• | |

    Doodzwijgen is nog altijd doodzonde

    DoorTitia Liese

    Doodzwijgen en openheid

    ‘Over verlies moet je praten.’
    ‘Een overledene mag je niet doodzwijgen.’
    ‘Openheid is belangrijk bij rouw.’
    ‘De realiteit van het verlies onder ogen zien.’

    Niet doodzwijgen

    ‘Rouwdeskundigen’ weten het doorgaans zeker: een overledene moet je niet doodzwijgen.
    Over een verlies moet je praten.
    Openheid is belangrijk bij rouw.
    Om verder te kunnen is het noodzakelijk de realiteit van een verlies onder ogen te zien.

    Dat moet je niet alleen als volwassene.
    Ook kinderen moeten dat.
    Om verder te kunnen.

    Wel doodzwijgen

    Hoe merkwaardig is het dan toch dat deze verworven inzichten nooit op lijken te gaan als het gaat over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Verlaat Verdriet en verlate rouw worden, ook door ‘rouwdeskundigen’, in veel gevallen nog altijd genegeerd. Doodgezwegen.

    Doodzonde

    Afgelopen week kreeg ik een link toegestuurd naar een artikel in Trouw: Moet je een kind dat een ouder heeft verloren daarnaar vragen? Of is school juist een plaats waar die rouw niet bestaat? 
    Aan het woord de ‘rouwdeskundigen’ Mariken Spuij en Daan Westerink over kinderen, verlies en rouw. Aanleiding voor het artikel is een vraag in verband met een 17-jarige jongen die in korte tijd zijn beide ouders verloren heeft. In het artikel het ge-ijkte verhaal van de dames.

    En weer: geen enkel woord over de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder door de dood. Of, zoals in het geval van deze jongen, het verlies van beide ouders.

    Geen woord over het feit dat de kans aanwezig is (zeg maar rustig: groot is) dat deze jongen als volwassene nog het één en ander aan verwerkwerk te doen zal hebben. Dat verlate rouw na jong ouderverlies heel natuurlijk is. En heel gewoon. Dat je daar hulp voor kunt zoeken. En hulp voor kunt vinden (nou ja: daar valt ook nog artikel over te schrijven…..).
    Geen woord daarover.
    Doodzonde!

    Verbijsterend

    De ouderwetse methode dus: als je net doet alsof het er niet is, dan is het er niet.
    Niks niet doodzwijgen.
    Niks openheid.
    Niks de werkelijkheid onder ogen zien.
    Niks erover praten.

    Verbijsterend.
    Verbijsterend dat dit kennelijk nog steeds gebeurt.
    Uitgerekend bij de beroepsgroep ‘Rouwdeskundigen’ die zelf openheid     en de werkelijkheid onder ogen zien bij verlies en rouw altijd weer benadrukt. 

    Werkelijkheid

    Dus: kom op dames en heren ‘rouwdeskundigen’: zie de werkelijkheid van de impact van jong ouderverlies eindelijk eens onder ogen.
    Erken nu eindelijk eens de realiteit van het bestaan van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    Wegwijs

    Ik weet zeker dat er een heleboel Verlaat Verdriet-ers zijn die jullie graag wegwijs maken in dit voor jullie kennelijk nog steeds hoogst onbekende gebied.

    Welkom

    Welkom dus in de wereld van Verlaat Verdriet-ers.
    Zie.
    Hoor.
    Leer.
    Neem je eigen theorieën over doodzwijgen, het belang van openheid en onder ogen zien van de werkelijkheid eindelijk eens serieus.
    Doodzwijgen is nog altijd doodzonde.

     

  • | |

    Charlotte Salomon – Leven? of theater?

    DoorTitia Liese

    Charlotte Salomon (1917-1943)

    Leven? of theater?

    Het boek van Charlotte Salomon’s Leven? of theater? kwam uit in 1981.
    Ik kocht het.
    Een tijd lang was dit omvangrijke boek zeer aanwezig in mijn huis.
    Een bijzonder boek. Samengesteld uit honderden gouaches die ze naliet aan een goede vriend van haar in de tijd dat ze naar haar Franse grootouders was gevlucht. ‘Bewaar ze goed’ zei ze tegen hem. ‘C’est toute ma vie’ (vertaling: ‘Het is mijn hele leven’). 
    In 1943 werd de joodse Charlotte Salomon in Auschwitz vermoord door de nazi’s.   

    Verlies moeder

    In 1981 dus.
    Natuurlijk wist ik zelf dat ik jong mijn moeder was verloren. Natuurlijk wist ik dat dit verlies van grote invloed was geweest op mijn verdere leven.
    Maar heel erg bewust van de impact van dit vroege verlies: dat was ik niet.
    Mijn hoofd wist het heel goed.
    Mijn gevoel deed niet mee.
    Ik had me gered.

    ‘Weet je eigenlijk dat Charlotte Salomon ook jong haar moeder is verloren?’ vroeg onlangs iemand me.
    Ik wist het niet. Sterker nog: ik had geen flauwe notie.
    Wel wist ik dat ze in de oorlog door de nazi’s was vermoord. Maar dat ze ook jong haar moeder was verloren. Nee, dat had ik nooit gezien en gelezen.

    Ik neem het boek van Charlotte Leven? of theater? – dat natuurlijk nog altijd in mijn boekenkast staat – ter hand.
    Tot mijn verbijstering zie en lees ik hoe Charlotte Salomon het verlies van haar moeder in woord en beeld zichtbaar heeft gemaakt. Nu zie en lees ik het pas. De moeder van Charlotte overleed toen ze acht was. Na diverse eerdere pogingen, als gevolg van zelfdoding.
    Nee.
    Ik heb het gewoon nooit tot me door laten dringen.

