• | | |

    Verlaat Verdriet, veerkracht, overleefkracht en veranderkracht

    DoorTitia Liese

    Veerkracht, overleefkracht en veranderkracht

    Veerkracht

    Een woord dat veel wordt gebruikt. Veerkracht. Zeker in de wereld van verlies en rouw. En zeker ook als het gaat om kinderen en verlies. ‘We moeten de veerkracht van kinderen niet onderschatten.’ ‘Kinderen passen zich zo gemakkelijk aan.’ Veerkracht. Het woord heeft zo’n mooie klank. Zo’n mooie gevoelswaarde ook. Zo veelbelovend. Hoe mensen altijd hun blik op de toekomst kunnen richten, waardoor ze in staat zijn moeilijkheden te overwinnen die op hun pad komen.

    Overleefkracht

    Een stuk minder aantrekkelijk is het woord Overleefkracht. Je voelt het onmiddellijk bij het woord overleefkracht. Hier is iets aan de hand. Hier is iets mis. Helemaal mis. En daar moet je dan maar het beste van zien te maken. Je moet het zien te overleven. Dat is wat er gebeurt bij kinderen die in hun jeugd hun ouder(s) verliezen door overlijden. Wat er aan de buitenkant heel aardig uitziet – ze redden het wel, zeker als ze daar een beetje hulp bij krijgen – ziet er aan de binnenkant vaak totaal anders uit. Daar is ontreddering. Daar is angst. Eenzaamheid. Verdriet. Pijn. Leegte. Boosheid. Onbegrip. Gevoelens van machteloosheid. Geen idee hebben hoe het verder moet. Leven is overleven geworden. Overleefkracht in plaats van veerkracht.

    Veranderkracht

    Om een verlaat rouwproces – een proces van verandering – aan te gaan, en vooral ook vol te houden, hebben Verlaat Verdriet-er Veranderkracht nodig. Over overleefkracht beschikken Verlaat Verdriet-ers wel. Dat hebben ze aangetoond. Maar zo goed als overleefkracht vaak naar binnen wordt gericht als het gevaarlijk wordt  – zo overleef je – zo goed moet veranderkracht naar buiten gericht zijn. Gericht op de uitweg die de weg vrijmaakt naar de toekomst. Van overleven naar leven. Een intens en intensief veranderproces. Een proces dat angst oproept. Twijfel. Weerstand. Ontreddering. Gevoelens van machteloosheid. Want wat gebeurt er met je als je veranderingen in werking gaat zetten? Tien tegen één spelen dan de overlevingspatronen op.

    Hulpverleners

    Verlaat Verdriet en verlate rouw kennen veel vormen en veel lagen van hardnekkige overtuigingen: overlevingspatronen. Achter die hardnekkige overtuigingen verschuilen zich angsten. Diepe, existentiële angsten. Dat is de angstaanjagende chaos die Verlaat Verdriet-ers vaak voelen als ze hun verlate rouwproces aangaan. Daar zit de angst voor het cascade-effect. De angst overspoeld te worden door een vloedgolf van emoties. Een vloedgolf die nooit meer zal stoppen. De angst in een diep gat te verdwijnen. En daar nooit meer uit te komen. Dat is de weg die Verlaat Verdriet-ers in hun verlate rouwproces aangaan. De weg waarvoor ze – elke keer weer opnieuw – zichzelf moeten verleiden toch nog weer een nieuwe stap te zetten. Dat is de weg waarvoor ze jou als hulpverlener nodig hebben.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Teruggaan om verder te kunnen. Niet voor niks heet het symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Dit symposium laat jou, als hulpverlener, niet alleen de complexiteit zien van een verlaat rouwproces, maar ook de onmiskenbare schoonheid van een verlaat rouwproces. Van de weg terug naar het oorspronkelijke Zelf. Wij, Verlaat Verdriet-ervaringsdeskundigen, nodigen je van harte uit. Ga mee op deze weg terug. De weg terug, om verder te kunnen gaan. Wij – Verlaat Verdriet-ers – zijn er klaar voor. Hulpverlener: jij  ook?

