• | | | | |

    Komende week gesprek met Margriet Breet

    DoorTitia Liese

    Komende dinsdag – 17 december 2024 – spreek ik Margriet Breet. Hoewel we hemelsbreed nauwelijks twintig kilometer van elkaar verwijderd wonen hebben we elkaar niet eerder ontmoet. Volgende week woensdag – 18 december – komt een nieuw boek uit van Margriet: haar boek over het vroege overlijden van haar moeder. Het gemis van haar moeder. En wat dat gemis al die jaren met haar heeft gedaan.

    Margriet Breet

    Margriet heeft in de loop van haar leven heel wat boeken gepubliceerd. Boeken voor de jeugd. Educatieve boeken. Kinderboeken. Een boek over het vroege verlies van haar moeder zat al lang in haar hoofd. Jaren is ze ermee bezig geweest. Maar altijd bekroop haar weer het gevoel: wie zit daar nou op te wachten. Tot ze afgelopen zomer de documentaire Vroeg verloren van Liesbeth Raske op t.v. zag. ‘Ik ben helemaal niet de enige’ realiseerde ze zich terwijl ze de documentaire bekeek. ‘Er zijn wel heel veel mensen vroeg hun ouder(s) verloren. Net als ik. Er zijn wel heel veel mensen voor wie mijn boek belangrijk kan zijn.’ Ze zette zich aan het werk met dit voor haar nog steeds kwetsbare deel van haar leven.

    Nieuw boek

    Volgende week, een dag voordat haar nieuwe boek uitkomt, komt ze naar me toe. Gaan we met elkaar in gesprek. Waarover spreken wij? Over Verlaat Verdriet, natuurlijk. Over boeken. En over hoe belangrijk het is dat Verlaat Verdriet een breed bespreekbaar thema is.
    Ik kijk uit naar onze ontmoeting.
    En natuurlijk: naar het boek van Margriet Breet.

    Documentaire

    Vroeg verloren

  • | | | |

    Veranderkracht en zelfondermijnende overtuigingen

    DoorTitia Liese

    Zelfondermijnende overtuigingen

    Ongemerkt kunnen zelfondermijnende overtuigingen je leven vorm en inhoud geven. Maar wat is ongemerkt? Zelfondermijnende overtuigingen kunnen in je zijn ontstaan als gevolg van het vroege verlies van je ouder(s). Je verloor in je – vroege – jeugd je ouder(s) door overlijden. Het leven dat je tot dan toe had gekend veranderde ingrijpend. De fysieke aanwezigheid van je overleden ouder verdween onomkeerbaar uit je leven. Haar of zijn invloed op de opvoeding die je tot dan toe kreeg verdween. Haar/zijn zorg. Aandacht. Liefde. Educatie. Cultuur. Je overgebleven ouder stond er alleen voor. Ongewenst alleenstaand ouder geworden. Mogelijk kwam er een nieuwe partner van je overbleven ouder. Opnieuw veranderde je leven ingrijpend. Je ontwikkelde overlevingspatronen om jezelf in stand te kunnen houden. Patronen die jou toen hielpen je staande te houden, maar die je nu als het ware klem zetten. Die jou, maar nu op een heel andere manier, staande houden.

    Zelfondermijnende overtuigingen

    Zelfondermijnende overtuigingen kunnen je leven ongemerkt vormgeven. Met ongemerkt bedoel ik hier: je bent zo gewend aan deze patronen die deel zijn uit gaan maken van wie je bent geworden dat je ze niet opmerkt als overtuigingen. Ze voelen als deel van jou. Soms zelfs zo dat je kunt denken: dat zit in mijn karakter. Ik ben nu eenmaal zo. Maar je merkt ze wel degelijk. Ze ondermijnen je in je functioneren.

    Veranderkracht

    • Heb je het gevoel dat altijd alles tegenzit in je leven, hoeveel je ook doet?
    • Leef je altijd vanuit een gevoel van tekort?
    • Denk je van jezelf dat je anders bent dan anderen?
    • Zit diep in jou altijd angst (weer) in een depressie terecht te komen?
    • Kun je nooit voluit van je leven genieten?
    • Voel je altijd weer de dreiging van suïcidegedachten, hoezeer je je daar ook tegen verzet?

