het slapengaan. En iedere ochtend een goedmorgenverhaaltje. Ze had een geweldige truc: elke ochtend legde ze iets in mijn kraanwagentje, dat in het trappenhuis stond. Een snoepje, een hostie of een koekje, een suikerklontje, een kippenveer, een knikker. Bij het ontbjt vertelde ze dan over de avontuurlijke wijze waarop deze kostbaarheden van Bremen dwars door de Lüneburger Heide, over de Elbe, naar mij toe waren gekomen. De regen trotserend en de dieven te slim af, die mijn cadeau hadden willen stelen. Net zoals de katholieken met de hostie het lichaam van Jezus tot zich nemen, at ik iedere ochtend de hostie met mijn vaders lichaam, in de waarste zin van het woord……..’

    Mijn moeder

    ‘Mijn moeder was naaister, een sterke, slimme, volkse Moeder Courage.’

    Mijn vader

    ‘…………..Ik ben al mijn hele leven in Auschwitz. Vanaf het begin, altijd weer. Iedere schoorsteen herinnert me aan mijn vader’

  • | |

    Je moet vooruitkijken

    DoorTitia Liese

    Je moet vooruitkijken

    ‘Je moet vooruitkijken’ zei de bedrijfsarts tegen me toen ik bij hem kwam omdat ik helemaal ben vastgelopen. Ook in mijn werk.
    ‘Dat heb ik altijd gedaan, en daarom zit ik nu hier. Het is tijd dat ik er wat aan ga doen.’

    Mail

    Onlangs ontving ik een e-mail van een Verlaat Verdriet-er die met bovenstaande zin begint.
    In haar mail vervolgt ze:
    ‘Ook ik verloor jong mijn ouder. Wat ben ik blij met jouw site.
    Wat ben ik blij met alle informatie die daar op staat.

    (H)erkennen

    Wat heb ik mezelf herkend.
    Wat ben ik blij met de erkenning die je geeft.’

    Doorgeven

    ‘Ik heb je site doorgegeven in mijn familie en aan vrienden.
    Ik heb delen uitgeprint. Ik ga ze aan de bedrijfarts geven.
    Dank voor het werk dat je doet.
    Dank ook voor de boeken die je hebt geschreven.’  

    Aan het denken zetten

    ‘Je moet vooruit kijken’ zei de bedrijfarts tegen deze Verlaat Verdriet-er.
    Haar adequate antwoord: ‘Dat heb ik altijd gedaan, en daarom zit ik nu hier. Het is tijd dat ik er iets aan ga doen’ zet naar ik hoop deze bedrijfarts aan het denken over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.
    Laten we het hopen!

  • | |

    De oudste kennis ter wereld

    DoorTitia Liese

    De oudste kennis ter wereld

    ‘De rouw-wetenschap is een nog jonge wetenschap’ hoorde ik een tijd geleden een rouw-wetenschapper zeggen. ‘We weten al veel, maar veel weten we ook niet. Die wetenschap ontwikkelt zich nog.’
    ‘Wat de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn betreft heb je helemaal gelijk’ dacht ik meteen. ‘Wat Verlaat Verdriet en de specifieke dynamiek bij verlate rouw betreft lopen jullie mijlenver achter bij de kennis uit ervaring die allang voorhanden is.’

    Maar meteen daarna dacht ik: ‘De rouw-wetenschap mag jong zijn, de kennis van verlies en rouw is zo oud als de mensheid.
    De oudste kennis ter wereld.
    Overal op de wereld.’

    Wetenschap

    Analyseren.
    Kwantificeren.
    Systematiseren.
    Statistieken.
    Theorie.
    Protocol.

    Kennis van het hoofd.
    Kennis uit theorie.
    Rouw op afstand gezet.
    Wetenschap.

    Kennis

    Er is meer dan kennis uit wetenschap.
    Belangrijk, als het over rouw gaat.
    Als het over gevoel gaat.
    Kennis uit ondervinding. Uit ervaring. Uit de praktijk.
    Intuïtie.
    Gevoel.
    Empirie.

    Zielsverlies

    In wat wij ‘primitieve samenlevingen’ zijn gaan noemen was zielsverlies allang een bekend fenomeen.
    Evengoed als in die samenlevingen allang bekend was, dat het de verantwoordelijkheid van de samenleving is om getraumatiseerde ‘stamleden’ te helpen helen. Omdat getraumatiseerde mensen – mensen met zielsverlies – een gevaar betekenen voor de samenhang, en dus voor de veiligheid, van de groep.

    Beschikbaar

    Kennis uit ondervinding.
    Kennis uit ervaring.
    Het is allemaal beschikbaar op 13 mei 2017.

    ERKENNEN

    Erken: Verlaat Verdriet gaat over mij.
    Erken: verlate rouw bij Verlaat Verdriet gaat over mij.

    Helen

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Kom naar symposium ZEER op 13 mei 2017.

     

  • | |

    Herkennen

    DoorTitia Liese

    Herkennen

    Zonder je overleden ouder

    Je leeft al heel lang zonder je overleden ouder.
    Mogelijk ben je – al lang – ouder dan je ouder ooit werd.

    Tegenkomen

    Hoe vaak heb jij je afgevraagd of je ouder jou zou herkennen als jullie elkaar nu op straat tegen zouden komen?
    Hoe vaak heb jij je afgevraagd of jij je ouder zou herkennen als jullie elkaar nu tegen zouden komen op straat?

    Gedicht

    Regelmatig komt het gedicht van Jacqueline van der Waals in mijn gedachten.

    Moeder

    Moeder naar wier liefde mijn verlangen
    >Sinds mijn kinderjaren heeft geschreid,
    Ach, hoe zult gij mij zoo straks ontvangen

    Zult gij me aanstonds als uw kind begroeten,
    Als’k ontwaken zal uit mijnen dood?
    Zal ik nederknielen mogen voor uw voeten
    >Met mijn hoofd in uwen schoot?….

    Maar wat dan? Wat zult gij zeggen
    Bij het ver gegons van de engelenschaar,
    Als ge uw jonge, blanke hand zult leggen
    Op dit oude, grijze haar?

    Jacqueline van der Waals
    1868-1922
    13 jaar toen ze haar moeder verloor 

    Herkennen

    Herken jij bij jezelf wat Jacqueline van der Waals in dit gedicht schrijft?

    Heb jij je ooit afgevraagd of je ouder jou zou herkennen als jullie elkaar nu op straat tegen zouden komen?
    Heb jij je ooit afgevraagd of jij je ouder zou herkennen als jullie elkaar nu tegen zouden komen op straat?

    Wat gebeurde er met jou?
    Wat gebeurt er met jou als je dit leest?