• | | | |

    Verlaat Verdriet-ers, seksualiteit en seksuele identiteit

    DoorTitia Liese

    Seksualiteit

    ‘Titia, besef je dat je in alles wat je schrijft en vertelt over Verlaat Verdriet– en verlate rouwthema’s eigenlijk nooit schrijft over thema’s rondom seksualiteit?’ Deze vraag kreeg ik een paar jaar geleden van een Verlaat Verdriet-er die zich verdiept heeft in Verlaat Verdriet en verlate rouw. Ik had het zelf wel eens geregistreerd, maar heb daar toen verder niet echt iets mee gedaan (behalve onthouden waar deze Verlaat Verdriet-er mij  op attent maakte).

    Seksuele identiteit

    Zelf heb ik in mijn leven seksualiteit nooit als ‘probleemgebied’ ervaren. Heb daardoor eigenlijk nooit de behoefte gevoeld me in thema’s rondom seksualiteit te verdiepen. Iets uit mijn puberteit, tot vrij ver in mijn adolescentie, is me wel bijgebleven. Ik keek altijd naar vrouwen. Keek naar hoe ze deden. Hoe ze zich kleedden. Zich opmaakten. Hoe ze zich presenteerden. Bewogen. Spraken. Hoe ze zich gedroegen in gezelschap. Dat leek wel een beetje een obsessie waarover ik me van tijd tot tijd afvroeg of ik mogelijk eigenlijk op vrouwen viel. Tot ik het boek las van Hope Edelman Zonder Moeder. In dit boek las ik hoe dochters zonder moeder kijken naar andere vrouwen. Ze observeren. Willen zien hoe ze zich kleden. Hoe ze bewegen. Spreken. Zich manifesteren. Oh, dacht ik. Zit dat zo. Ik begrijp het. Daarmee was het thema voor mijzelf uit de wereld.

    Seksualiteit is dus niet een gebied, ook niet in Verlaat Verdriet-verband, waarop ik me heb toegelegd. Maar ik weet dat thema’s rondom seksualiteit en seksuele identiteit wel degelijk spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Of die Verlaat Verdriet-ers nu man zijn. Of vrouw.

    Bijvoorbeeld

    • Werd er in jouw gezin van herkomst open gesproken over seksualiteit? Hoe ging dat in z’n werk?
    • Wie lichtte jou voor? Hoe ging dat in z’n werk?
    • Met wie kon jij intieme details delen over je ontluikende seksualiteit? Hoe ging dat in z’n werk?
    • Wie steunde jou in je zoektocht naar je seksuele identiteit? Hoe ging dat in z’n werk?
    • Welke keuzen ten aanzien van seksualiteit heb je gemaakt in jouw jeugd / jouw adolescentie? Wat betekende dat?
    • Hoe ben je omgegaan met die keuzes? Wat betekende dat?
    • Voor welke soort relatie(s) heb jij gekozen? Wat betekende dat?
    • Ben je tevreden met de relatie(s) die je nu hebt?
      • Wat heb je gemist?
      • Wat mis je?
      • Waar geniet je van?
      • Wat zou je anders willen?
    • Welke rol
      • heeft jouw tekort aan zelfvertrouwen gespeeld?
      • speelt jouw tekort aan zelfvertrouwen?
      • heeft jouw onvermogen om grenzen te stellen gespeeld?
      • speelt jouw onvermogen om grenzen te stellen?
      • heeft jouw onderontwikkelde gevoel van eigenwaarde gespeelt?
      • speelt jouw onderontwikkelde gevoel van eigenwaarde?
    • In geval van seksueel misbruik in je jeugd
      • wat gebeurde er?
      • met wie heb je dat kunnen delen?
      • wie kwam er voor jou op?
      • welke rol speelt dat nu nog in jouw leven?

    Verlaat Verdriet en seksualiteit

    Verlaat Verdriet-ers en seksualiteit is thematiek waaraan ik (te) weinig aandacht heb besteed om daar werkelijk zinnige dingen over te melden. Wel ben ik ervan overtuigd dat ook deze thematiek bij Verlaat Verdriet-ers goed en degelijk ervarings-gebaseerd onderzoek kan gebruiken.
    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Resoneert dit bij jou?
    Er ligt een bijzondere wereld voor onderzoek voor je open!

    Lezen

    Zonder Moeder
    (Alleen tweedehands te koop – en dus duur!)