    Dan is het tijd voor Veranderkracht. Neem verantwoordelijkheid voor de patronen die je zelf hebt ontwikkeld. Onderken dat je deze patronen hebt. Herken ze als patronen. Patronen die je zelf hebt ontwikkeld. Patronen die je kunt veranderen. Het vraagt wat van je. Soms zelfs heel veel. Maar het kan. Je kunt deze patronen veranderen. De wereld, jouw wereld, zal er anders uit gaan zien.

    Lezen

    Doen

    Zelftest 

    Onsterfelijke wijsheid

    Beroemde Verlaat Verdriet–ers uit de geschiedenis zijn ons voorgegaan. Zij hebben hun onsterfelijke wijsheden aan ons nagelaten. Nog altijd kunnen wij leren van de wijsheid die zij hebben verkregen uit ervaringen in hun leven.

    • Boeddha, 480 v Chr – 400 v Chr; verloor zijn moeder vlak na zijn geboorte.
      Laat liefde en mededogen je leidraad zijn in al je handelingen.
    • Erasmus van Rotterdam; 1467 – 1530; ± zestien  jaar toen hij wees werd.
      Het begin van wijsheid is dat je jezelf kent.
    • Nelson Mandela; 1918 – 2003; negen jaar toen hij zijn vader verloor.
      Onze grootste angst is dat we mateloos krachtig zijn.

    Oefening in mededogen

    Net als ik …

    …. is deze persoon op zoek naar een beetje geluk in haar/zijn leven;

    …. probeert deze persoon lijden in haar/zijn leven te vermijden;

    …. heeft de persoon verdriet, eenzaamheid en wanhoop gekend;

    …. probeert deze persoon haar/zijn behoeften te vervullen;

    …. leert deze persoon over het leven.

  • | |

    De mythe van veerkracht, en wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Er moet wetenschappelijk onderzoek gedaan worden naar Verlaat Verdriet.’ Ik hoor het vaak van Verlaat Verdriet-ers. En ja: in de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk opperde ik het ook.
    Meer dan vijfentwintig jaar geleden stelde ik het voor aan een wetenschappelijk medewerker van een van de universiteiten. Hij keek me aan en zei: ‘Titia, dat is een veel te groot onderzoek. Dat gaat veel te veel kosten. En er is niemand die dat wil betalen.’ Ik vroeg het aan een hoogleraar, tevens ervaringsgenoot. ‘Ja, dat zouden we moeten doen.’ was zijn antwoord. En kwam er nooit op terug.

    Twee hoogleraren erkenden afgelopen jaar, onafhankelijk van elkaar, volmondig: wij, wetenschappers, hebben dit gebied helemaal laten liggen.’ ‘De problematiek van Verlaat Verdriet-ers is serieuze problematiek.’ zei de ene hoogleraar, tevens ervaringsgenoot, daarover. ‘Ik heb bewondering voor jouw werk’, zei de andere hoogleraar. ‘Daar wil ik graag op voortbouwen.’

    Veerkracht na verlies

    Wetenschappelijk onderzoek naar jong ouderverlies aan de Universiteit van Leiden. Veerkracht na verlies. Ik ken verschillende Verlaat Verdriet-ers die zich hadden aangemeld als respondent voor dit onderzoek. Zij wilden graag bijdragen aan ontwikkeling van wetenschappelijke kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Bij het lezen van de beschamend oppervlakkige vragen in de vragenlijst die ze per mail ontvingen haakten de eersten al af. ‘Hier werk ik niet aan mee!’ Een andere Verlaat Verdriet-er, orthopedagoog van professie, werkte zich door de vragen heen. Deze Verlaat Verdriet-er wilde per sé uitgenodigd worden voor het aangekondigde interview. Ze meldde zich op de afgesproken tijd voor het  interview. Ergerde zich aan de  onverschilligheid van de interviewster, en het totale gebrek aan diepgang van de vragen. ‘Hier stop ik mee.’ besloot ze, ‘Dit dient geen enkel doel.’ En wandelde binnen een half uur gefrustreerd weer naar buiten.