    Leven? of theater?

    Op bladzijde 27 schrijft Charlotte: 
    ‘Ze (Franziska – moeder van Charlotte) is er heel anders uit gaan zien. Ze heeft het alleen nog over de dood. Albert (vader van Charlotte) zegt dat hij haar nodig heeft en dat ook Charlotte niet zonder moeder kan. Ze was immers nog maar zo klein, net acht jaar – maar niets hielp. Franziska had niet de minste zin om verder te leven……’

    Op bladzijde 34
    Vader van Charlotte: ‘Ach, nu heb ik haar verloren, al mijn vreugde is nu weg’……….

    Op bladzijde 38
    ‘Mammie van me, schrijf me terug’………….

    Op bladzijde 39
    Charlotte: ‘Waarom komt ze niet, mijn mammie, ze heeft het beloofd’………..

    Illustraties

    Elke bladzijde in dit boek is, behalve van tekst, ook voorzien van de beelden waarmee Charlotte Salomon haar korte leven illustreerde.

     

     

     

    Lees meer over Charlotte Salomon

    Charlotte Salomon

    Charlotte Salomon 

     

     

     

     

  • | | | | | |

    De kunst van het verbinden

    DoorTitia Liese

    JAARTRAINING DE KUNST VAN HET VERBINDEN

    De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet

    Startdatum van de cyclus van De kunst van het verbinden 2017-2018
    op zaterdag 9 december 2017.

    Vervolgdata

    Zaterdag 10 maart 2018
    Zaterdag 9 juni 2018
    Zaterdag 8 september 2018
    Zaterdag 8 december 2018

    ‘Nog dagelijks ben ik dankbaar voor het hebben gevolgd van de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet. Het heeft me zo geholpen alle ballast van het verleden los te laten. Ik ervaar nieuwe energie en creativiteit en sta meer open voor de mensen om me heen. Veel dank daarvoor.’
    ‘Ik heb in deze groep zo’n bijzondere verbondenheid ervaren. Dank jullie allemaal daarvoor.’
    ‘Uit ervaring kan ik zeggen dat ik heel blij ben dat deze training bestaat!!’
    ‘Een warm bad.’
    ‘Heel bijzonder om te mogen ervaren wat het je allemaal kan brengen! Dank voor dit alles, jullie beiden!’

    De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet

    Startdatum van de cyclus van De kunst van het verbinden 2017-2018
    op zaterdag 9 december 2017.

    Vervolgdata

    Zaterdag 10 maart 2018
    Zaterdag 9 juni 2018
    Zaterdag 8 september 2018
    Zaterdag 8 december 2018

    Vertrouwen en verbinden

    Vertrouwen en verbinden zijn kernwaarden in het leven. Ieder mens heeft het nodig zich verbonden te voelen met andere mensen: verbonden met je omgeving, met jezelf, met het leven en een basaal vertrouwen te hebben in andere mensen, in je omgeving, in jezelf, in het leven.
    En juist met verbinden en vertrouwen hebben veel Verlaat Verdriet-ers problemen.

    JAARTRAINING

    De jaartraining De kunst van het verbinden is een intensieve Verlaat Verdriet-training, ontwikkeld en begeleid door Titia Liese en Geerte Cammeraat.
    In deze jaartraining ervaar je, samen met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten, de Verlaat Verdriet-theorie die Titia Liese heeft ontwikkeld, onder meer aan de hand van basale creatieve werkvormen, aan familie-opstellingen verwante werkvormen, aan de hand van symbolen en van rituelen.
    De kracht van verbinden en delen is een belangrijke kwaliteit van de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet.
    De cursusdagen vinden vijf maal over een jaar plaats, altijd op zaterdagen.

    INHOUD VAN DE JAARTRAINING

    • Dag 1: In het licht van kiezen en doen
    • Dag 2: Je eigen plaats in het leven
    • Dag 3: Van klacht naar kracht
    • Dag 4: Van gebonden naar verbonden
    • Dag 5: De kracht van het ritueel

    NB: BIJZONDERHEID

    Aan deze jaartraining verbonden zijn vier intervisiebijeenkomsten van de groepsgenoten.

    Informatie & aanmelden

    via het Contactformulier 

    of bel Titia Liese 06- 53 76 58 43.
    of lees uitgebreider over De kunst van het verbinden.

    Inschrijven

  • | | | | | | | | | | | | |

    Fred de Heer

    DoorTitia Liese

     

    Met gepaste trots

    Met gepaste trots stellen we de komende tijd de workshopleiders van symposium ZEER op 13 mei 2017 – en hun bijzondere workshops – aan je voor.  Met dank aan alle workshopsleiders die hun medewerking aan het symposium als vrijwilliger verlenen.

    Fred de Heer

    De kunst van het spelen

    Inhoud workshop

    Contact maken met je intuïtie en je autenticiteit via intuïtief spel. Een heel uur ‘doen alsof’! Dus dat waar je als kind zo goed in was. In dit vrije spel en andere improvisaties ga je als vanzelf vertrouwen op je eerste ingevingen en echte spelflow ervaren …

    Zorg dat je erbij bent

    Zorg dat je erbij bent op 13 mei 2017!
    Meld je aan voor het symposium

    LEES MEER

    Lees meer over de workshop van Fred .
    Lees meer over Fred de Heer en zijn bedrijf DOL: Drama op locatie DoleventsLees meer over de diverse workshops die je kunt volgen bij symposium ZEER.