  • | | |

    Henny Huisman, schaam je dood

    DoorTitia Liese

    ‘Het verliezen van zijn ouders schijnt hem nog parten te spelen. Niet dat het minder erg is, maar dat is wel 15 jaar geleden.’ zegt Henny Huisman (1952, 72 jaar) over Joost Klein (1997, 26 jaar, 12 jaar toen hij zijn vader verloor, 13 jaar toen hij ook zijn moeder verloor) in MediaCourant. ‘Je kan het weeskind zijn niet overal de schuld van geven.’

    In de loop van vele jaren Verlaat Verdriet-werk heb ik veel merkwaardige opvattingen gelezen en gehoord over de gevolgen van jong ouderverlies in de volwassenheid. Maar zo beschamend als de uitspraken van Henny Huisman heb ik ze zelden gehoord.

    Schaam je dood

    ‘Mijn moeder overleed vorige maand om 16.45 en ik stond om 20.30 op het podium. Je bent artiest, of je bent het niet. Met dat soort dingen moet je om kunnen gaan.’ zegt de man van 72 die op 72-jarige leeftijd zijn moeder verloor over de man van 26 die sinds zijn 13e jaar zijn beide ouders moet missen. Henny Huisman, schaam je dood.

    Misbruiken

    ‘Je moet dat niet misbruiken’ beweert Henny Huisman. Wat zal er toch mis zijn met een man die de shit van een ander misbruikt om z’n eigen mediageilheid te bevredigen? vraag ik me af. Henny Huisman, schaam je dood.

    Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

    Nog een paar uitspraken van Henny Huisman over Joost Klein bij dezelfde gelegenheid. ‘Wat Joost Klein met de vlag doet hoort niet zo. Ik zie enkele gedragingen en karaktertrekken bij hem waardoor ik denk: hij is niet geschikt om aan dit circus mee te doen. Wat ik heb begrepen is dat Joost Klein daar niet zo goed tegen kan en dat hij moeite heeft met gezag.’

    Voor wie wil weten waar impact van jong ouderverlies over gaat: lees de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet eens. Daar heb je wat aan.
    En voor de rest: Henny Huisman schaam je dood.

    Lees meer

  • | |

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    DoorTitia Liese

    ‘Ik was 6 jaar toen mijn moeder overleed, ik ben nu 77. Ik heb er mijn hele leven naar verlangd dat er ergens iemand zou zijn die zou begrijpen wat het verlies van mijn moeder voor mij heeft betekend. Nu lees ik iets over u in het nieuwe PLUS-Magazine van juni 2024. Wat ben ik blij dat u bestaat. Wat ben ik blij dat er een woord voor bestaat. Verlaat Verdriet.’

    Afgelopen maandag was ik onderweg in de trein voor een lange reis naar het zuiden. Er kwam een tekst in me op over leeftijd. Over bestaande, hardnekkige ideeën over leeftijd als je ouder wordt. De tekst had ik al snel geschreven. Maar het begin lukte me maar niet. Tot ik vanochtend een Verlaat Verdriet-ster aan de telefoon had. De 77-jarige Verlaat Verdriet-ster die me vertelde dat ze een leven lang elke dag haar moeder had gemist. Dat ze een moeilijk leven had gehad. Dat ze altijd heeft verlangd naar iemand die zou kunnen begrijpen wat ze zegt. Die eindelijk in PLUS-Magazine leest over jong ouderverlies. Over Verlaat Verdriet.

    Een leven te winnen

    Zelf was ik 40+ toen de onderwijsbaan die ik ruim tien jaar had ophield te bestaan. Veertig plus. Geen baan meer. En geen idee wat ik wilde met mijn leven. Wat ik kon. Welk doel ik had. Ik had zoveel goed te maken in mijn leven. Te herstellen. Daarna zoveel in te halen. Angsten te overwinnen. Twijfels aan mijzelf te overwinnen. Altijd moe. Mist in m’n hoofd. Altijd pijn in m’n lijf. Alcohol afhankelijk. Altijd het gevoel dat er zoveel meer in mij zat dan eruit kwam. Ik had een leven te winnen.