    Veerkracht

    Het proefschrift is klaar. De onderzoekster is gepromoveerd. Via de app kreeg ik een bijdrage op LinkedIn van twee psychologen. Hun conclusie: Hieperdepiep!! Dankzij de veerkracht van kinderen die jong een ouder verliezen is er geen probleem.

    Wetenschappelijk vastgesteld: wij hebben geen probleem (of ons probleem is: wij hebben geen veerkracht). Wat te doen? Aan de schandpaal? Of deze dames uitnodigen deelnemer te zijn aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen komend voorjaar?

  • | | | | |

    Een heel leven leven in een jaar tijd

    DoorTitia Liese

    Ken je dat gevoel dat je een heel leven hebt geleefd in een jaar tijd? Ik hoorde het mezelf een aantal keren zeggen tegen andere mensen. ‘Ik heb het gevoel dat ik het afgelopen jaar een heel leven heb geleefd in een jaar tijd.’

    Paradigma-shift. Ik kende het woord. Lang is voor mij de meest beeldende paradigma-shift de dag geweest waarop de Berlijnse muur viel. Ik was niet in Berlijn op dat moment, ik was wel in Bremen. En voelde hoe alles in Duitsland veranderde.
    Maar voor je eigen leven de betekenis van een paradigma-shift voelen met je hele lijf: dat is toch weer iets heel anders.

    Je kent het fenomeen als Verlaat Verdriet-er mogelijk ook. Daarom wil ik graag met je delen wat er met mij is gebeurd in het afgelopen jaar.
    Jarenlang sijpelen er veranderingen binnen in je bestaan. Soms zo klein dan je ze nauwelijks registreert als verandering. Per stuk veranderen ze je dagelijkse bestaan niet opvallend. Hier raakt een verbindinkje los. Daar ontstaat een nieuw verbindinkje. Er verandert iets, maar je weet niet zo goed wat. En ook niet hoe. Hier bezeer je je aan een verbinding die voor jou lang een waardevolle en mooie verbinding is geweest. Bijvoorbeeld in een relatie met een betekenisvolle persoon. Je vraagt je af: wat gebeurt hier toch? Daar ontstaat een relatie met een persoon die nieuwe wegen voor jou – of met jou – opent. Op een andere manier vraag je je ook af: wat gebeurt hier toch?

    In mijn directe privé-leven is in de afgelopen jaren langzaam maar zeker van alles veranderd. Zo ook in mijn Verlaat Verdriet-werk. Omdat mijn privé-leven en mijn Verlaat Verdriet-werk voor bijna 100% met elkaar verbonden zijn voelde het alsof er voor minstens 200% veranderingen gaande waren. Ontwikkelingen die ik soms (bijna) niet bij kon houden. ‘Mijn lijf trekt dit niet meer’ voelde ik afgelopen jaar sterker dan ooit. ‘Ik moet iets doen.’

    Paradigma-shift

    Een van de dingen die ik ben gaan doen is me goed realiseren: wat gebeurt er met me? Wat is er met me gebeurd? Wat heb ik nodig? Ik heb tijd genomen vorige maand om op mijn Terschellingse plek goed te doorvoelen waar die merkwaardige uitvallen die ik de afgelopen jaren heb gehad vandaan konden komen. Tot het moment waarop ik me echt realiseerde: ik heb het afgelopen jaar een heel mensenleven in een jaar geleefd. Natuurlijk is alles in me moe. Wat zich in werkelijkheid in het afgelopen jaar in mij heeft voltrokken is een paradigma-shift. Al die kleine, binnen-sijpelde, veranderingetjes van jaren en jaren hebben ervoor gezorgd dat ik een intens grote verandering in mijn leven meemaak. Paradigma-shift.

    Casa Matilde

    Een van de hele grote veranderingen in mijn leven is de naamsverandering sinds vorige week van het huis dat ik heb aangekocht in Codiponte. De nieuwe naam van het huis is Casa Matilde. Het huis heeft sinds vorige week ook een beschermvrouwe. Namelijk Matilde van Toscane. Maar dat deel ik graag met je in een andere blog, en op een andere manier..

    Lees meer

    Paradigmashift