    Lees meer

  • | | |

    Dubbel ouderverlies: verlies in veelvoud

    DoorTitia Liese

    Dubbel ouderverlies

    Kinderen die een ouder verliezen door de dood kennen bijna allemaal dezelfde grote angst. De angst ook de andere ouder te verliezen. Ze passen zich aan. Proberen op alle mogelijke en onmogelijke manieren hun overgebleven ouder te ontlasten. Als dat maar niet gaat gebeuren. Als de overgebleven ouder maar niet dood gaat.
    Toch overkomt het een niet onaanzienlijk aantal kinderen. Sommige kinderen verliezen in hun jeugd na langere of kortere tijd hun beide ouders door de dood. Dat kan gebeuren door overeenkomende oorzaken van overlijden door ziekte. Je denkt: dat zal toch niet gebeuren. Twee keer een ouder in je jeugd verliezen door ziekte, zoals bijvoorbeeld door kanker. Dat kan toch haast niet waar zijn. Maar het gebeurt. De grootste angst wordt werkelijkheid. Beide ouders overlijden door ziekte.

    Of de ene ouder overlijdt door een (auto)ongeval en de andere ouder door ziekte. Ook kan het gebeuren dat de ene ouder overlijdt, dat de andere ouder het verlies niet kan dragen en overlijdt door zelfdoding. Andere kinderen verliezen hun beide ouders tegelijkertijd door een ongeval. In sommige van deze gevallen maakte het kind indertijd zelf deel uit van het ongeval. Dan kan het gebeuren dat het inmiddels volwassen geworden kind – de Verlaat Verdriet-er van nu – als enige van het oorspronkelijke gezin is overgebleven.

    Verlies in veelvoud

    Het verlies van beide ouders in je jeugd is altijd, in alle gevallen, een verlies in veelvoud. Kinderen die hun beide ouders verliezen, verliezen niet alleen hun beide ouders. Ze verliezen ook veiligheid. Geborgenheid. Vanzelfsprekendheid. Educatie. Cultuur. Onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn. Vanaf dat moment moeten ze dankbaar zijn. Dankbaar voor de plek die ze hebben gekregen. Ook al zouden ze liever dan wat dan ook niet op die plek hoeven te wonen. Kinderen die hun beide ouders verliezen, verliezen alles wat hun dierbaar is. Hun huis. Hun thuis.

    Koffers en tassen gepakt

    Een bijzonderheid van de workshop Dubbel Ouderverlies wil ik op deze plek met je delen. In de workshops die 2,5 dag duren werken we altijd op de zaterdagmiddag tot rond vier uur. Voor lunchtijd staan (bijna) altijd de tassen en de koffers gepakt in de gang. Klaar om te vertrekken.

    Lees meer

  • | | |

    Cases zijn mensen met gevoelens

    DoorTitia Liese

    Cases zijn mensen met gevoelens

    Mensen zijn geen computers in wie je een op statistieken gebaseerd programma laadt. Om er vervolgens op te rekenen dat het programma een bevredigend resultaat teweeg brengt.

    Verlaat Verdriet-ers

    Cases zijn mensen met gevoelens. Met beschadigingen. Met verdriet. Pijn. Hoop. Wanhoop. Schaamte. Angst. Natuurlijk weet je dat als hulpverlener. Als geen ander weet je dat cases mensen zijn. Dat is juist waarom je dat werk bent gaan doen. Hulpverlener zijn. Werken met mensen. Opkomen voor mensen. Voor beschadigde mensen. Mensen veiligheid bieden, zodat ze weer kunnen leren vertrouwen. Maar ziet de praktijk er ook zo uit? Heb je als hulpverlener de tijd en de ruimte om je cliënt als mens te zien, in plaats van als case in een veel te omvangrijke en gecompliceerde case-load? Dan kan het fijn zijn als je in de gelegenheid wordt gesteld Verlaat Verdriet-ers te ontmoeten op een andere plek dan alleen op de plek waar je geacht wordt output te leveren.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Die kans bieden wij, Verlaat Verdriet-ers, je. De kans ons te ontmoeten. Te zien. Te horen. Samen te zijn met ons. Te leren van ons. Ons te zien in wie we zijn. Volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden. Volwassenen die hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden. Die het nodig hebben terug te gaan, om verder te kunnen. Met een ervaren hulpverlener die kennis heeft van de complexiteit van Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Invloed

    Volwassenen die een groot verlangen hebben te onderzoeken welke invloed het vroege verlies van hun ouder(s) heeft gehad op hun leven van nu. Op wie ze zijn geworden. Een verlangen dat niet zelden even groot is als de angst om dit verlate rouwproces aan te gaan. Volwassenen die een hulpverlener nodig hebben die de thema’s kent die spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Die het nodig hebben te merken: JA – deze hulpverlener begrijpt waarmee ik worstel. Deze hulpverlener kan me helpen dit proces aan te gaan.