    Ik kreeg een uitkering. Schaamte, vermengd met blijdschap. Afhankelijk van een uitkering. Maar eindelijk tijd en de ruimte om met mezelf aan de slag te gaan. Stap na stap werkte ik aan mijzelf. Overwon mijn angsten. De twijfels aan mijzelf (ahum – behalve soms). Ging drie keer door een traject met borstkanker. Ik stopte met de alcohol. Met roken. Ging stap na stap mijn lijf, dat zo op slot had gezeten, activeren. Eerst door trouw wekelijks yogalessen te volgen. Later met vrijwel dagelijks een rondje sporten. Ik overwon mijzelf. (nog hoor ik mijn vader lang geleden zeggen, vrij naar Spreuken 13.32: ‘Wie zichzelf overwint, is sterker dan hij die een stad inneemt.’) Ik gaf hem gelijk. Wie zichzelf overwint …….  Mijn leven veranderde. Ikzelf veranderde. Werd 50 jaar. Zestig jaar. Zeventig jaar.

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    Waarmee ik maar wil zeggen, zeker aan alle 50+ Verlaat Verdriet-ers: laat je niet verleiden tot negatieve oordelen over leeftijd. Hou op met denken dat alle pijntjes van nu ‘de leeftijd’ zijn. Stop met die negatieve oordelen jezelf een oud wijf te vinden. Een ouwe uitgerangeerde man. Niet morgen, maar nu. Na jaren van stilstand waarin je er niet in slaagde je potentie waar te maken. Waarin je altijd het gevoel had beneden je maat te functioneren. Je jezelf klein en onopvallend hield uit angst je teveel te manifesteren, en vervolgens afgewezen te worden. Van jaren niet het gevoel gehad te hebben ertoe te doen. Of waarin je er in slaagde je potentie waar te maken ten koste van je gezondheid. Letterlijk met pijn en moeite. In beide gevallen nooit van je leven te kunnen genieten. Het is nooit te laat voor verlate rouw.

    Een boom planten

    De beste tijd om een boom te planten is twintig jaar geleden. De tweede beste tijd is nu (Chinees spreekwoord).

    Lezen

    PLUS Magazine juni 2024

    Citaat

    Het citaat van het 6-jarige meisje dat haar moeder verloor is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster.

  • | |

    Iets van meer kanten kunnen bekijken

    DoorTitia Liese

    Er is een eigenschap van Verlaat Verdriet-ers die vaak ongezien blijft, en onbesproken. Maar die er wel is. Die ik ook graag met je wil delen. Die je mogelijk herkent. De eigenschap die ik bedoel is de eigenschap de dingen van meer dan één kant te kunnen bekijken. Meerdere perspectieven tegelijk te kunnen zien.
    Wat ik hiermee bedoel is het volgende. Er doet zich een situatie voor. Er gebeurt iets. Je ziet wat er gebeurt. Wat er gebeurt kun je bezien vanuit één perspectief. Je ziet wat je ziet. Iets is zwart. Of iets is wit. Je hebt een oordeel over wit. Of je hebt een oordeel over zwart.

    Van meer kanten bekijken

    Verlaat Verdriet-ers die het ingrijpende, onomkeerbare levens-veranderende verlies van hun ouder hebben meegemaakt, hebben ervaren dat niets meer vanzelfsprekend was. Niets was meer zoals het was voordat je ouder overleed. Wat voor het overlijden van je ouder gewoon was, was dat na het overlijden van je ouder niet meer. Wat voor het overlijden van je ouder waar was, werd na het overlijden van je ouder een andere waarheid. En wat voor het overlijden van je ouder waarde had, kreeg na het overlijden van je ouder een ander soort waarde. Jij paste je aan aan een leven dat niet meer bij jou paste.

    Context

    Dat heeft je al vroeg geleerd dat niet alles is zoals het lijkt te zijn. Dat alles wat je ziet een oorzaak heeft. Een oorzaak die je niet ziet, maar die er wel is. Dat alles wat je ziet een context heeft. Dat waarheid niet eendimensionaal is, maar dat waarheid meerdimensionaal is. Je weet uit ervaring dat er meer aan de hand is. Er zijn verbanden. Voors. Tegens.

    Een bijzondere eigenschap

    Iets van meer kanten tegelijk kunnen bekijken is een bijzondere eigenschap. Een eigenschap die jou de gelegenheid geeft meer te begrijpen van de ander. Met een soort van mildheid naar de ander te kijken. Meer rekening te houden met de ander.

    • Herken je deze eigenschap in jezelf?
    • Kun jij een situatie beschrijven waarin deze eigenschap zich bij jou heeft aangediend?
    • Wat heeft deze eigenschap jou gebracht?
    • Wat betekende deze situatie voor jouw aanpassingsvermogen?
    • Hoe heb jij voor jezelf kunnen zorgen in deze situatie?

    Extra vragen

    • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als positief?
    • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als negatief?
    • Wat brengt dit inzicht jou?