    Wat

    Verlaat verdriet-symposium Teruggaan om verder te kunnen.

    Wie

    Voor hulpverleners uit diverse disciplines

    Wanneer

    Zaterdag 5 april 2025

    Waar

    MFC De Roef, Harderwijk

    Aanmelden

    Volg ons op de social media zodat je snel kunt reageren als we de aanmeldingsprocedure technisch open kunnen stellen. Tot die tijd delen we via blogs al een heleboel van onze kennis op onze sites Verlaat Verdriet, Kenniscentrum Verlaat Verdriet en LinkedIn.

    Ben je hulpverlener? Je bent van harte welkom op zaterdag 5 april 2025.

    Social media

    Lezen

    Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

    Titia Liese: Rouw kent geen tijd 

    #verlaatverdriet #verlaterouw #teruggaanomverdertekunnen #kenniscentrumverlaatverdriet #rouwkentgeentijd

  • | | |

    Zo ben je niet geboren!

    DoorTitia Liese

    ‘Hoort dat er echt allemaal bij?’ Verrast, en een beetje ongelovig kijkt de Verlaat Verdriet-ster me aan. Ze heeft een gesprek aangevraagd met mij om te onderzoeken of de moeilijkheden die ze al bijna haar hele leven ondervindt verband zouden kunnen houden met het vroege verlies van haar moeder. Veertiger nu. Vier jaar toen ze plotseling haar moeder verloor.

    We hebben het over aanpassen. Over een onderontwikkeld gevoel van eigenwaarde. Over de lat altijd heel hoog leggen. Presteren. Altijd bikkelhard zijn voor jezelf. Over gebrek aan zelfvertrouwen. Twijfel aan bestaansrecht. Niet kunnen voelen. Niet kunnen genieten. Over angst voor afwijzing. Over eenzaamheid.

    Zo ben je niet geboren

    Voor mij een bekend verhaal. Zoveel Verlaat Verdriet-ers die ik in de afgelopen ruim vijfentwintig jaar heb gesproken. Altijd dezelfde thema’s. Voor haar een opluchting. Ze kijkt me voorzichtig aan. ‘Ik, eeeeh, ben dus niet gek???’ ‘Nee’ kan ik terugzeggen. ‘Je bent niet gek. Zo ben je niet geboren. Dit zijn patronen die zich in je hebben gevormd na het vroege verlies van je moeder. Omdat je zo jong was zijn deze patronen deel uit gaan maken van je identiteit. Van wie je bent geworden. Je hebt ze zelf ‘gemaakt’. Het positieve aan dit verhaal: ze zijn dus ook weer veranderbaar.’

    Ervaringsgenoten

    Het kan je ongelofelijk helpen te praten met ervaringsgenoten. Dan kan je dingen zeggen die je nog nooit tegen iemand hebt gezegd. Je kan ze delen. Je wordt begrepen. Ervaringsgenoten vertellen dezelfde thema’s. Wat een opluchting! Je weet nu dat je niet de enige bent. Voor het eerst deel je je eenzaamheid. Je voelt het. Delen helpt onmiddellijk! Je bent niet gek. Deze patronen horen erbij. Er opent zich een nieuwe wereld voor je.

    Workshop Verlaat Verdriet

    Overweeg je al langere tijd een Verlaat Verdriet-workshop te komen doen? Voel je dat het tijd is? Wil je meer weten over wat we doen tijdens een workshop? Neem contact op met Titia Liese titia@verlaatverdriet.nu of bel Titia 06 – 53 76 58 43. Je bent van harte welkom mee te delen in het warme bad van de ontmoeting met ervaringsgenoten. De opluchting. Het vertrouwen.

    Lees meer

    Boeken van Titia Liese